KIM VAN DAM

Hebben zonnepanelen of een thuisbatterij nog zin? Wat als ik een elektrische auto heb? Jouw vragen over het capaciteitstarief beantwoord  

De invoering van het capaciteitstarief op de stroomfactuur roept heel wat vragen op. Vanaf volgend jaar zal een deel van je rekening bepaald worden door de manier waarop je elektriciteit verbruikt: wie met hoge pieken verbruikt, zal meer betalen dan iemand die zijn verbruik gelijkmatiger verdeelt. Vanwaar dit nieuwe systeem? Hoe werkt het? En wat als je zonnepanelen, een warmtepomp, een elektrische auto of accumulatieverwarming hebt? Leen Vandezande van de Vlaamse energiewaakhond VREG beantwoordt jouw vragen.

1. Wat houdt het capaciteitstarief precies in?

Vanaf 1 januari 2023 wordt het capaciteitstarief ingevoerd. Eén onderdeel van je elektriciteitsfactuur zal dan anders berekend worden dan nu nog het geval is, legt Leen Vandezande uit. 

Als je vandaag naar je stroomfactuur kijkt, zie je dat die bijna volledig wordt aangerekend op basis van de hoeveelheid elektriciteit die je verbruikt - uitgedrukt in kilowattuur (kWh). Vanaf volgend jaar zal een stukje van je factuur aangerekend worden op basis van de hoeveelheid elektriciteit die je tegelijk verbruikt. Het zogenoemde piekverbruik.

Voor een gemiddeld gezin gaat het over zo’n 7 procent van de elektriciteitsfactuur die dus op een nieuwe manier berekend zal worden, legt Leen Vandezande uit:

Videospeler inladen...

Concreet: als je al een digitale meter hebt, zal die elk kwartier je gemiddelde verbruik registreren. Het kwartier waarin je het meest gebruikt, wordt eruit genomen om te bepalen hoeveel capaciteitstarief je voor die maand zal betalen. 

Wie nog een analoge meter heeft, zal een forfaitair tarief betalen, dat overeenkomt met een piekverbruik van 2,5 kW, aangevuld met een stuk dat gebaseerd is op de hoeveelheid stroom die je verbruikt hebt.

Leen Vandezande benadrukt dat het capaciteitstarief geen bijkomend tarief is, maar een nieuwe berekeningswijze van een stukje van je factuur. “Het zijn kosten die Fluvius maakt en die op een andere manier aangerekend zullen worden.” Dat brengt ons meteen bij de volgende vraag.

2. Waarom wordt het capaciteitstarief ingevoerd?

Om de klimaatdoelstellingen te halen, zullen we de komende jaren minder CO2 moeten uitstoten. Concreet betekent dit o.a.: meer met elektrische auto’s rijden en onze huizen verwarmen door middel van warmtepompen.

Om dat allemaal mogelijk te maken, moet Fluvius, het bedrijf dat ons elektriciteitsnet beheert, de komende jaren miljarden investeren, om het stroomnet zwaarder te maken. “Dat zijn kosten die in de factuur van iedereen verrekend worden”, zegt Leen Vandenzande van de Vlaamse energiewaakhond VREG. “Door samen efficiënter met ons stroomnet om te gaan, en onnodig hoge pieken te vermijden, willen we die kosten onder controle houden.” 

Om ons te stimuleren om ons elektriciteitsverbruik beter te spreiden in de tijd en minder met pieken te verbruiken, werd dus het capaciteitstarief bedacht. “Door die stimulans in de factuur willen we dat mensen zich wat bewust worden van de stroomcapaciteit.”

Bijkomende reden: het tarief dat we vandaag nog hebben, is geen goede stimulans om een warmtepomp of een elektrische auto te kopen, omdat je - door allerlei netkosten - veel per verbruikte kilowattuur betaalt. 

“Met het capaciteitstarief krijgen die mensen meer besparingsmogelijkheden. Ze kunnen minder betalen dan ze vandaag doen, op voorwaarde dat ze hun verbruik gaan spreiden.”

Videospeler inladen...

3. Wat moeten we praktisch doen?

Leen Vandezande benadrukt dat we nu niet met zijn allen onze dagelijkse gewoontes helemaal moeten omgooien. “We willen vooral niet dat mensen nu in paniek slaan en denken dat ze hun dagelijkse routine heel erg moeten aanpassen. Dat is zeker niet de bedoeling.” 

“Het capaciteitstarief gaat slechts over een klein stukje van de factuur. En het kan zijn dat je iets meer of minder betaalt dan nu, maar het gaat nooit over gigantische bedragen.”

Het is vooral de bedoeling dat we ons bewust worden van ons piekverbruik en dat we ons daar in de mate van het mogelijke rekening mee houden. Dat kan ook geautomatiseerd worden, zegt Leen Vandezande:

Videospeler inladen...

4. Hebben zonnepanelen nog zin?

Kijker John vraagt zich af of een stroompiek van zijn zonnepanelen ook meegeteld wordt in de berekening van het capaciteitstarief. Dat blijkt dus geenszins het geval te zijn.

“Nee, het capaciteitstarief wordt alleen berekend op basis van de pieken als je elektriciteit afneemt van het net”, verzekert Leen Vandezande. “Een eventuele piek van stroom die je met je zonnepanelen in dat net injecteert, wordt niet meegeteld.”

