De vijf boeken van de week: hoe word je vegan, een ode aan 75-plussers en troost bij het WK 

Game over voor de Rode Duivels, maar gelukkig is er een boek over de rijke geschiedenis van het nationale elftal. En voorts een pleidooi voor de waardigheid van 75-plussers, een getuigenis van een vleeseter die veganist werd, een zoektocht naar naziroofkunst in Belgische musea en een roman die je meeneemt in de coulissen van het Kremlin. Dit zijn de vijf boeken die VRT NWS deze week tipt. 

Straffe verhalen over de Rode Duivels

Niet getreurd: nu we de Rode Duivels niet meer hoeven te volgen op het WK in Qatar komt er tijd vrij om over onze nationale voetbalploeg te lézen. Journalist Geert Lambaerts dook samen met Dominique Paquet in de rijke geschiedenis van het Belgisch elftal. Het resultaat lees je in “De grote encyclopedie van de Rode Duivels” (uitgeverij Borgerhoff & Lamberigts).

714 Rode Duivels, 800 matches, 1475 doelpunten

Op 1 mei 1904 speelden de Rode Duivels hun eerste interland tegen Frankrijk. Sindsdien hebben 714 Rode Duivels samen 800 wedstrijden gespeeld en 1475 doelpunten gemaakt, waarvan 1  door de keeper: Christian Piot in 1977 tijdens een oefenwedstrijd in Italië. Lambaerts gaat op zoek naar wat elke Rode Duivel zo bijzonder maakt: een die maar twee minuten op het veld stond of een die  gemobiliseerd werd tijdens de Eerste Wereldoorlog.

Bekers voor bijzondere Duivels

De encyclopedie over de Rode Duivels schrijven was een ontdekkingstocht voor Lambaerts: “Je volgt voetbal al jaren en toch kom je nieuwe zaken te weten over namen die anders stof liggen te vergaren.” Hij deelt dan ook graag bekers uit aan bijzondere figuren. Zo krijgen Pierre en Raymond Braine de beker voor het strafste broederpaar: zij stonden maar liefst 30 keer samen op het veld. De broers Hazard stranden momenteel op 21 matchen. De eer voor de kortste carrière als Rode Duivel is weggelegd voor Joris Van Hout, die in 2002 de volle 2 minuten en 56 seconden meespeelde.

Jacques “Jacky” Stockman verdient volgens Lambaerts ook een vermelding. In 1963 slaagde deze Rode Duivel erin een hattrick te scoren tegen Brazilië, drie goals in één wedstrijd dus. Ook Wesley Sonck krijgt een beker voor zijn verdiensten. In de 55 interlands die hij als Rode Duivel speelde, zat hij nooit op de bank. 

LUISTER: Welke bekers deelt Geert Lambaerts uit aan de Rode Duivels?

75-plussers die zich verzetten tegen betutteling

Joe Biden is met zijn tachtig jaar de oudste president ooit. Geregeld rijst de vraag of hij nog wel bekwaam is om het ambt uit te oefenen. Maar wat vinden 75-plussers zelf van de manier waarop over hen gesproken en gedacht wordt? Journaliste Ann Peuteman ging in gesprek met ouderen en maakte er een boek én een documentaire over: “Rebels” (uitgeverij Vrijdag) of het verzet van de 75-plussers. 

Age is just a number

Staat er een leeftijd op een beroep als president? Volgens Peuteman niet. “Leeftijd is iets erg arbitrairs,” zegt ze. “Ik ken 90-jarigen waarvan ik denk dat ze een land kunnen leiden, maar ik ken ook 65-jarigen die al wat uitgeblust zijn.” Toch worden mensen op leeftijd vaak goedbedoeld aan de kant geschoven.  In “Rebels” spreekt Peuteman met 12 ouderen die genoeg hebben van hoe ze behandeld worden.

Een maatschappelijke stem die ontbreekt

Ouderen stoten vaak op grenzen. Zo ligt de leeftijdgrens voor vrijwilligerswerk vaak op 70 jaar en staan banken twijfelachtig tegenover mensen op leeftijd. Ook voor maatschappelijke debatten worden ze minder gevraagd. Burgerrechtenactiviste Monika Triest getuigt in de “Rebels”: “Naarmate je ouder wordt, geloven mensen minder en minder in wat je te vertellen hebt.”

Peuteman voert met "Rebels" een pleidooi om opnieuw te luisteren naar deze generatie: “Ik heb zoveel geleerd van de ervaring die zij hebben opgedaan. Hoe stom zijn wij als samenleving dat wij die kennis en vaardigheden laten liggen, alleen omdat iemand er fragieler uitziet?”

Hoe word je veganist?

‘Waarom ik 40 jaar biefstuk en kaas at, en toen veganist werd’ (uitgeverij Pelckmans). Journaliste Sofie Mulders geeft het antwoord in dit boek. In 2019, na veertig jaar vlees, zuivel en vis, werd ze in één klap veganist. De manier waarop dieren hun leven moeten leiden/lijden in de industriële veehouderij gaf de doorslag. “Hoe komt het dat wij dit normaal zijn beginnen te vinden?"

