Julie Van den Steen (archieffoto)
© Jokko

Julie Van den Steen deed een beroep op perinataal counselor om zwangerschapsverlies te verwerken: "Luister en geef geen ongevraagd advies"

VTM-presentatrice Julie Van den Steen heeft afgelopen zomer een prille zwangerschap verloren, zo maakt ze op haar Instagrampagina bekend. Ze getuigt hierover om vrouwen die hetzelfde meegemaakt hebben een hart onder de riem te steken. In haar verwerkingsproces liet ze zich bijstaan door Freya De Rave, vroedvrouw en perinataal counselor. Aan VRT NWS legt zij uit wat zo'n counselor of coach precies doet, waarom er nog een taboe rond zwangerschapverlies hangt en wat je kan doen wanneer iemand je erover in vertrouwen neemt. 

Perinataal counselor (of coach) is een aanvullende opleiding die vaak gevolgd wordt door vroedvrouwen en psychologen. "Maar ook vrouwen die bevallen zijn of een verlies hebben doorgemaakt beginnen soms vanuit die ervaring aan een opleiding", legt Freya De Rave, die voor Geboren in Gent werkt, uit. 

Een perinataal counselor kan koppels begeleiden van bij de kinderwens tot een jaar na de geboorte. "Ik begeleid ook mensen in een moeilijke fertiliteitsbehandeling of met een onvervulde kinderwens", legt De Rave uit. "Ik begeleid vrouwen en koppels, maar af en toe willen mannen ook alleen praten over verlies omdat zij er anders mee omgaan. Bij mensen die na een verlies opnieuw willen proberen zwanger te worden kan een gesprek ook wenselijk zijn, ook al denken ze dat ze het een plaats hebben gegeven. Je kan hierdoor tijdens een nieuwe zwangerschap angstig zijn, dus ik leer hen met die angsten omgaan. Of vrouwen die na een postnatale depressie twijfelen of ze wel klaar zijn voor een tweede kind." 

BELUISTER - Ook onze podcast "Het kwartier" gaat vandaag door op het thema zwangerschapsverlies:

Er zijn al artsen, gynaecologen, psychologen, enzovoort, wat is er dan zo specifiek aan de functie van perinataal coach? "Ik doe iets tussen het werk van een psycholoog en een vroedvrouw", zegt De Rave. "Vaak komen mensen al bij ons in onze rol van vroedvrouw en dat maakt het soms iets makkelijker. Wanneer er een bijkomende medische vraag is of ze willen meer uitleg over de gynaecoloog die dit of dat heeft gezegd, dan kent een psycholoog het medische luik soms niet helemaal."

Al moet je als perinataal coach ook je grenzen stellen, benadrukt De Rave. "Als het probleem relationeel is of los staat van de periode die gelinkt is aan de kinderwens, dan moet je mensen wel doorsturen voor andere gespecialiseerde begeleiding."

Het inschakelen van een perinataal coach is voorlopig ook vooral weggelegd voor wie het kan betalen. "Er is helaas nog te weinig aandacht voor en er wordt te weinig terugbetaald, daar zit nog wel een hiaat in het RIZIV. Bij een zwangerschapsverlies kan je wel al terugbetaalde sessies bij een vroedvrouw krijgen."

Zeg niet miskraam, maar zwangerschapsverlies

Dat het anno 2022 nog steeds opmerkelijk is wanneer een bekend iemand als Julie Van den Steen openhartig getuigt over een zwangerschap die foutgelopen is, iets wat zoveel vrouwen overkomt, maar waar vaak niet of weinig over gepraat wordt, bewijst dat een miskraam nog steeds in de taboesfeer zit.  

Zo kondigde Julie Van den Steen het nieuws vanochtend op haar Instagrampagina aan:

"Dat ligt aan het woord miskraam", zegt De Rave. "Het woord "mis" zit erin. Ik zou eerder spreken over zwangerschapsverlies omdat je er zelf niet aan kan doen. Wanneer vrouwen of koppels er in gezelschap dan wel over praten, beginnen heel veel andere mensen er ook over. Die eerste stap is heel moeilijk te zetten, je voelt je gefaald, het hangt samen met schaamte. Gewoon erover beginnen is ook moeilijk, in diepe rouw word je overspoeld door emoties. En we tonen niet graag al onze emoties, we willen niet aan gelijk wie tonen dat we huilen." 