Sterker zelfs: je kan je zonnepanelen net gebruiken om je pieken af te zwakken, legt ze uit. “Als de zon schijnt en je zonnepanelen produceren bijvoorbeeld 3 kW en je begint je elektrische auto op te laden aan 3 kW, heb je een nuloperatie.”

Videospeler inladen...

Wim, een andere kijker, vraagt zich af of zonnepanelen überhaupt nog zin hebben, als je capaciteitstarief toch berekend wordt op je piekverbruik op een donkere dag. “Zonnepanelen hebben - zéker in de huidige energiecrisis - zin”, merkt Leen Vandezande op.

Ze wijst erop dat de stroomfactuur vandaag grotendeels op basis van verbruik gebaseerd is en dat in de toekomst ook zal blijven. Het capaciteitstarief grijpt immers slechts op een heel klein stukje van de factuur in. “Alle elektriciteit die je verbruikt op het moment dat je zonnepanelen stroom produceren, is gratis. En dat is nog altijd een groot voordeel, zeker met de prijzen van dit moment.”

5. Wat met warmtepompen en elektrische auto's?

Wat nu als je een warmtepomp en/of een elektrische auto hebt? Die vragen veel stroom, maar dat hoeft geen probleem te zijn als het capaciteitstarief wordt ingevoerd, zegt Leen Vandezande, als je maar oplet hoe je ze gebruikt.

“Als je ervoor kiest om je elektrische auto altijd heel snel op te laden, kan het zijn dat je meer betaalt dan vandaag, omdat je een hoog piekverbruik hebt. Stel dat je een laadpaal van 11 kilowatt hebt en die gebruikt op het moment dat je - elektrisch - aan het koken bent, kom je op een piekverbruik van zo’n 15 kW uit en zal je door het capaciteitstarief meer betalen dan vandaag.”

“Dat valt eenvoudig op te lossen door even te wachten met opladen, tot het koken gedaan is. Vaak kan je dat ook instellen op de auto zelf of laadpaal. Dus je hoeft er zelfs niet heel bewust mee bezig te zijn. Daar zijn automatische oplossingen voor.”

“Bij warmtepompen is het hetzelfde verhaal als bij elektrische auto’s: je zal er bewust mee moeten omgaan hoe je deze toestellen gebruikt. Een warmtepomp is een toestel met een groot verbruik, maar het werkt vrij constant: een aantal uren, aan een relatief laag vermogen. En dat is typisch iets waardoor je met het capaciteitstarief beter af bent dan met een kilowattuurtarief.”

Videospeler inladen...

“Op onze website - nieuwenettarieven.be - hebben we ook tips staan om slim om te gaan met elektrische auto’s en warmtepompen", tipt Leen Vandezande nog. "Ook voor mensen die slimmer willen omgaan met gewone huishoudtoestellen vind je daar een aantal tips.”

6. En wat als je accumulatieverwarming hebt?

Voor onze vragensessie kwamen er ook opvallend veel vragen binnen van bezorgde mensen die hun huizen verwarmen met elektrische accumulatoren. Dat was interessant toen er nog exclusief nachttarief was. Maar nu zitten die mensen met de handen in het haar. Al is er voor hen aan een overgangsregime gedacht.

“In Vlaanderen zijn nog zo’n 150.000 huishoudens met accumulatieverwarming”, weet Leen Vandezande. “Minder dan 10.000 daarvan hebben vandaag een digitale meter. De rest heeft nog een klassieke meter. De Vlaamse regering heeft beslist dat zij pas vanaf januari 2028 een digitale meter zullen krijgen. Tot die tijd zal die groep het capaciteitstarief als een vast bedrag betalen. Zij moeten dus nog niet bewust met hun piekverbruik bezig zijn.”

Voor de 10.000 huishoudens met accumulatieverwarming die wel al een digitale meter hebben, is het belangrijk dat ze naar de website Mijn Fluvius gaan, adviseert Vandezande. “Daar kunnen mensen met een digitale meter al hun maandpieken nakijken." 

"Als je ziet dat de pieken vrij groot zijn, kan het interessant zijn om contact op te nemen met je installateur, om het opladen van de accumulatoren ‘s nachts meer gespreid te laten verlopen.”

Videospeler inladen...

7. Wordt een thuisbatterij nu interessanter?

Tot slot kijken we naar de thuisbatterijen. Worden die nu interessanter, door het nieuwe systeem? “Je zal een thuisbatterij nu op twee manieren kunnen inzetten”, legt Leen Vandezande uit. “Tot nu toe zetten mensen die vooral in om hun zelfverbruik te verhogen. Maar je kan die ook gebruiken om de pieken af te vlakken.”

“Wat je wel in het achterhoofd moet houden, is dat er bij het capaciteitstarief een ondergrens is van 2,5 kW, die iedereen sowieso betaalt. Als je je piekverbruik tot onder die drempel afvlakt, zal dat dus weinig effect hebben op je factuur.”

Vandezande raadt daarom aan om de batterijsimulator te raadplegen op de website van het Vlaams Klimaat- en Energieagentschap. Daarop kan je nakijken of een thuisbatterij al dan niet interessant is voor jou.

“We stellen vast dat het in vele situaties niet rendabel is om in een thuisbatterij te investeren”, waarschuwt Leen Vandezande:

Videospeler inladen...

Kan ik de volledige sessie opnieuw bekijken?

De volledige vragensessie met Leen Vandezande in "#steljevraag" kan je hieronder integraal bekijken:

Videospeler inladen...

Meest gelezen