Video player inladen ...

John McCain overleefde Vietnam en de politieke jungle in Washington

Met Vietnam- en politiek veteraan John McCain verdwijnt één van de meest kleurrijke Amerikaanse politici van de voorbije decennia. Koppig en eigenzinnig, maar ook met veel geluk schreef hij zijn eigen verhaal zowel in oorlogstijd als in de politieke jungle van Washington. Gaandeweg evolueerde het gedachtegoed van McCain, al bleef hij altijd conservatief.

John McCain werd in 1936 geboren op een Amerikaanse marinebasis in de kanaalzone van Panama, die toen nog onder controle van de VS stond. Het typeerde hem, want zowel zijn grootvader als zijn vader waren viersterrenadmiraals van de Amerikaanse marine en McCain groeide als kind op in militaire bases.

De destroyer USS John McCain was overigens oorspronkelijk niet genoemd naar de politicus, wel naar zijn vader en grootvader. In juli kreeg McCain de eer dat zijn naam nu ook toegevoegd zou worden aan het schip.

De destroyer USS John McCain tijdens een bezoek aan Vietnam.

Het kon bijna niet anders of hij zou in die voetsporen volgen en in 1958 studeerde hij af aan de marineacademie van Annapolis. Twee jaar later werd hij gevechtspiloot van de marine.

Het bracht hem naar de oorlog in Vietnam, waar hij van op vliegdekschepen meer dan twintig missies uitvoerde boven het communistische Noord-Vietnam. In juli 1967 ontsnapte hij nipt aan de dood bij een explosie op het vliegdekschip Forrestal, waarbij 136 doden vielen.

In november 1967 werd de A4 Skyhawk van McCain neergeschoten bij een raid in de buurt van de Noord-Vietnamese hoofdstad Hanoi. Hij raakte zwaargewond en werd gevangengenomen.

De gewonde John McCain op een ziekenhuisbed in Noord-Vietnam. AP2008

Het duurde niet lang voor de Noord-Vietnamezen beseften dat ze met McCain een waardevolle gevangene in handen hadden. Op dat ogenblik was de vader van McCain de bevelvoerder van de Amerikaanse vloot in de Stille Oceaan. Hanoi wou McCain vrijlaten in het kader van de propaganda, maar de koppige McCain weigerde een voorkeursbehandeling.

5,5 jaar gevangenschap in Noord-Vietnam

Het kwam hem duur te staan, want hij zou 5,5 jaar in allerlei gevangenenkampen in Noord-Vietnam zitten en daar geslagen en bij momenten gefolterd worden.

In maart 1973 -nadat een bestand was ingegaan in de oorlog- werd McCain samen met de Amerikaanse krijgsgevangenen vrijgelaten en op een vliegtuig naar de VS gezet. Daar werd hij als een held onthaald en kreeg hij de hoogste militaire onderscheidingen.

McCain wou terug gaan vliegen, maar zijn aanpassing verliep moeizaam en zijn huwelijk met een model liep op de klippen. Hij ging daarna werken voor de VS-Senaat en ging in 1981 met pensioen in de marine.

Een nieuwe start als politicus

Als oorlogsheld was het niet zo moeilijk voor John McCain om zich in 1981 te laten verkiezen in het Huis van Afgevaardigden. In '86 werd hij senator toen hij de senaatszetel van de voormalige Republikeinse conservatief Barry Goldwater, presidentskandidaat in 1964, kon overnemen in Arizona, zijn nieuwe thuisstaat. Sindsdien werd McCain altijd naadloos herkozen.

Senator McCain profileerde zich meteen als conservatief Republikein en steunde voluit toenmalige president Ronald Reagan. Toch liet hij toen al bijwijlen een kritische noot horen, onder andere viel hij uit naar het Iran-Contragateschandaal, waarbij de VS wapens verkocht aan Iran om de Contra-rebellen in Nicaragua illegaal te financieren.

Opvallend feit: als Republikeins senator adviseerde McCain in 1995 de Democratische president Bill Clinton om diplomatieke relaties aan te knopen met Vietnam. McCain heeft zich daarna altijd een voorvechter van toenadering met de oude vijand getoond. Omgekeerd zag Vietnam in McCain een pleitbezorger voor betere relaties in de VS.

John McCain (rechts) steunde de toenadering van Bill Clinton tot Vietnam. AP2008

In 1999 was McCain zelf presidentskandidaat. Hij won de voorverkiezingen in New Hampshire en andere staten in New England, maar moest het afleggen tegen de latere president George W. Bush. McCain ging echter zijn eigen gang en ging op ethisch vlak een meer liberale koers varen. Zo lag hij samen met een Democratische senator aan de basis van de McCain-Feingold-wet die partijfinanciering aan banden legde.

McCain werd in 2008 dan toch de Republikeinse kandidaat voor het presidentschap, maar hij verloor van de Democraat Barack Obama. Dat betekende het einde van zijn presidentiële ambities, maar als senator bleef hij wel zijn rol spelen als "maverick" of "buitenbeentje" in Washington.

Zo ging hij het voorbije jaar al een paar keer in de clinch met kandidaat en later president Donald Trump. McCain was een voorstander van het onderzoek naar de vermeende banden van Trumps campagneteam met Rusland. McCain bracht in de Senaat ook een beslissende stem uit waardoor de door president Trump gewenste aanpassing van Obamacare er niet kwam.

Vorig jaar raakte bekend dat bij McCain een agressieve hersentumor was vastgesteld. Het nieuws schokte Republikeinen én Democraten. Barack Obama stak McCain via Twitter een hart onder de riem. "Give it hell, John", richtte hij zich tot McCain, die hij "een Amerikaanse held en een van de moedigste strijders die ik ooit heb gekend" noemde. Die strijd heeft McCain dus niet gewonnen.

In video: Hier is John McCain van bekend

Video player inladen ...