Ondersteunt de staking van gisteren de strategie van Poetin? 

De stakers en actievoerders van gisteren kregen het verwijt dat ze de Russiche president Vladimir Poetin in de kaart spelen. Sociale verdeeldheid komt hem goed uit, want dat ondermijnt de steun van de bevolking voor de sancties tegen Rusland. Maar dit verwijt klopt niet, zegt professor internationale politiek Dries Lesage. Het is omgekeerd volgens hem. Als de regering de steun voor sancties wil houden, moet ze de sociale ongelijkheid aanpakken en zo de onrust wegnemen.

Gisteren om vijf voor negen verscheen een tweet van Open VLD, die de nationale actiedag en de stakingen van de vakbonden op de korrel nam en die meteen veel reacties uitlokte:

De tactiek van Poetin? Even dacht ik dat hier een fake account aan het werk was. Maar het blauwe Twittervinkje gaf aan dat wel degelijk de echte Open VLD sprak. Velen begrepen dit als een manier om staken als actievorm te demoniseren. Zo’n grove tackle tegen een verworven democratisch recht, dat verwacht je niet van een liberale partij. 

Lachaert liet een verduidelijking posten: 

De omstreden tweet verwees vooral naar het interview van Open VLD-voorzitter Egbert Lachaert in "De ochtend" op Radio 1. Daar argumenteerde hij dat felle sociale strijd in een land als België Poetin in de kaart speelt, en gaf hiervoor de vakbonden de schuld. 

Dat nuanceert de harde tweet. Maar door Poetin er plotseling bij te halen, opent hij alleszins een interessante discussie. Het is absoluut juist dat Poetin sociale onrust in West-Europa toejuicht. Waar hij kan, probeert hij die aan te wakkeren. Hij hoopt met name dat de hoge energieprijzen, de angst voor militaire escalatie en nieuwe vluchtelingenstromen de bevolking tegen het pro-Oekraïense beleid van onze regering opzetten.

De moedige keuze van de regering-De Croo

Het is logisch dat de partij van eerste minister Alexander De Croo (Open VLD) bij uitstek bekommerd is om de sociale cohesie in ons land. Samen met andere westerse landen is België een riskante, maar mijns inziens juiste weg ingeslagen van harde sancties tegen Rusland en wapenleveringen aan Oekraïne. 

De Russische inval in Oekraïne was niet uitgelokt en vormt één van de zwaarste schendingen van het internationaal recht. Dat de Oekraïense bevolking een betere toekomst zocht bij de liberaal-democratische landen en hun organisaties, de EU en de NAVO, kan deze agressie geenszins rechtvaardigen. De invasie gaat gepaard met onbeschrijflijk en massaal geweld tegen de burgerbevolking. Het leed van Oekraïense mannen, vrouwen en kinderen moet centraal staan in onze overwegingen. 

Willen we Oekraïne zo lang als nodig is, blijven steunen dan moet het grootste deel van de bevolking achter de sancties blijven staan.

Uiteraard stelt de situatie ons voor verscheurende dilemma’s. Bijna iedereen sympathiseert met Oekraïne, maar niemand wil verdere escalatie. Niemand weet hoe en wanneer de oorlog stopt. Moeten we Oekraïne steunen tot alle Russische troepen uit het land zijn verjaagd, of moet gepraat kunnen worden over een wapenstilstand of vredesakkoord met feitelijk verlies van territorium? Deze vragen slingeren ons dagelijks heen en weer.

Willen we Oekraïne "zo lang het nodig is" blijven steunen, dan moet het grootste deel van onze bevolking hier achter staan. In 1946, in zijn beroemde ‘lange telegram’ aan Washington, onderstreepte de Amerikaanse diplomaat George Kennan al het belang van binnenlandse cohesie in het Westen om de concurrentie met de Sovjet-Unie vol te houden. Met psychologische oorlogsvoering en inmenging probeerde het regime van Jozef Stalin die cohesie te ondermijnen.

Wie A zegt, moet B zeggen

Vandaag voeren wij indirect, maar reëel oorlog met de agressieve, in mijn ogen fascistische Russische regering, en staat onze binnenlandse cohesie onder druk. Lage-inkomensgroepen en een groot deel van de middenklasse krijgen de eindjes niet meer aan elkaar geknoopt, en vrezen voor de toekomst. Energie, wonen, mobiliteit, onderwijs: het wordt voor velen hoe langer hoe minder betaalbaar. 

De loonindexering en nieuwe sociale maatregelen van de overheid vangen deze problemen maar in beperkte mate op. Bovendien kennen we in België nog altijd een grote ongelijkheid qua inkomens en vermogens, ook al is het in veel landen erger.

Wie ideologisch niet gelooft dat meer gelijkheid een doel op zich moet zijn, zou moeten beseffen dat meer sociale cohesie via herverdeling een voorwaarde is voor blijvende steun van de bevolking aan onze moedige, maar gewaagde Oekraïne-politiek. Wie A zegt, moet B zeggen: internationale solidariteit vergt ook binnenlandse solidariteit. Bij deze nationale actiedag en stakingen was het net om die binnenlandse solidariteit te doen.

Solidariteit tussen rijk en arm

De Belgische regering vraagt de Oekraïense president Zelenski alsnog niet om met Rusland compromissen te sluiten. Maar tegelijkertijd staan werkgeversorganisaties en menig liberaal – met verwijzing naar de loonmatigingswet en de internationale concurrentie – hard op de rem tegen onderhandelingen over tastbare loonopslag in winstgevende sectoren en bedrijven. 

Dit wringt.

Wie ondergraaft hier precies de sociale cohesie, en dus het draagvlak voor het beleid tegen Poetin? Laten we hopen dat de regering toch openingen forceert, zeker voor de lagere lonen die de laatste jaren ter plaatse zijn blijven trappelen.

Wie ondergraaft hier precies de sociale cohesie, en dus het draagvlak voor het beleid tegen Poetin?

Dit land had ook al veel verder kunnen staan op het vlak van isolatie van woningen en democratisering van hernieuwbare energie. Klimaatverandering en oorlog vergen een actieve overheid, die de nodige middelen heeft om het nodige te doen en door te drukken. 

Het zijn meer dan ooit de sterkste schouders die de zwaarste lasten moeten dragen. Dan spreken we over dwingende regels voor verhuurders, maar ook over rechtvaardige fiscaliteit op de winsten van grote bedrijven en de beleggingsinkomsten van de kleine groep die het grootste deel van het Belgische financiële vermogen bezit. 

Meer solidariteit

We kunnen gebruik maken van de nieuwe mondiale afspraken in het kader van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) over automatische uitwisseling van gegevens van belastingplichtigen en het eerlijker belasten van multinationals over de grenzen heen. Hierdoor krijgen regeringen weer greep op het kapitaal, dat niet zomaar meer naar belastingparadijzen gaat vluchten. Positief is alvast dat de Belgische regering achter de woekerwinsten van de energiebedrijven aan gaat.

Van Poetin gesproken: de uitdagingen waarvoor we staan en het Oekraïne-beleid waarvoor onze regering de steun van de bevolking vraagt, veronderstellen meer solidariteit tussen rijk en arm. Deze boodschap zouden alle politieke partijen nu ook klaar en duidelijk moeten geven aan die grote winstgevende bedrijven en miljonairs die meer solidariteit zelfs amper zullen voelen.

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst. Wilt u graag zelf een opiniestuk publiceren, contacteer dan VRT NWS via moderator@vrt.be.

Meest gelezen