De positiviteitsratio stijgt verder door: hoe komt dit? En moeten we ons ongerust maken?

De coronacijfers lijken voorlopig niet echt een duidelijke richting uit te gaan, al verwachten experts wel dat het aantal besmettingen verder omhoog zal blijven gaan deze week. Tegelijk is de positiviteitsratio, het aantal positieve testen op het totale aantal afgenomen testen, met een vijfde gestegen naar 6,0. Wat betekent dit precies en moeten we ons ongerust maken? 

Wat is de positiviteitsratio?

Videospeler inladen...

Eenvoudig gezegd is de positiviteitsratio het aantal positieve gevallen op 100 afgenomen tests. Als de positiviteitsratio op 6 staat, betekent dit dus dat er gemiddeld 6 positieve gevallen zijn op 100 afgenomen tests. 

Het grote voordeel van de positiviteitsratio is dat die rekening houdt met het aantal tests. Er zijn periodes geweest dat er minder getest is, en periodes waarin fors meer is getest. De positiviteitsratio is dan een objectieve waardemeter om een eventuele stijging of daling van het aantal positieve gevallen goed te kunnen beoordelen (en dus te evalueren welke richting de epidemie uit gaat). Want als we fors méér testen, is het niet onlogisch dat het aantal nieuwe besmettingen omhoog zal gaan. De positiviteitsratio kan dat in perspectief plaatsen.

Het feit of er veel brede screenings plaatsvinden of niet, speelt ook een rol voor de positiviteitsratio

Maar het ligt ingewikkelder dan dat. Het heeft ook te maken met de manier waarop getest wordt. Vinden er bijvoorbeeld brede screenings plaats op bedrijven of scholen? In dat geval zou de positiviteitsratio wel eens kunnen dalen, omdat je dan veel mensen gaat meetesten die eigenlijk geen symptomen of geen hoogrisicocontact gehad hebben en je dus in verhouding minder positieve gevallen zal vinden. 

Omgekeerd, in een periode met minder van die brede screenings, zullen zich vooral mensen aanbieden die zelf symptomen hebben of een risicocontact hadden, en zal er in totaal minder getest worden. Dat kan de positiviteitsratio - die vergeleken met een week eerder nu dus met een vijfde is gestegen - mee opkrikken. En dat is wellicht net wat er gebeurd is tijdens de voorbije twee weken, met twee weken geleden al een afkoelingsperiode in de scholen - met digitale lessen in het middelbaar in Vlaanderen - en daarna een week krokusvakantie.  

Is onze huidige score nu goed of niet goed?

Het komt er uiteraard op aan de positiviteitsratio tijdens een pandemie als deze zo laag mogelijk te houden. De positiviteitsratio schommelde in België een hele tijd rond de 5,5 procent. Daarna is het cijfer gedaald, maar de jongste dagen is het toch weer gestegen. Het dashboard van Sciensano geeft nu aan dat het de voorbije week geklommen is naar 6,0 procent. 

"Wat zeker meespeelt, is het feit dat er minder van die grote screenings zijn geweest", vertelt Brecht Devleesschauwer, statisticus bij het gezondheidsinstituut Sciensano, aan VRT NWS. "Het is daarom moeilijk om dit te interpreteren, want daarvoor moet je naar alle indicatoren samen kijken. Hoeveel coronatests zijn er geweest, wie is er allemaal getest enz." 

Devleesschauwer is het eens met statisticus Bart Mesuere, die verwacht dat de besmettingscijfers wel gaan stijgen de volgende dagen. "Het evolutiepercentage - de vergelijking van week op week, red. - zal inderdaad verder blijven omhooggaan." Dat is overigens een vrij normale evolutie na een afkoelingsperidoe met een schoolvakantie, al worden de cijfers uiteraard van dichtbij opgevolgd nu de besmettelijkere Britse variant steeds meer terrein wint. 

Dit is moeilijk te interpreteren omdat er anders is getest

In vergelijking met andere landen doen we het intussen nog altijd behoorlijk goed. België staat momenteel pas op plaats 16 in Europa qua aantal nieuwe besmettingen. Tegelijk is de jongste stijging van positiviteitsratio én besmettingen een signaal om extra waakzaam te zijn en te blijven. Afgelopen weekend gingen er opnieuw stemmen op om versoepelingen te gaan toestaan. Vrijdag is er opnieuw een Overlegcomité, maar gisteren liet minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke alvast weten dat hij pas over drie weken wil beslissen over mogelijke versoepelingen.  

Zes procent is immers nog altijd te hoog om een veilige drempel te zijn. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) vindt dat de positiviteitsratio daarvoor een stuk onder de 5 procent moet dalen, en dit zeker twee weken lang. 

Sciensano schuift volgende drempels naar voren om een "inperkingsfase" te kunnen verlaten: een gemiddelde van maximaal 800 nieuwe besmettingen per dag, 75 nieuwe ziekenhuisopnames en een positiviteitsratio van 3 procent (en al deze parameters moeten dan enige tijd kunnen worden volgehouden). Hoewel onze weekcijfers niet meer echt stijgen, dalen ze ook nauwelijks, en zitten we dus nog op een te hoog plateau.  

Hoe wordt de berekening eigenlijk gemaakt?

Verschillende lezers proberen om zelf de rekenoefening te maken, maar eigenlijk is dat geen eenvoudige klus. Als we willen vergelijken met de 'score' die Sciensano brengt, moeten we enkele dingen in het achterhoofd houden. 

Sciensano werkt voor zijn officiële cijfers met weekgemiddelden, en rondt de positiviteitsratio ook een beetje af om het behapbaar te houden. Dat is van belang om de positiviteitsratio goed te kunnen inschatten en interpreteren. 

Brecht Devleesschauwer zegt dat zo'n afronding wel wat verschillen kan geven in absolute aantallen. "Omdat het om een groot aantal tests gaat, kunnen cijfers na de komma wel een grote impact hebben. We ronden de positiviteitsratio af op 1 cijfer na de komma voor de rapporten, maar het tweede cijfer na de komma kan zeker soms ook de inconsistenties verklaren, bijvoorbeeld het verschil tussen 5,36% en 5,44%." 

Het aantal besmettingen is niet hetzelfde als het aantal positieve tests

Anderzijds is het zo dat het aantal bevestigde besmettingen niet hetzelfde is als het aantal positieve tests. Besmettingen verwijzen naar unieke personen, die evenwel twee keer (of meer) positief kunnen testen. 

"Besmettingen verwijzen naar unieke individuen, en worden ingedeeld op datum van diagnose. Het aantal positieve tests verwijst louter naar tests, en wordt ingedeeld op datum van testresultaat. Eenzelfde persoon kan dus verschillende tests ondergaan, zelfs verschillende positieve testresultaten hebben, maar zal altijd slechts 1 case blijven, en ingedeeld blijven op de vroegste datum van diagnose", zegt Devleesschauwer. Het gaat dus niet op om zomaar het aantal nieuwe besmettingen te delen door het aantal tests om de PR te berekenen.  

Tot slot betekent het werken met weekgemiddeldes (voor besmettingen pas te tellen vanaf de vierde dag terug in de tijd) dat sommige trends met een beetje vertraging zichtbaar kunnen worden.  

Meest gelezen