Miljoenen condooms en anticonceptiepillen van USAID dreigen verloren te gaan in loods in Geel

Begin dit jaar kondigde de regering van de Amerikaanse president Donald Trump aan dat ze met de hakbijl door de werking van de ontwikkelingsorganisatie USAID zou gaan. De gevolgen daarvan worden nu duidelijk in verschillende opslagplaatsen van USAID waarin voorbehoedsmiddelen liggen. Die blijven voorlopig onaangeroerd, omdat de werking van de organisatie zo goed als volledig stilligt.

De goederen zijn verdeeld over loodsen in het Kempense Geel en in de Verenigde Arabische Emiraten. In totaal gaat het om 26 miljoen condooms, miljoenen pakjes orale anticonceptie en honderdduizenden implanteerbare anticonceptiemiddelen. Ook bijna 2 miljoen dosissen injecteerbare anticonceptiemiddelen en nog eens 50.000 flesjes medicatie voor de preventie van HIV liggen in de loods opgeslagen.

In de opslagplaats in Geel gaat het om voorbehoedsmiddelen met een gezamenlijke waarde van 8,36 miljoen euro. Volgens een Vlaamse medewerker van USAID zou het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken nog voor de verdeling daarvan kunnen zorgen. "Maar ook daar zijn er forse besparingen", zegt Tom Van Boven, en dus dreigen de condooms en pillen vernietigd te worden.

"Als een voorraad dreigt te vervallen, doen we er normaal gezien alles aan om die nog naar een land te vervoeren waar de nood aan voorbehoedsmiddelen zeer hoog is. Maar nu ligt onze werking zo goed als stil. Voor mij stopt mijn periode bij USAID ook in september."

De Trump-regering zou de voorraden willen vernietigen. Volgens The Washington Post zijn verschillende internationale humanitaire groepen en organisaties in gesprek gegaan met de overheid. Ze probeerden de overheid ervan te overtuigen om de goederen alsnog te verdelen of om ze zelf over te kopen.

"Het antwoord dat we van de USAID-onderhandelaar kregen was: 'geef ons er het geld voor'", vertelde iemand aanwezig bij de gesprekken, die anoniem wilde blijven. "Als dat niet lukt, dan wordt het gewoon afval."

"Het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken bevestigt dat er is besloten om anticonceptiemiddelen afkomstig uit beëindigde USAID-contracten te vernietigen. HIV-medicatie wordt niet vernietigd", reageert een woordvoerder van USAID aan VRT NWS.

Die beslissing werd genomen omdat er "geen geschikte kopers" zijn gevonden en om "de juridische en beleidsmatige risico’s te beperken", in het kader van de presidentiële richtlijn van januari 2025 die steun aan organisaties die "gedwongen reproductieve praktijken" verbiedt, klinkt het in de reactie. "Geschikte kopers" ziet USAID als organisaties die de Amerikaanse wetgeving (rond een verbod op steun aan gedwongen abortus of sterilisatie) respecteren.

De producten herverpakken, blijkt voor de meeste middelen te duur, en bij andere producten zou rebranding de integriteit van het product in gevaar brengen, stelt USAID. "Het verspreiden van USAID-gemerkte producten waarvan de Amerikaanse overheid de kwaliteit niet kan garanderen of controleren, zou ontvangers kunnen schaden en de geloofwaardigheid van de VS ondermijnen."

De kost om de 9,7 miljoen dollar (ongeveer 8,36 miljoen euro) aan voorbehoedsmiddelen in Geel te vernietigen, komt volgens de berekeningen van de Amerikaanse krant neer op 167.000 dollar (ongeveer 144.000 euro). De totale rekening voor de spullen in de Belgische opslagplaats bedraagt dus zo'n 10 miljoen dollar (ongeveer 8,63 miljoen euro).