AFP or licensors

"Actrices betaald door oliebaronnen": waarheid en onzin over twee vrouwen die soep over "De zonnebloemen" van Van Gogh gooiden

De onlinegeruchtenmolen draait op volle toeren nadat twee activisten van de Britse ngo Just Stop Oil "De zonnebloemen" van Vincent van Gogh in tomatensoep hebben gedoopt. Zo zouden de twee vrouwen actrices zijn, zitten journalisten mee in het complot en zit Just Stop Oil zelf in de zak van de olie-industrie. Wat is daar van aan?

Een blik tomatensoep, een wereldberoemd schilderij en enkele camera's. Meer was vorige vrijdag niet nodig om de ogen van de wereld (nog maar eens) op Just Stop Oil te richten. De hoofdrollen waren ditmaal weggelegd voor twee jonge vrouwen die namens de Britse organisatie spraken. “Wat is meer waard? Kunst of leven?”, schreeuwde een van hen vastgelijmd aan de muur van The National Gallery in Londen.

De beelden van het tweetal gingen al snel het internet rond en zoals dat gaat met dingen die het wereldwijde web doorkruisen, ontstonden al snel op zichzelf staande verhalen en theorieën. Op TikTok gonsde het van de geruchten dat het eigenlijk om een beschadigingsoperatie van de olie-industrie zelf zou gaan. De twee activistes zouden betaalde acteurs zijn die door hun ophefmakende actie het milieuactivisme in een kwaad licht willen stellen en verschillende journalisten wisten van hun aanstaande daad. In hoeverre kloppen die bewegingen?

Wordt Just Stop Oil gesponsord door de olie-industrie?

Critici wijzen erop dat de fondsen van Just Stop Oil grotendeels afkomstig zijn van het Climate Emergency Fund (CEF), een non-profit gevestigd in Californië. De stichtende donor van dat fonds is Aileen Getty (°1959), kleindochter en erfgename van petroleumbaron J. Paul Getty. 

Dat Aileen Getty in 2019 een half miljoen dollar op de rekening van het toen pas opgerichte CEF stortte, vinden veel mensen vandaag verdacht. Getty heeft nochtans een voorgeschiedenis van filantropische projecten. Zo gaf ze ook geld voor de bestrijding van de aidsepidemie in Afrika of het opvangen van daklozen in Los Angeles. 

AFP or licensors

Bovendien bestaat het imperium van haar grootvader al een tijdje niet meer. Getty Oil werd de voorbije vijftig jaar in verschillende stukken verknipt en verkocht. Sinds 2012 bestaat het bedrijf zelfs officieel niet meer. De fondsen uit het CEF gaan trouwens niet alleen naar Just Stop Oil, maar ook naar minder gecontesteerde milieuorganisaties. Het fonds sponsort meer dan negentig verenigingen in totaal.

Dat erfgenamen van oliefamilies de klimaatzaak steunen, is tot slot geen unicum en ook verklaarbaar. Peter Gill Case, een familielid van Amerika's eerste miljardair en oliemagnaat John D. Rockefeller, zei onlangs aan The New York Times dat het tijd werd "de geest weer in de fles te krijgen." "Ik voel een morele verplichting om mijn deel te doen. Wat zou je zelf?"

Wat is Just Stop Oil?

Officieel werd Just Stop Oil, een protestbeweging die zich specifiek richt op overheidssteun voor de olie-industrie, in februari van dit jaar opgericht. In amper negen maanden tijden protesteerde, vandaliseerde en blokkeerde de actiegroep zich de Britse en buitenlandse pers in. 

Het begon met het verstoren van de BAFTA’s, de belangrijkste filmprijzen van het Verenigd Koninkrijk. Daarna volgden nog veldinvasies bij grote voetbalclubs als Arsenal, Everton, Wolverhampton en Tottenham. Ook een maand lange blokkade van tien Britse oliefabrieken, een protestactie tijdens de Formule 1-prijs van Groot-Brittannië of het verstoren van het Londense verkeer door activisten die zich aan het wegdek vast kleefden, haalden de krantenpagina’s. 

De strategist achter de acties is Roger Hallam, die eerder ook al betrokken was bij klimaatgroepen als Extinction Rebellion (XR) en Insulate Britain. Ook zij ketenen zich dikwijls vast aan elkaar of plakken zich door middel van sterke lijm vast aan het wegdek. 

Een Just Stop Oil-activist tijdens de wedstrijd Everton - Newcastle op 17 maart 2022 in Liverpool
AFP or licensors

Zijn twee activisten eigenlijk actrices?

Dat is moeilijk hard te maken. Verschillende kranten en media schreven al snel dat het om Phoebe Plummer (21) en Anna Holland (20) ging. Plummer, recent afgestudeerd aan de universiteit van Manchester, kwam al vaker in de pers met acties. Zo zien we haar hier op deze beelden weggedragen worden door de politie na een protest op Trafalgar Square.

Vanop haar Twitteraccount, waar ze bekend staat als “Ziggy Stardyke”, tweet Plummer ook regelmatig over haar acties en de klimaatzaak. Daags na haar arrestatie in de National Gallery gaf ze ook een kort interview waarin ze uitlegde waarom ze het kunstwerk van Van Gogh bekladde

Ook Holland, afkomstig uit Newcastle en momenteel nog studente, is te zien op beelden van eerdere protesten, zij het iets minder prominent op de voorgrond dan Plummer. Toen ze zaterdag werd voorgeleid voor de feiten van vrijdag pleitte ze onschuldig.

Anna Holland rechts achter de banner op een eerdere betoging in Londen
AFP or licensors

Gezien hun herhaaldelijke inzet voor de klimaatzaak en meerdere arrestaties, lijkt het zeer onwaarschijnlijk dat ze acteren.

Zaten journalisten al klaar aan het schilderij?

Ja, op beelden is inderdaad te zien hoe enkele journalisten net voor de actie hun camera al boven haalden. Onder meer Damien Gayle van The Guardian kreeg er op Twitter stevig van langs omdat hij net voor de actie gespot werd in het museum. Hij zou Plummer een week voordien ook al geïnterviewd hebben. (zie tweet enkele alinea's hierboven)

Aangezien Gayle milieucorrespondent voor de krant is en Plummer een spreekbuis van Just Stop Oil, bestaat de kans inderdaad dat beiden elkaar al spraken. Gayle bevestigt ook aan onze redactie dat hij inderdaad aanwezig was toen er soep over "De zonnebloemen" werd gegooid. 

Ook dat is niet uitzonderlijk. Sébastien Hendrickx, woordvoerder van de Belgische tak van Extinction Rebellion, laat weten dat er voor dit soort acties altijd wel enkele journalisten ingelicht worden. Volgens Hendrickx is dat nodig om hun boodschap luider te doen klinken en moeten activisten ook steeds vaker toevlucht zoeken tot "controversiële" acties om aandacht van de pers te krijgen.

Meest gelezen