Zit Kremlin achter sabotage Nord Stream? Russische "spookschepen" waargenomen in omgeving ontplofte gaspijplijn

Op 26 september 2022 werden drie van de vier pijpleidingen van Nord Stream 1 en 2 verwoest door verschillende explosies op de zeebodem voor de kust van Denemarken. Sabotage, zo bleek later, maar door wie? Tot op vandaag is het onduidelijk wie achter de sabotage van de pijpleiding zit. Zowel Rusland als Oekraïne ontkennen elke betrokkenheid. 

Uit een driedelige onderzoeksdocumentaire van de Deense, Noorse en Zweedse omroepen blijkt nu dat de betrokkenheid van het Kremlin in de zaak wel eens groter zou kunnen zijn dan Rusland zelf beweert. Enkele dagen voor de ontploffingen zouden verschillende Russische schepen in de buurt van de pijpleiding gesignaleerd zijn. 

In de documentaire wordt naar de schepen verwezen als "spookschepen", omdat de zenders uitgeschakeld waren. Daardoor kon de exacte locatie van de vaartuigen niet bepaald worden. Toch slaagde een voormalige Britse inlichtingenofficier er wel in om, met behulp van onderschepte Russische communicatie, de bewegingen van de schepen vast te leggen.

Concreet zouden drie schepen verdachte bewegingen gemaakt hebben in de omgeving waar later de explosies plaatsvonden. Het gaat om het Russische onderzoeksschip Sibirjakov, de sleepboot SB-123 en een onbekend derde schip. De vaartuigen zouden verschillende uren, en in één geval zelfs een hele dag, in de buurt van de plaats van de explosie gevaren hebben. Bovendien zou het onderzoeksschip Sibirjakov uitgerust zijn met apparatuur om onderwateroperaties uit te voeren. Het schip heeft zelfs een mini-duikboot aan boord. 

Om hun aannames te bevestigen, onderzocht het onderzoeksteam achter de documentaire ook verschillende satellietbeelden. Die zouden hun beweringen over de ongebruikelijke vaarroutes en verdachte bewegingen ondersteunen. 

Vorige week kwam ook ander bewijsmateriaal aan het licht. Het Deense leger maakte toen bekend dat het 26 foto's had genomen van een ander Russische marineschip, de SS-750. Dat schip is net als de Sibirjakov gespecialiseerd in onderwateroperaties en heeft ook een mini-duikboot aan boord. Volgens een Deense krant zou het schip vier dagen voor de explosie gefotografeerd zijn in de buurt van de pijpleiding. 

Ondanks de hoge bewijslast blijft het onduidelijk wie nu echt verantwoordelijk is voor de explosies op de pijpleiding. Ook de documentaire biedt geen sluitend bewijs. Toch rijzen er vragen over de aard van de Russische marine-activiteit in de buurt van de explosies en de verdachte vaarbeweging van de Russische schepen. 

Dat de pijpleidingen met explosieven verwoest zijn, staat intussen wel al vast. Begin maart brachten Duitse media nog uit dat een pro-Oekraïens sabotageteam in de haven van Rostock een jacht gehuurd zou hebben om de explosieven ter plaatse te brengen en de aanslag voor te bereiden. Onmiddellijk na het verschijnen van dat verhaal ontkende de Oekraïense regering ook maar iets met de zaak te maken te hebben.

Zowel Denemarken, Zweden als Duitsland onderzoeken de zaak. Ook Rusland blijft ontkennen dat het een rol heeft gespeeld bij de ontploffingen op de zeebodem.