CHECK - Ja, in Italië bepaalt overheid wanneer centrale verwarming mag draaien (maar dat is al decennia zo)

In Italië beslist de overheid tijdens de koude maanden van het jaar wanneer, hoe lang en hoe hoog de centrale gasverwarming mag aanstaan. Dat leidt buiten Italië tot ophef op sociale media, maar is in dat land al decennialang zo. Van een “eerste klimaatlockdown” is geen sprake.

Op sociale media circuleert een foto van een affiche uit een Italiaans appartementsgebouw. Daarop is sprake van een “nieuwe Italiaanse wet” die zou opleggen dat vanaf 22 oktober de maximumtemperatuur binnenshuis "19/20 graden Celsius" mag zijn. Tussen 23 uur ’s avonds en 5 uur ’s ochtends moet de verwarming uit, staat er nog bij.

Wat klopt hiervan?

De foto werd genomen door Peter Imanuelsen, beter bekend onder zijn pseudoniem “Peter Sweden”. Imanuelsen is een van oorsprong Noorse politiek commentator van uiterst rechtse strekking. Hij is vooral actief op Twitter, waar hij 380.000 volgers heeft. Hij staat bekend voor het verspreiden van nepnieuws en complottheorieën.

Op 22 oktober tweette Imanuelsen de foto van de poster tijdens een verblijf in Italië. Zijn commentaar luidde dat dit “in wezen een klimaatlockdown” was. Het verhaal werd opgepikt door Nederlandse politici als Thierry Baudet - coronascepticus en zelfverklaard complotdenker - en ‘alternatieve nieuwssites’ zoals NineForNews .

Energiebesparing

Op de poster is een verwijzing te zien naar een ministerieel decreet van 6 oktober 2022. Dat decreet is de recentste actualisering van allerlei bestaande regelgeving over energiebesparing, die teruggaat tot begin de jaren 90, beginnend bij de wet van 9 januari 1991 over het "Nationaal Energieplan".

In 1993 werd Italië opgedeeld in 6 verschillende zones, naargelang de graaddagen, een maatstaf voor de koude binnen een bepaalde periode. Elke gemeente in het land valt binnen zo'n zone met een eigen regeling rond centrale verwarming die aangesloten is op het gasnetwerk. Die schommelt tussen geen beperkingen (de koudste zone F, vooral in berggebieden) tot enkel verwarming tussen december en maart (de warmste zone A, in het zuiden van Sicilië en op enkele eilanden in de Middellandse Zee).

De verdeling van Italië in klimaatzones.

De voorbije 30 jaar is de regelgeving rond centrale verwarming opgenomen in een breed corpus wetten over de energiebalans van gebouwen, isolatienormen, energiecertificaten, airconditioning, enzovoort.

Maximumtemperatuur

Waarom is er op de affiche dan sprake van een “nieuwe wet”? Dat komt door het ministeriële decreet van 6 oktober 2022, dat extra maatregelen aankondigt tegen de achtergrond van de Europese gascrisis.  

Het decreet is een verstrenging van de bestaande verwarmingsregels: het verwarmingsseizoen wordt met 15 dagen ingekort, er wordt per dag één uur minder verwarmd, en de maximumtemperatuur wordt verlaagd van 20 naar 19 graden Celsius voor woongebouwen (met een marge van 2°C). 

De Italiaanse overheid schat met deze aanpassing het verbruik van aardgas met 3 to 6 miljard kubieke meter gas te kunnen verlagen.

BELUISTER - In de podcast "Het Uur van de Waarheid" komen de interessantste factchecks van de afgelopen week aan bod.

Boetes

De regels gelden niet altijd en overal: het draait om centrale verwarming die is aangesloten op het gasdistributienetwerk. Huizen met eigen autonome verwarmingssystemen (mazout of elektrische verwarming bijvoorbeeld) vallen erbuiten, en er zijn allerlei uitzonderingen voor crèches, ziekenhuizen, rusthuizen en bepaalde andere categorieën gebouwen.

Al vanaf het begin was ook de mogelijkheid voorzien voor lokale overheden om bij een onverwachte koudeprik buiten het verwarmingsseizoen de regels aan te passen.

Wordt de naleving van de regels gecontroleerd? Sporadische controle in grote gebouwen is mogelijk, maar monitoring van het gasverbruik zal vooral gebeuren op het centrale niveau van de distributiefaciliteiten. Ook boetes voor overtredingen zijn in theorie mogelijk.

In het verleden was verbazing over de regels rond centrale verwarming in Italië meestal voorbehouden voor toeristen die er een appartement huurden. Dat er nu ophef over ontstaat op sociale media, heeft alles te maken met de framing van de Italiaanse regels als een "eerste klimaatlockdown", een soort overheidsingreep naar het model van de coronaregels. Die inschatting verzwijgt dat het gaat om een aanpassing aan een systeem dat teruggaat op het Nationaal Energieplan uit 1991.

Conclusie

  • Italiaanse regels over wanneer, hoe lang en hoe hoog de centrale verwarming mag gebruikt worden, leidden recent tot ophef op sociale media.
  • Dergelijke regels bestaan wel degelijk in Italië, maar ze worden onterecht een "eerste klimaatlockdown" genoemd.
  • Het gaat om wetgeving die teruggaat op het Nationaal Energieplan uit 1991 en een opdeling van Italië in zes temperatuurzones in 1993. Wel werden recent, tegen de achtergrond van de de gascrisis, de termijnen en maximumtemperatuur voor de centrale verwarming verstrengd.
Dit artikel is geschreven op basis van de beschikbare informatie op de datum van publicatie.

Meer informatie over de factchecks van VRT NWS lees je in dit artikel.

Je vindt onze factchecks ook terug bij deCheckers, samen met betrouwbare factchecks van andere Vlaamse redacties.

Wil je iets laten checken? Stuur ons dan een mail via check@vrtnws.be of vul je vraag in op de website van deCheckers.

Meest gelezen