2022 Getty Images

Hoe desinformatie de man van Nancy Pelosi bijna het leven kostte: "Afgelopen jaren vaak gezien wat er gebeurt als mensen vastzitten in eigen werkelijkheid"

David DePape, die Paul Pelosi vorige week een schedelbreuk sloeg bij een inbraak, is het jongste voorbeeld van een complotdenker die het heft in eigen handen nam. In de Radio 1-podcast "Het Uur van de Waarheid" vertelt journalist Tim Verheyden wat DePape dreef en hoe desinformatie tot polarisatie en slachtoffers leidt. 

Paul Pelosi, echtgenoot van Nancy Pelosi die het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden voorzit, werd deze week uit het ziekenhuis ontslagen nadat hij vorige week een schedelbreuk had opgelopen bij een confrontatie met een inbreker. Eind goed, al goed? Niet helemaal, zo zegt VRT-journalist en desinformatie-expert Tim Verheyden in het Radio 1-programma en de podcast "Het Uur van de Waarheid". 

David DePape, zoals de inbreker heet, was namelijk geen dief, maar een complotdenker. Hij eiste van de Pelosi's, en Nancy in het bijzonder, dan ook geen geld of juwelen, maar iets veel waardevoller: de waarheid, ook al was die volledig door hem verzonnen.  

Het huis van de Pelosi's in San Fransisco
2022 Getty Images

De "waarheid"

Dat de elite satanisch is en pedofiele netwerken onderhoudt. Dat ze op kwaadaardige wijze het land bestuurt en Trump via een list van een tweede ambtstermijn hield. Het is waar complotgroep QAnon voor staat en waar DePape blogposten vol over schreef. Pelosi moest een voorbeeld vormen voor die "kwaadaardige elite" in Washington.

Met gebroken knieschijven en in een rolstoel zich voortbewegend zou zij aan het kruim van de Amerikaanse politiek tonen wat de gevolgen zijn van het achterhouden van "de waarheid". Dat ze die avond niet thuis was bij haar man in San Francisco betekende wellicht haar redding.

"Onderzoek wees uit dat DePape tot over zijn oren vastzat in complottheorieën", zegt Verheyden. Niet alleen was de man een trouwe aanhanger van Qanon, ook van de holohoax was hij rotsvast overtuigd, een theorie die stelt dat de Holocaust verzonnen is.

BEKIJK - De complottheorie QAnon bestaat intussen vijf jaar. Wie zit er achter en hoe gevaarlijk is het?

Videospeler inladen...

Pizzagate

"De man behoort tot een groep die heel hard wordt gestimuleerd om eigen onderzoek te doen. Om zelf naar de waarheid op zoek te gaan", weet Verheyden. "Maar sommige mensen worden zo gevoed door complottheorieeën dat ze zelf het heft in handen nemen."

Het bekendste voorbeeld is de inmiddels beruchte Pizzagate. Daarin werd het complot verspreid dat toenmalig presidentskandidate Hillary Clinton samen met andere democraten vanuit een pizzeria in Washington een pedofiel netwerk onderhield. Een gewapende man stormde toen naar binnen, begon rond te schieten en ontdekte al snel dat de pizzazaak niet eens een kelder had. "Soms zijn mensen zo mee in een verhaal dat ze overgaan tot actie", zegt Verheyden.

Kinderen en vermeende pedofilie spelen een centrale rol in Qanon
AFP or licensors

Afrekening in het homomilieu

Hoewel een samenzweringstheorie DePape aanzette tot een aanval op de Pelosi's, doken in eerder extreemrechtse kringen allerlei nieuwe en zelfverzonnen redenen voor het voorval op. "Het zou volgens sommigen niet om een politieke daad, maar om een afrekening binnen het homomilieu gegaan zijn", zegt Verheyden. "Paul Pelosi en de indringer hadden een geheime relatie waarin het misging. Of DePape was een escorte."

Er is altijd wel iemand die er politiek misbruik van kan maken.

Tim Verheyden, journalist VRT NWS en desinformatie-expert

Over DePape zelf circuleren ook allerlei beweringen. Verschillende Republikeins-conservatieve websites schreven dat hij een hippieachtergrond zou hebben, in het verleden bekend stond als een nudist en zijn buren hem beschrijven als extreemlinks. Op Twitter gingen foto's rond van zijn zogenaamde huis in Berkeley waaraan een regenboogvlag en steunbetuigingen voor Black Lives Matter te zien zouden zijn. Het is nooit bevestigd dat het om DePapes huis ging.  

"Ook de zoon van Donald Trump deelde desinfo", zegt Verheyden. "Hij tweette bijvoorbeeld een foto van een mannenbroek met een hamer ernaast." Verschillende internetgebruikers verspreiden namelijk het gerucht dat DePape en Pelosi door de politie in hun onderbroek werden aangetroffen. Dat klopt niet." 

Zelfs kersvers Twittereigenaar Elon Musk voedde de geruchten door op een steunbetuiging van Hillary Clinton te reageren dat "er misschien wel meer aan het verhaal is dan we denken". Musk verwijderde de tweet enkele uren later. 

"Dit had moord kunnen zijn"

"Het toont aan hoe elk voorval goed is om te polariseren", zegt Verheyden. "Er is altijd wel iemand die er politiek misbruik van kan maken." Volgens Verheyden mogen we van geluk spreken dat het deze keer "goed" afliep, al is ook dat relatief. "Paul Pelosi liep natuurlijk wel een schedelbreuk op en moest geopereerd worden. Dit had al moord kunnen zijn. Ik hoop oprecht dat het nooit zover komt, maar je weet helaas nooit. We hebben de afgelopen jaren gezien wat mensen kunnen doen als ze vastzitten in een eigen werkelijkheid. Dat kan faliekant aflopen."

Beluister hier de podcast: 'Het Uur van de Waarheid'.

Meest gelezen