CHECK - Nee, voormalig coronacommissaris Pedro Facon wou ongevaccineerden niet "in de gevangenis gooien"

Al meer dan een jaar wordt voormalig coronacommissaris Pedro Facon achtervolgd door de beschuldiging dat hij voorstander zou zijn geweest van een vaccinatieverplichting of zelfs van het "in de gevangenis gooien van ongevaccineerden". Het gaat om een uit de context getrokken uitspraak van Facon, waarmee hij net wou wijzen op de moeilijkheid van een vaccinatieverplichting.

"Ad patibulum" is Latijn voor "naar de galg". Het is wat op Twitter te lezen viel als reactie op een afbeelding van voormalig coronacommissaris Pedro Facon met de tekst "Coronacommissaris Pedro Facon: 'Mensen zonder vaccin in de gevangenis gooien is interessant verhaal'".

Dat zogenaamde citaat van Pedro Facon kan je wel vaker zien circuleren in de marge van maatschappelijke discussies over een evaluatie van het coronabeleid. Maar in werkelijkheid heeft Facon die woorden nooit zo uitgesproken.

Clickbait-titels vervormen een vermeend citaat van Pedro Facon.

Waar komt het vermeende citaat vandaan? Het circuleert vooral op sociale media als een screenshot van een website. Dat blijkt afkomstig van een artikel dat verscheen bij het uiterstrechtse ReactNieuws. Op YouTube uploadde ReactNieuws ook een met een smartphone gefilmd fragment uit een VTM-nieuwsuitzending waarin Facon de bewuste uitspraak zou hebben gedaan.

Ook P-Magazine schreef een artikel over datzelfde videofragment en gaf het de kop "Pedro Facon: "Ongevaccineerden in de gevangenis gooien!"" Dat blijkt eerder een clickbait-titel, want op het einde van het artikel staat deze verduidelijking te lezen: "Tuurlijk bedoelt Facon daarmee dat hij van oordeel is dat je mensen die echt niet willen, ook niet kunt verplichten, zelfs niet door hen pakweg in de gevangenis te zwieren."

Maar niet iedereen heeft dat zo begrepen.

VTM-studio

Het interviewfragment in kwestie is geknipt uit een middaguitzending van Het Nieuws van 27 oktober 2021 op televisiezender VTM. Daarin werd Facon als coronacommissaris geïnterviewd over de coronasituatie, de coronavaccinaties, en instrumenten zoals het Covid Safe Ticket (CST).

"Is het dan niet eerlijker om het vaccin te verplichten, carrément?", vroeg VTM-nieuwsanker Stef Wauters op een bepaald moment aan Facon. Die antwoordde daarop dat het vaccin "nergens in de wereld verplicht is" en dat een vaccinatieverplichting tot "dezelfde discussies" zou leiden als met het CST.

"Wat gaan we doen met mensen die regelrecht weigeren om dat te doen? Gaan we ze in de gevangenis gooien? Gaan we hen onbetaalbare boetes geven?", vervolgde Facon.

Hij noemde verplichte vaccinatie "een interessant verhaal om eens intellectueel over na te denken" maar wees meteen op de praktische kant daarvan: een verplichting houdt ook in dat er instrumenten zijn om te sanctioneren.

Vaccinatieverplichting

Wat is de precieze context van het interview met Facon? "In de zomer van 2021 was er eigenlijk in heel Europa een groot debat over de vraag of we al dan niet moesten de vaccinatie verplichten, zowel voor de zorgverstrekkers als voor de algemene bevolking", vertelt Facon aan onze redactie.

"Ik heb daar eigenlijk onmiddellijk een aantal kanttekeningen bij geplaatst, door retorische vragen te stellen. Uiteraard was het mijn bedoeling om duidelijk te maken dat er heel veel ethische debatten aan verbonden waren en het geen eenvoudige ja/nee-vraag was."

"Het gebruik van een retorische vraag tijdens een nieuwsuitzending was waarschijnlijk niet mijn beste keuze", zegt Facon.

Vaccinatiepas

Als coronacommissaris kreeg Facon de opdracht van de regering om te onderzoeken via welk beleid tot een zo hoog mogelijke vaccinatiegraad kon bereikt worden, rekening houdend met ethische, juridische en motivationele aspecten. Over dat beleid bestond onenigheid, ook tussen de verschillende partijen van de regeringen in ons land. 

Facon vervolgt: "We hebben verschillende organen - de Hoge Gezondheidsraad, de commissie Patiëntenrechten, het Bio-ethisch Comité - om adviezen gevraagd. Met al die adviezen samen ben ik in het voorjaar van 2022 naar het parlement gegaan. Daar heb ik heel duidelijk gezegd dat ik van mening was dat we de vaccinatie voor de burgers niét moeten verplichten."

Dat klopt. Het coronacommissariaat toonde zich inderdaad voorstander van een vaccinatiepas in plaats van een verplichte vaccinatie. "Zelfs al kan een algemene vaccinatieplicht ethisch, sociaal en juridisch aanvaardbaar en proportioneel, of zelfs gewenst zijn (...), de onzekerheden over het epidemiologisch verloop, de verdere vaccinatiecampagne (...) en de reikwijdte van herhaaldoses (...) maken een beslissing over de wenselijkheid, reikwijdte en modaliteiten van een vaccinatieplicht vandaag moeilijk", stond te lezen in het rapport van het coronacommissariaat.

Conclusie

  • Op sociale media circuleert een fragment uit een interview met Pedro Facon, voormalig coronacommissaris, over verplichte vaccinatie. Er wordt beweerd dat Facon voorstander zou zijn geweest van verplichte vaccinatie en dat hij zelfs ongevaccineerden "in de gevangenis wou gooien".
  • Het verhaal draait rond een uitspraak van Facon tijdens een televisie-interview eind oktober 2021. De retorische vragen die hij er stelde, zijn uit de context getrokken.
  • Als coronacommissaris kreeg Facon de opdracht te onderzoeken op welke manier de hoogste vaccinatiegraad kon worden bereikt. Daarover zijn verschillende adviezen ingewonnen. In het rapport dat het coronacommissariaat in januari 2022 bezorgde aan de regering, stond geen aanbeveling voor verplichte vaccinatie.
  • De stelling dat Pedro Facon zich persoonlijk, of als coronacommissaris, zou hebben uitgesproken voor verplichte coronavaccinatie of voor het "in de gevangenis gooien" van ongevaccineerden, beoordelen we daarom als niet waar.

Dit artikel is geschreven op basis van de beschikbare informatie op de datum van publicatie.

Meer informatie over de factchecks van VRT NWS lees je in dit artikel.

Je vindt onze factchecks ook terug bij deCheckers, samen met betrouwbare factchecks van andere Vlaamse redacties.

Wil je iets laten checken?
Stuur ons dan een mail via check@vrtnws.be of vul je vraag in op de website van deCheckers.

Meest gelezen