Wanneer vrouwen of koppels er in gezelschap wel over praten, beginnen heel veel andere mensen er ook over

Freya De Rave, perinataal coach

In haar Instagrampost schrijft Van den Steen dan ook expliciet: "Ik had zelf heel veel aan de verhalen van andere vrouwen. Vond dat bijzonder moedig, herkenbaar en eerlijk. Het gaf me in de donkere zomer van 2022 toch wat steun. En ik voel dat ik dat nu ook wil doen. Dit is het moeilijkste dat ik fysiek en mentaal heb meegemaakt. Heb me nog nooit zo alleen gevoeld. Maar ik wil hier graag iets openbreken. Dus als je dit leest en je weet hoe dit voelt: je bent niet alleen en er is niets mis met jou. Op welk vlak dan ook." 

Als je dit leest en je weet hoe dit voelt: je bent niet alleen en er is niets mis met jou. Op welk vlak dan ook

Julie Van den Steen

"We weten als maatschappij niet wat te antwoorden"

De beslissing van Van den Steen om contact met haar op te nemen, vindt De Rave dan ook bijzonder moedig. "We hebben vanaf de eerste seconde ons gesprek gefilmd, het is broodnodig dat het op tafel gegooid kan worden. En waarom? Omdat we als maatschappij niet weten wat te antwoorden. Mijn belangrijkste tip wanneer mensen erover beginnen, is dat je vooral moet luisteren. Mensen vervallen meteen in clichés zoals "je bent nog jong", "volgende keer beter", "ontspan je", "na de derde keer is het bij ons ook gelukt". Dat is ongevraagd advies, daar heeft de persoon in kwestie niets aan. Wanneer mensen hun verhaal vertellen, sta er dan voor open. Zeg dat je er bent, dat het verhaal verteld mag worden. Sta open voor hun antwoord en respecteer hun grenzen." 

Wanneer mensen hun verhaal vertellen, sta er dan voor open, zeg dat je er bent, dat het verhaal verteld mag worden

Freya De Rave, perinataal coach

Van den Steen nam pas na enkele maanden contact op met De Rave en had het ook dan nog zichtbaar moeilijk om woorden te vinden voor wat haar overkomen was. Heel normaal, benadrukt De Rave. "We kunnen niet voor iemand anders bepalen hoe lang rouw of verlies duurt, dat is ook niet afhankelijk van de duur van een zwangerschap of van de duur van de periode na het verlies. En je kan ook niet bepalen wanneer iemand klaar is om erover te praten." 

BEKIJK - Julie Van den Steen plaatste fragmenten uit haar gesprekken met Freya De Rave online: 

BEKIJK - Julie Van den Steen plaatste fragmenten uit haar gesprekken met Freya De Rave online:

Videospeler inladen...

De "broze wolk"

Niet alleen rond zwangerschapsverlies, maar ook rond zwanger zijn, bevallen en de periode daarna hangen helaas nog altijd veel mythes. Al te vaak wordt gesproken over de roze wolk, terwijl het in de beschrijving van de opleiding perinatale coach aan de Karel de Grote Hogeschool - misschien correcter- de "broze wolk" genoemd wordt. "Als je bevalt, wordt dat door velen omschreven als het mooiste moment van je leven, maar mensen zijn ook zo kwetsbaar, het is zo nieuw, soms weten ze niet: is dit normaal of niet normaal? Dan is het wel aan te raden om je te laten bijstaan door een vroedvrouw, ook na de geboorte. Soms is extra steun gewoon nodig." 

Soms is extra steun gewoon nodig

Freya De Rave, perinataal coach

Dat er nog zoveel mythes en taboes zijn, probeert De Rave als volgt te verklaren. "Vroeger werd er te vaak van uitgegaan: dit of dat is normaal, het moet op die manier gebeuren. Onderzoek heeft intussen uitgewezen dat er andere zaken kunnen bijdragen aan een betere ondersteuning of een beter gevoel na de bevalling. Waarom weten we bijvoorbeeld niet hoe onze mama’s bevallen zijn? Dat heeft ook met generatieverschillen te maken. Of andere voorbeelden: vroeger werd de baby sneller op een andere kamer gelegd, werd er 's nachts minder gevoed. Onderzoek staat nu verder en vrouwen willen in het hele proces ook meer gehoord worden."

Meest gelezen