07-11-1918: Duitse onderhandelaars door de Geallieerde linies in Frankrijk

Op 7 november 1918 zijn Duitse onderhandelaars door de Geallieerde linies gegaan en aangekomen op een onbekende bestemming om over een wapenstilstand te spreken. Revolutie in Beieren, de koning en zijn vrouw zijn op de vlucht. En overwinningsroes in de Geallieerde landen.

Om halfeen ’s nachts zond het Duitse hoofdkwartier in Spa een radiobericht naar maarschalk Foch, om te zeggen dat de gevolmachtigden van de Duitse regering klaar stonden om hem te ontmoeten.

Foch stuurde nog geen uur later het antwoord. De Duitse delegatie kon zich melden aan de Franse voorposten aan het front op de weg Chimay-Fournies-La Capelle-Guise.

De Duitsers vroegen ook om humanitaire redenen de gevechten met onmiddellijke ingang te stoppen. Maar op die vraag heeft Foch zelfs niet geantwoord.

De route die de Duitse delegatie heeft gevolgd, Chimay, Fourmies, La Capelle en Guise zijn onderlijnd 5 New York Tribune, 8-11-1918.

In de namiddag verlieten de onderhandelaars Spa in auto’s. Ze overschreden voorbij Chimay de Franse grens, nog altijd in Duits bezet gebied.

In de betrokken sector werd een staakt het vuren in acht genomen. Rond 15 uur maakten Duits ruiters met een witte vlag contact met de Fransen om de komst van de delegatie te melden. Dat gebeurde nabij het gehucht Haudroy.

Het Duitse hoofdkwartier had hun komst tegen 17 uur gemeld maar liet om 18 uur weten dat de delegatie vertraging had (wat meteen tot speculaties aanzette).

Het monument van de Wapenstilstand in Haudroy, het plaatsje waar de Duitse delegatie de frontlijn overstak .

Uiteindelijk verschenen de wagens bij Haudroy rond 20.20 uur. Een klaroen blies “staakt het vuren”, gevolgd door “geef acht”. Meteen daarop werden de wagens onder Franse begeleiding geleid naar La Capelle (een stadje tussen Avesnes en Vervins), een paar kilometer verderop.

Daar werden ze officieel aan een Franse commandant voorgesteld, waarna ze in Franse auto’s overstapten om hun reis verder te zetten. De bestemming is niet meegedeeld.

De Duitse onderhandelaars bij de frontlijn in Frankrijk, tekeningen uit het Italiaanse Tribuna Illustrata en het Franse Le Monde Illustré.De beginillustratie is een tekening van de Franse illustrator Georges Scott, de meest bekende voorstelling van de aankomst van de Duitse onderhandelaars en die zeer veel, wereldwijd gepubliceerd is.

De namen van de gevolmachtigden zijn intussen bekend. Het zijn staatssecretaris Erzberger, ambassadeur graaf Oberndorff, generaal von Winterfeldt en kapitein-ter-zee Vanselow.  Een andere generaal, wiens komst was aangekondigd, blijkt niet mee te zijn gekomen.

Video player inladen ...

In deze Franse reportage uit 1958 komen burgers en militairen aan het woord die er 100 jaar geleden in Fournies en Haudroy bij waren. Ze vertellen dat er heel wat tijd zat tussen de aankomst van de delegatie en hun vertrek, hoe de Duitsers aan hun witte vlag kwamen en over het gebrek aan discipline bij de Duitse soldaten ( Frans gesproken, niet ondertiteld).

Revolutie in Beieren

De onlusten in Duitsland zijn een echte revolutie geworden. In vele noordelijke steden, vooral de havens (Hamburg, Bremen, Rostock… ) zijn arbeiders- en soldatenraden gevormd die de macht aan het overnemen zijn.

Maar ook in grote steden elders in Duitsland, zoals Essen, Frankfurt en Stuttgart, is het onrustig. In de Beierse hoofdstad München lijkt een opstand zelfs een einde te hebben gemaakt aan de eeuwenoude monarchie van de Wittelsbach-dynastie 

De grote demonstratie in de Beierse hoofdstad München bij de Theresienwiese op 7 november 1918.

In de namiddag vond in München een massabijeenkomst plaats, georganiseerd door de linkse partijen. Zo’n 60.000 mensen riepen op voor vrede, het aftreden van de keizer en sociale hervormingen.

Enkele duizenden betogers marcheerden vervolgens langs de kazernen in de stad. Veel soldaten sloten zich bij hen aan. Er werd opgeroepen tot revolutie. Toen de menigte voor het koninklijk paleis verscheen,, waren er geen troepen meer om de monarchie te verdedigen.

De "bestorming" van de koninklijke residentie; de tekening is sterk aangedikt, in werkelijkheid zou het er vrij rustig zijn gebleven (Haus der Bayerischen Geschichte).

