Video player inladen ...

Nederlandse presentatrice Mies Bouwman overleden: "Ik was helemaal geen ster, ik was gewoon Mies"

De Nederlandse televisiepresentatrice Mies Bouwman is op  88-jarige leeftijd overleden. Dat heeft een woordvoerder van de familie bevestigd aan de Nederlandse openbare omroep NOS. De "moeder van de Nederlandse televisie" werkte 42 jaar voor de Nederlandse televisie, met veel hoogtepunten maar ook enkele dieptepunten.

16 oktober 1951, een historisch moment in Nederland: de allereerste televisie-avond van de KRO (Katholieke Radio Omroep). De uitzending wordt aan elkaar gepraat door een vlotte 22-jarige jongedame die meteen de aandacht trekt. Mies Bouwman is de naam. Het is het begin van een lange, bloeiende carrière van een vrouw die zal uitgroeien tot een van de grootste Nederlandse tv-coryfeeën.

De "moeder van de Nederlandse televisie" wordt op 31 december 1929 geboren als Maria Antoinette Bouwman. Haar vader is secretaris van de KRO en als de omroep de stap naar televisie zet, solliciteert Mies er op zijn aanraden. Een aankondiging, een demonstratie pottenbakken en een dansje voor doven, dat was haar televisiedebuut. "Televisie was iets nieuws en zoals de kijker wist ik zelf niet wat te verwachten", zegt ze daarover.

(Lees verder onder de foto.)

Mies is een engel

Enkele jaren later is het avontuur bij de KRO al voorbij als ze een relatie aanknoopt met Leen Timp, een gescheiden, niet-katholieke regisseur. Voor de katholieke KRO kan dit écht niet door de beugel en Mies Bouwman mag ophoepelen.

Na haar huwelijk met Timp in 1955 krijgt ze nieuwe kansen bij de onafhankelijke AVRO, waar ze van 1961 tot 1962 de talkshow "In de hoofdrol" met bekende Nederlanders presenteert. Nationale bekendheid verwerft Bouwman in november 1962 als ze "Open het dorp" presenteert, de allereerste benefiet op de Nederlandse televisie, voor de bouw van een gehandicaptenwijk in Arnhem.

Maar liefst 23 uur duurt de uitzending, die het voor die tijd astronomische bedrag van zowat 20 miljoen gulden oplevert. Helemaal in tranen bedankt ze aan het einde van de show zowat iedereen die ze kàn bedanken. Het is officieel: Mies Bouwman is een engel, de publiekslieveling nummer 1.

"De pastoor sprak een vloek over mij uit"

Na "Open het dorp" blijft Bouwman een tijdje weg van het scherm. Op aanraden van de AVRO: "De programmadirecteur had me gezegd: Mies, je moet een tijdje van het scherm weg. Je bent te heilig." "Te heilig", tot ze in 1963 voor de VARA meewerkt aan het kritisch-satirische programma "Zo is het toevallig ook nog 's een keer".

Een van de eerste uitzendingen gaat over "Beeldreligie", de verslaving van de tv-kijker in bijbelse taal verwoord. Er wordt gebeden tot "het Beeld" (de televisie) in de vorm van een Onzevader. De verontwaardiging is alomtegenwoordig en richt zich tegen Bouwman persoonlijk. En tegen haar gezin.

"Ik kreeg anonieme brieven met walgelijke teksten, echt dreigbrieven. En waarom? Als ik het nou begreep. Je kunt zeggen dat je gekwetst bent, of dat je het een vreselijk programma vindt, daar kan ik inkomen, maar dit werd zo’n gekkenhuis! Een pastoor sprak op de kansel een vloek over mij uit."

Het gezin van Bouwman krijgt na ontvoeringsdreigementen zelfs politiebescherming en ze stopt met het programma.

Koningin van de talkshows en de spelletjes

In 1965 maakt Bouwman voor de VARA het praatprogramma "Mies en scène", dat de tegenhanger moet worden van "Voor de vuist weg" van Willem Duys, dat andere Nederlandse tv-icoon, op de AVRO. Het programma, een mengeling van actualiteit, gesprekken en amusement, wordt een hit en loopt tot 1969.