Undercover

Tijdens een onderzoek naar het eten van dieren raakte Mulders gechoqueerd door hun levensomstandigheden. “Er zijn best veel banale zaken die mensen eigenlijk niet weten,” vertelt ze in "De Wereld van Sofie" op Radio 1. Zo geeft een koe enkel melk als ze een kalf gekregen heeft. Dat betekent dat koeien elk jaar kunstmatig worden geïnsemineerd, waarna het kalf na geboorte meteen wordt weggenomen en geïsoleerd. “Stel je voor dat honden of katten zo behandeld zouden worden."

Sofie Mulders ging undercover in enkele veehouderijen. Daar zag ze bijvoorbeeld hoe varkens van tussen de 85 en 100 kilo een ruimte kregen die kleiner is dan de helft van een tweepersoonsbed. “Varkens zijn intelligente dieren. In een betonnen hok vervelen ze zich dood, waardoor ze elkaar beginnen aan te vallen.” Om dat staartbijten te voorkomen, worden de staarten van biggen preventief gecoupeerd. Nochtans is dat illegaal. "De wetgeving wordt niet toegepast en niemand die het controleert.”

Elke maand 28 miljoen dieren op de slachtbank

Toch zijn veel mensen terughoudend om veganist te worden. “Ik ben erg geschrokken van de reacties,” geeft Mulders toe. “Mensen voelen zich direct aangevallen, terwijl ik op geen enkele manier zeg: waarom doe jij dat niet?” Mensen krijgen het gevoel dat er al veel van hen wordt gevraagd en willen niet dat er aan hun gezellig tafelen wordt geraakt. “Een etentje zonder dode dieren op tafel kan nochtans ook heel gezellig zijn.”  

Sofie Mulders ziet een positieve kentering: het veganistisch aanbod neemt toe, ook in restaurants. Maar toch worden er nog elke maand 28 miljoen dieren geslacht in Vlaanderen.

LUISTER: Sofie Mulders over hoe ze veganist werd (Radio 1)

Naziroofkunst in Belgische musea

Misschien stond jij ooit vol bewondering voor een schilderij in een van onze musea zonder te weten dat het om roofkunst ging. Onderzoeksjournalist Geert Sels brengt in "Kunst voor das Reich" (uitgeverij Lannoo) in kaart hoe Joodse eigenaars voor of tijdens de Tweede Wereldoorlog hun kunstwerken kwijtspeelden en hoe die soms in Belgische verzamelingen opdoken.  

Kunst in ruil voor visa

Al vanaf 1934 werden er “Jodenveilingen” gehouden met kunst van Joodse eigenaars. “Ik heb in een Belgische privécollectie een werk aangetroffen dat in 1935 op zo’n veiling in Berlijn is verkocht.” Op die manier is dus ook naziroofkunst, in de brede betekenis van het woord, terechtgekomen in ons land. “We moeten echt niet denken dat we er immuun voor zijn", vertelt Sels op Radio 1. 

Zo is er het verhaal van de Joodse familie Seegall in Berlijn. Na verschillende vergeefse pogingen om eind jaren dertig een visum voor België te krijgen, wordt uiteindelijk een deal gesloten.  Het Museum voor Schone Kunsten in Brussel mocht tien werken op papier kiezen uit de verzameling van de familie. "De familie kreeg de visa; de werken zitten nog steeds in het museum." Ook het KMSK zegt zelf 24 werken in bezit te hebben, waarvan de origine twijfelachtig is.

In de coulissen van het Kremlin

Hoe transformeert een KGB-agent in een leider met tsaristische trekken? Dat doet een fictieve Poetin-aanhanger uit de doeken in "De Kremlinfluisteraar" (uitgeverij Atlas-Contact), de debuutroman van Giuliano Da Empoli. De auteur, geboren in Frankrijk, is zelf jarenlang spindoctor van de Italiaanse premier Matteo Renzi geweest en is een bekend politiek essayist. "De Kremlinfluisteraar" is een bestseller in Frankrijk en greep net naast de prestigieuze Prix Goncourt. 

Het ondoorgrondelijk raadsel Poetin

Het verhaal in "De Kreminfluisteraar" wordt uitgerold via een raamvertelling die de lezer op het verkeerde been zet, aldus Christophe Vekeman op Klara. Dat past bij het ondoorgrondelijke raadsel dat Poetin en bij uitbreiding de Russische volk is. 

Echte vertrouweling stond model

In het boek komt Vadim Baranov aan het woord. Dat personage is gebaseerd op Vladislav Soerkov die bijna twintig jaar lang vertrouweling, ideoloog en spindokter van Poetin is geweest en die zich na zijn ontslag uit de politiek terugtrok en in het niets verdween. 

Baranov herinnert zich precies het ogenblik waarop de transformatie van Poetin plaatsvond, namelijk toen een journalist hem in het openbaar een kritische vraag stelde over het bombardement op de Tsjetsjeense hoofdstad Grozny, als reactie op de aanslagen in Moskou: "Poetin deed er een moment het zwijgen toe. En toen hij weer begon te spreken, deed hij dat met dezelfde gelaatsuitdrukking, maar zijn persoon had een andere consistentie aangenomen (…). De ascetische ambtenaar was plotseling veranderd in de aartsengel des doods", vertelt hij in zijn boek.

Een buitengewoon meeslepende roman

Het raadsel Poetin blijft overeind. "Is hij wel iemand? Valt deze onmens nog wel menselijk te noemen?", aldus Vekeman. Zijn eindoordeel: ""De Kremlinfluisteraar" is een buitengewone meeslepende roman". 

Meest gelezen