Meer dan 6.000 Belgen zaten vorig jaar drie maanden of langer thuis na covidinfectie

In 2021 waren meer dan 6.000 Belgen minstens drie maanden arbeidsongeschikt na een covidinfectie. Dat blijkt uit onderzoek van de Onfhankelijke Ziekenfondsen, op vraag van VRT NWS. Mogelijk ligt het aantal nog veel hoger, want de registratie loopt erg moeilijk. "Er is dringend meer aandacht nodig voor dit probleem." Volgens minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke (Vooruit) is er een zorgtraject op maat voor mensen met long covid, maar is dat te weinig bekend. Het wordt binnenkort ook uitgebreid.

Meer dan zesduizend Belgen waren vorig jaar minstens drie maanden arbeidsongeschikt na een covidinfectie, zo blijkt uit cijfers van de Onafhankelijke Ziekenfondsen.  

"We hebben ons gebaseerd op patiëntengegevens van 2021", zegt Marijke Gielen van de Onafhankelijke Ziekenfondsen. "Het gaat om zesduizend mensen op een actieve bevolking van ongeveer vijf miljoen. Ze waren allemaal minstens drie maanden arbeidsongeschikt na een covidinfectie. De cijfers voor dit jaar gaan in dezelfde richting."

Wie zijn deze zesduizend mensen?

Het gaat vooral om patiënten met long covid, ook wel post-covid genoemd. Ze hebben last van een brede waaier aan klachten: van geheugen- en concentratieproblemen tot kortademigheid en vermoeidheid. Volgens de definitie van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) hebben ze drie maanden na de covidinfectie nog klachten. Die klachten moeten minstens twee maanden aanhouden en een belangrijke impact hebben op het dagelijks functioneren.

"Er zijn bij deze zesduizend patiënten ook mensen met bijvoorbeeld het post-intensievezorgsyndroom", zegt dokter Gielen. "Sommige patiënten houden langdurige klachten over aan hun verblijf op intensieve zorgen. Dat is niet hetzelfde als long covid, al zijn er overlappingen."

Alle patiënten werkten voor ze corona kregen of waren werkzoekend. Longcovidpatiënten die korter dan drie maanden thuis zaten, werden niet meegeteld. Ook niet opgenomen in het cijfer: kinderen, vastbenoemde ambtenaren, gepensioneerden en volwassenen die ten laste zijn. 

Is het echte aantal nog veel hoger?

Marijke Gielen geeft aan dat het cijfer van de Onafhankelijke Ziekenfondsen mogelijk een onderschatting is. "We achten de kans reëel dat het aantal longcovidpatiënten die minstens drie maanden ziek thuis zaten, hoger ligt dan die zesduizend." 

Ook psychiater Livia De Picker (UPC Duffel/UA) denkt dat het gaat om meer dan zesduizend patiënten. "Ik maakte gebruik van internationaal onderzoek over het aantal patiënten dat long covid ontwikkelt na een covidinfectie en daardoor volledig moet stoppen met werken. Die cijfers verschillen in Europa weinig van land tot land."

De Picker combineerde deze cijfers met cijfers van gezondheidsinstituut Sciensano over het aantal besmettingen bij twintig- tot zestigjarigen van september 2021 tot augustus 2022.

"Ik kom zo op minstens 13.500 mensen die dit jaar meer dan drie maanden volledig gestopt zijn met werken", zegt De Picker. "Het cijfer van de Onafhankelijke Ziekenfondsen mag je volgens mij minstens verdubbelen. Dat sluit ook aan bij cijfers uit het buitenland."

Waarom lopen de schattingen zo uiteen?

Daar zijn verschillende verklaringen voor. Het begint al bij het ontbreken van een algemeen aanvaarde definitie van long covid. De WHO-definitie wordt steeds vaker gebruikt, maar er zijn nog andere definities.

"Als je strikte criteria gebruikt, dan kom je uit op een lager aantal", zegt Pierre Smith van Sciensano. "Als je een ruime definitie gebruikt, dan zijn er meer long covidpatiënten."

Duizenden Belgen zijn arbeidsongeschikt door long covid.

Ook bij het stellen van de diagnose loopt het soms fout. Een huisarts moet onderzoeken of de klachten wel het gevolg zijn van een recente covidinfectie, maar dat is niet eenvoudig. "Moe zijn, spierpijn en dergelijke kunnen ook komen door heel wat andere ziektes", zegt Smith. "Je moet dan alle andere mogelijkheden uitsluiten, maar dat is vaak een ingewikkelde zaak."

Huisartsen denken ook niet altijd aan long covid bij het stellen van een diagnose. "Ze besluiten soms dat het gaat om een burnout of een depressie, terwijl iemand eigenlijk long covid heeft", zegt Ann Li, voorzitter van de Europese en de Vlaamse vereniging van post-covidpatiënten. "Zonder correcte diagnose vind je die patiënten niet terug in de cijfers."

"Ook het omgekeerde is mogelijk", zegt Marijke Gielen. "Het kan zijn dat iemand een burnout of depressie heeft die niets te maken heeft met de voorafgaande covidinfectie. Toch krijgen zulke patiënten soms de diagnose long covid."

Soms loopt het ook fout bij de registratie. "Dat is een bekend probleem in ons land", zegt Livia De Picker. "Vaak wordt niet correct geregistreerd waarom mensen ziek zijn. Dat maakt het erg moeilijk om tot een betrouwbaar cijfer te komen."

Een stap vooruit

De berekeningen van de Onafhankelijke Ziekenfondsen en van Livia De Picker zijn alvast een stap vooruit. Voor het eerst is er een ruwe schatting van het ziekteverzuim door long covid. En als je weet hoe groot een probleem is, dan kan je het beter aanpakken.

"Er is dringend meer aandacht nodig voor dit probleem", zegt Livia De Picker. "Twee jaar lang kregen we dagelijks gedetailleerde cijfers over het aantal besmettingen, het aantal ziekenhuisopnames enzovoort... maar over deze groep patiënten weten we nog altijd bijzonder weinig. Dat moet absoluut veranderen."

Zorgtraject voor covidpatiënten wordt uitgebreid

Minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke (Vooruit) roept iedereen die symptomen van long covid heeft op om naar de huisarts te gaan. "Mensen die drie maanden of langer klachten hebben van covid kunnen via de huisarts zorg op maat krijgen, bijvoorbeeld logopedie, kinesitherapie, dieetadvies of psychologische ondersteuning. De zorg die nodig is, wordt daarbij ook terugbetaald door het ziekenfonds."

Vanaf 1 december zal iemand die last heeft van long covid ook een beroep kunnen doen op een neuropsycholoog en een ergotherapeut, zowel voor onderzoek als voor behandeling. "Dat gaat dan over mensen die klagen over geheugenstoornissen of andere cognitieve problemen. Zij kunnen dan gespecialiseerd hulp krijgen vanuit het ziekenhuis."

Meest gelezen