Zuid-Afrika start zaak tegen Israël bij Internationaal Gerechtshof voor genocide
Zuid-Afrika heeft bij het Internationaal Gerechtshof in Den Haag een zaak aangespannen tegen Israël. Het beschuldigt de Israëlische regering van een genocide tegen het Palestijnse volk in Gaza.
In de aanklacht stelt Zuid-Afrika dat Israël het Genocideverdrag heeft overtreden. "De daden van Israël in de Gazastrook hebben een genocidair karakter. Het land heeft de specifieke intentie om Palestijnen in Gaza te vernietigen als onderdeel van de bredere nationale, raciale en etnische groep van Palestijnen", klinkt het.
Zuid-Afrika vraagt aan het hoogste gerechtshof van de Verenigde Naties om een voorlopig bevel uit te vaardigen en zo de militaire operaties van Israël in Gaza onmiddellijk op te schorten.
"Ongefundeerde beschuldiging"
Israël verwerpt in een eerste reactie "de ongefundeerde beschuldiging" van Zuid-Afrika. Volgens het Israëlische ministerie van Buitenlandse Zaken "werkt Zuid-Afrika samen met een terroristische groepering die oproept tot de vernietiging van Israël". De oorlog is tegen Hamas, niet tegen het volk van Gaza, zegt het ook.
Complex proces
Genocide wordt beschouwd als een van de ernstigste schendingen van het internationaal recht. Het vaststellen ervan is een complex juridisch en politiek proces. Volgens Jan Wouters, professor internationaal recht, is het dan ook niet zeker dat Zuid-Afrika de zaak kan winnen.
"Het moet het Internationaal Gerechtshof (ICJ) ervan overtuigen dat Israël bezig is met het plegen van een volkerenmoord. Het aantonen van een genocide vergt niet alleen het bewijs dat een bevolkingsgroep wordt gedood, maar ook dat dit wordt gedaan met de specifieke intentie om een rassengroep geheel of gedeeltelijk te vernietigen. Die intentie bewijzen, dat is zeer moeilijk."
Wanneer spreken we van een genocide?
Genocide wordt gedefinieerd en beoordeeld volgens internationale regels, met name in het kader van het Verdrag inzake de Preventie en Bestraffing van Genocide, aangenomen door de Verenigde Naties in 1948. Volgens dat verdrag spreken we van een genocide als aan onderstaande punten voldaan wordt.
- De daden van genocide moeten gericht zijn op een nationale, etnische, religieuze of raciale groep.
- Er moeten vernietigende handelingen gesteld worden, zoals het doden, ernstig verwonden, toebrengen van mentale en psychologische schade, creëren van toxische levensomstandigheden, invoeren van geboortebeperkingsmaatregelen of de gedwongen overplaatsing van kinderen van de ene groep naar de andere.
- Genocidale daden moeten systematisch en op grote schaal worden uitgevoerd.
- Er moet een duidelijke intentie zijn om te vernietigen.
De Verenigde Naties houden het momenteel bij bewijzen dat er door beide partijen inbreuken zijn geweest op het internationaal humanitair recht. Francesca Albanese, de speciale rapporteur van de Verenigde Naties voor de bezette Palestijnse gebieden, spreekt zich feller uit. Zij heeft het over een etnische zuivering. Christophe Busch, directeur van het Hannah Arendt Instituut, verklaarde enkele maanden geleden dat de term "genocide" niet op zijn plaats is, net omdat de intentionaliteit niet is bewezen.
Hoe dan ook kan Israël zich niet onttrekken aan de rechtszaak. "Zuid-Afrika beroept zich op het Genocideverdrag van de Verenigde Naties, dat in 1948 door zowel Zuid-Afrika als Israël werd getekend."
Een eventuele uitspraak van het Internationaal Gerechtshof is bindend. "Het ICJ doet uitspraken over geschillen tussen landen. Het kan in kort geding bijvoorbeeld Israël gebieden om zijn militaire acties stop te zetten, en kan in een einduitspraak concluderen dat Israël het Genocideverdrag heeft geschonden." Genocidale misdrijven verjaren niet. Als er inderdaad zulke misdrijven worden vastgesteld, kunnen processen ook over 20 of 30 jaar gevoerd worden.
Wouters is niet verbaasd dat er een land naar het ICJ is getrokken. "Het was de vraag welk land het initiatief zou nemen en hoe de klacht geformuleerd zou worden, maar het viel te verwachten. Er lopen momenteel verschillende genocidezaken. Oekraïne bijvoorbeeld verwijt Rusland van een genocide in het oosten van het land. Die zaak is hangende, en 32 landen hebben erin geïntervenieerd."