3.721 keer - ofwel gemiddeld 10 keer per dag - kon een gedetineerde vorig jaar niet overgebracht worden naar de rechtbank. Dat schrijft Het Laatste Nieuws en de cijfers worden aan onze redactie bevestigd. De gevolgen daarvan kunnen groot zijn, bewijzen verschillende rechtszaken waar verdachten vrijgesproken werden, simpelweg omdat ze niet op de rechtbank geraakten.
Gemiddeld 10 keer per dag wordt gevangene niet overgebracht naar rechtbank, en de gevolgen daarvan kunnen groot zijn
Hanne Decré
Gepubliceerd:
In totaal gebeurden er vorig jaar 51.619 transporten. 3.721 daarvan (of 7,2 procent) mislukten. Omgerekend konden dus gemiddeld 10 gevangenentransporten per dag niet doorgaan. Dat blijkt uit cijfers die Kamerlid Alexander Van Hoecke (Vlaams Belang) opvroeg bij minister van Justitie Annelies Verlinden.
Opmerkelijk: er zijn grote verschillen tussen de gerechtelijke arrondissementen. In Luxemburg bijvoorbeeld werden er "slechts" 140 gevangenen niet overgebracht - goed voor 3,8 procent van de gevallen. In Brussel-Halle-Vilvoorde waren dat er maar liefst 785, ofwel 21,10 procent.
Wat zijn de oorzaken?
Waarom die transporten niet uitgevoerd werden, daar bestaan voorlopig geen cijfers over. Maar er zijn wel al langer problemen bij de Directie Beveiliging (DAB), die instaat voor die beveiliging.
"Er zijn verschillende oorzaken", zegt ook An Berger van de federale politie. "Het is een complex probleem waar we ons van bewust zijn."
Eerst en vooral is er het personeelstekort bij de DAB. "Dat is al heel lang het geval. Specifiek voor de eenheid die zich bezighoudt met de overbrenging van gedetineerden gaat het over een tekort van ongeveer 100 personeelsleden", klinkt het. Daar wordt ook aan gewerkt, benadrukt ze. "In Brussel is het probleem het grootst en daar hebben we speciale klassen opgericht voor mensen die als beveiligingsagent willen werken bij DAB. We verwachten daar dat het personeelstekort in de 2e helft van dit jaar min of meer opgelost zal zijn."
Daarnaast is er ook gewoon een stijgend aantal overbrengingen. "Er zijn meer en meer gedetineerden, en dus stijgt het aantal overbrengingen. Veel mensen zitten ook niet meer dicht bij de rechtbank waar ze moeten verschijnen. Dat betekent: extra overbrengingen en dus extra personeel."
Ten derde is er ook het wagenpark, dat aan vernieuwing toe is. "Maar de marktprocedures zijn heel lang, het duurt lang voor er geleverd kan worden." Maar ook daar ziet Berger licht aan de horizon: "Dit jaar verwachten we 40 nieuwe voertuigen".
Naast de structurele problemen zijn er ook nog de ad-hocproblemen, denk maar aan het verkeer of het feit dat er veel zittingen tegelijk zijn. "Daarover zijn we in overleg met justitie, om bijvoorbeeld zittingen te verspreiden over een dag of sommige zittingen via videoconferentie te laten verlopen."
Het gevolg? Verdachten worden vrijgesproken
Dat de gevolgen groot kunnen zijn, bewijzen verschillende uitspraken van eind vorig jaar. Zowel in Gent als in Brugge werden verdachten vrijgesproken, omdat ze niet overgebracht konden worden.
In Brugge ging het om een man die verdacht werd van mensensmokkel. Tussen mei 2022 en april 2024 zou hij transmigranten via de haven van Zeebrugge in koelcontainers naar het Verenigd Koninkrijk gesmokkeld hebben. Geen kleine feiten, en dus vorderde de aanklager 8 jaar cel. Maar de verdachte kon tot 3 keer toe niet overgebracht worden uit de gevangenis van Haren.
Dat was problematisch, oordeelde de rechtbank. "Het is een fundamenteel recht om aanwezig te zijn op je eigen zitting." Het gevolg: vrijspraak. Het parket ging wel in beroep, en die zitting moet nog plaatsvinden.
Enkele weken later, begin december, was er een gelijkaardig verhaal in Gent. Ook daar kon een man, die verdacht wordt van onder meer diefstal, zijn proces niet bijwonen. De rechtbank hield het na 5 keer voor bekeken en sprak hem vrij.
"Het is onbegrijpelijk dat er vandaag een situatie bestaat waarbij criminelen worden vrijgesproken, omdat de overheid er niet in slaagt ze over te brengen naar de rechtbank", klinkt het bij Kamerlid Alexander Van Hoecke (Vlaams Belang), die de cijfers opvroeg.