Daarna volgen nog een hele reeks talkshows en spelletjes voor de VARA en de AVRO: "Een van de acht" (1969-1973), "Een mens wil op de vrijdagavond wel eens even zitten en een beetje lachen want er is al genoeg ellende op de wereld" (1974-1975), "Telebingo" (1979-1981), "Mies" (1981), "In de hoofdrol" (1985-1987)… Stuk voor stuk zijn het kijkcijfertoppers. Bouwman presenteert ook decennialang de intrede van Sinterklaas op televisie.

"Met Johan of stoppen"

Het is de tijd dat de Vlamingen nog massaal afstemmen op de Nederlandse buis en dus is Mies Bouwman ook hier een vedette. In 1978 komt ze ook bij ons op het scherm in het programma "Noord-Zuid" met Johan Anthierens.

De toenmalige BRT zet het programma echter al snel stop nadat Anthierens Pierre Kartner ("Vader Abraham") door de mangel gehaald had. Kartner verliet zelfs de uitzending. Iets wat niet door de beugel kon bij de bazen en Anthierens moest weg.

"De hoogste baas van de BRT kwam me nog opzoeken: ik moest doorgaan met ene Van Rompay (Jan Van Rompaey, nvr), mij totaal onbekend. Maar voor mij was het duidelijk: met Johan of stoppen", zegt Bouwman in haar biografie.

"Ik wilde er niet naast zitten als een oude taart"

Van 1988 tot 1992 kampt Bouwman met gezondheidsproblemen en verdwijnt ze van het scherm. "Toen ik weer hersteld was, wilde ik een einde maken aan het gezeur in de roddelbladen. Gewoon weer "In de hoofdrol" presenteren leek me de beste remedie", vertelt ze in 2001. "Maar het viel me zwaar tegen. Alles was veranderd."

"In de tussentijd waren de commerciële omroepen opgekomen. Overal had je stapels papier en plastic mappen, overal werd vergaderd. Terwijl ik alles gewoon altijd in mijn hoofd had. En opeens heette wat we maakten een productie! Ik was gewend om ook een uitzending voor de mensen in het land te maken. Het was mijn wereld niet meer. En ik wilde er niet naast zitten als een oude taart."

En zo komt er in 1993 dus een ietwat abrupt einde aan de 42 jaren durende carrière van Bouwman. Zonder boe of ba, zonder huldemoment, zonder groots vertoon. En die toon houdt ze ook na haar afscheid van de televisie. Ze kiest heel bewust voor een huiselijk leven met haar man, kinderen en kleinkinderen en wijst aanvragen voor optredens in tv-programma’s en interviews resoluut af.

"Ik stond altijd 100 procent achter mijn werk"

Bouwman wordt nog altijd geroemd om haar menslievende presentatie- en interviewstijl. Ze stelde gasten op hun gemak met haar ontwapenende vriendelijkheid, zowel de meest prominente als de meest gewone Nederlander.

Veel Nederlanders herinneren zich nog "De Stoel", een onderdeel uit "Mies en scene" een constructie van in elkaar gedraaide stoelen waarbij Bouwman heel dicht bij haar gast zat. Dat leverde vaak intieme, diepgravende gesprekken op. De uitspraak waarmee Bouwman het meest beroemd werd, is overigens "Dag lieve mensen", waarmee ze haar publiek dikwijls aansprak.

Waarom Mies de moeder van de Nederlandse televisie genoemd wordt? "Ik was helemaal geen ster, ik was bereikbaar. Ik was dichtbij, ik was gewoon Mies. Daar komt bij dat ook programma’s van mij mislukten. Zoals bij gewone mensen. Een andere verklaring is dat de kijker gevoeld moet hebben dat ik altijd 100 procent achter mijn werk stond. Mij zag je nooit in een programma waarvan een ander dacht dat het leuk kon worden. Wat ik deed, kwam uit mijn eigen koker. Dat proeft het publiek, denk ik."