Koning Lodewijk III is met zijn vrouw en enkele hovelingen in enkele auto’s de stad uit gevlucht. Ze zijn naar het kasteel van Anif nabij Salzburg gegaan.

Rebellerende soldate bezetten intussen de regeringsgebouwen en andere strategische punten. In de late avond is op een grote vergadering in een bierkelder een “arbeiders-, soldaten- en boerenraad” opgericht, die de macht in Beieren moet overnemen.

Het is vreemd ontwaken in München op 8 november 1918 (Haus der Bayerischen Geschichte).

Geallieerden in overwinningsroes

In de Geallieerde hoofdsteden begint het gevoel door te dringen dat de oorlog gewonnen is. Woorden als “victorie” en “triomf” vallen meer en meer in de kranten te lezen.

De protesten tegen de oorlog, vooral vanuit extreemlinkse hoek, verstommen. De critici zijn blij dat er een einde aan komt. Velen beginnen te denken dat de offers van de voorbije jaren niet tevergeefs zijn geweest.

Op 7 november brengen enkele kranten in de Verenigde Staten en Canada, geheel voorbarig, in extra-edities al het nieuws dat er een Wapenstilstand is afgesloten. Ze laten zich misleiden door een fout bericht van het nieuwsagentschap United Press ( The Washington Times  en La Patrie uit Quebecq).

Die overwinningssfeer wordt gevoed door de laatste berichten: de Duitsers gaan wel degelijk de wapenstilstand tekenen en steeds meer Franse steden worden bevrijd.

In de namiddag raakte bekend dat de Amerikanen de strategisch gelegen stad Sedan aan de Maas hebben bevrijd. Sedan was de plek waar de Fransen in de oorlog van 1870 een zware nederlaag tegen de Duitsers leden. In Duitsland is de verjaardag van die slag zelfs een feestdag. Die nederlaag lijkt nu goed te zijn gemaakt…

De Parijse krant Le Matin noemt de inname van Sedan een vergelding voor 1870. En toont foto's van de Duitse onderhandelaars: van linsksboven en met de klok mee: staatssecretaris Erzberger, generaal von Winterfeldt, generaal Gündel ( die op het allerlaatste moment afhaakte) en ambassadeur graaf Oberndorff.

Door het nieuws van de val van Sedan kwamen de mensen in Parijs spontaan op straat, ondanks het slechte weer. Ze zongen in massa de Marseillaise. In de cafés vloeide voor het eerst sinds lang de champagne.

Een Franse krant schrijft zelfs dat de wapenstilstand nog enkel een “daad van zuivere menselijkheid” is voor het verslagen Duitsland.

Na het voorbarige en helemaal foute nieuws dat er een Wapenstilstand was afgesloten en niettegenstaande een reeks ontkenningen, barst in New York ook een feest los dat tot in de vroege uurtjes doorgaat!

De Franse Senaat heeft hulde gebracht aan de strijdkrachten, de bondgenoten en in het bijzonder aan premier Clemenceau en maarschalk Foch. Onder applaus werd unaniem een wetsvoorstel goedgekeurd waardoor beiden de vermelding krijgen van de “verdienste van het vaderland” (bien mérité la Patrie), een eerbetoon dat uit de tijd van de Franse Revolutie stamt. Die vermelding moet worden gegraveerd in alle gemeentehuizen en scholen van Frankrijk.

Typerend voor de euforie is dat kranten zoals Le Journal op de kaarten vanaf nu tonen hoeveel Frans grondgebied er nog moet heroverd worden, en niet meer wat er veroverd is de voorbije dag.

Plunderingen door … Belgische troepen

Aan het Belgische front blijft het zeer rustig vandaag. Er komt een rapport binnen bij het Belgisch Groot Hoofdkwartier over plunderingen tijdens de voorbije dagen in  Hansbeke en Zomergem. De dorpen zijn eerst geplunderd door de terugtrekkende Duitsers en vervolgens door Belgische militairen en de enkele burgers die waren achtergebleven. Het is onmogelijk om vast te stellen wie de schuldigen zijn.

Belgische militairen bij de verdeling van petroleum (Collectie Ramet, Koninklijk Legermuseum).

De omgeving van Ertvelde en Rieme wordt in de vroege ochtend hevig beschoten door de Duitse artillerie.

Luitenant-generaal Jacques vervangt luitenant-generaal Michel aan het front.

Het hernemen van de aanval wordt definitief vastgelegd voor 11 november. Die dag zal het Belgisch leger de Schelde moeten overschrijden ten zuiden van Gent.

Een Belgische bevoorradingskaravaan trekt door Eeklo (KLM).

Maarschalk Foch heeft het Belgisch Groot Hoofdkwartier op de hoogte gebracht van zijn contacten met het Duits Groot Hoofdkwartier en de komst van de onderhandelaars .