© IWM (Q 9535)

29-9-1918: geallieerde doorbraak tussen Diksmuide en Ieper, wapenstilstand met Bulgarije

Op 29 september 1918  openen de Gealieerden opnieuw een offensief, het vierde in evenveel dagen tijd, bij het kanaal van Saint-Quentin en breken door tussen Diksmuide en Ieper. En de wapenstilstand met Bulgarije is rond.

Weer een nieuw Geallieerd offensief, het vierde in evenveel dagen.  De strijd gaat ditmaal om het kanaal van Saint-Quentin in Picardië. Dat kanaal vormt tussen de steden Saint-Quentin en Cambrai de zwaarste verdedigingsstelling van de Hindenburglinie.  Het 12 m brede kanaal maakt een diepe snede in het landschap en werd aan beide oevers zwaar versterkt door de Duitsers.

Zo’n 30 Britse divisies (waaronder de vijf van het Australische legerkorps) en twee Amerikaanse nemen eraan deel.

Zicht op het Canal de Saint-Quentin, op de voorgrond achtergelaten Duitse helmen. © IWM (Q 9510)

Het offensief is voorafgegaan door een drie dagen durend bombardement van 1600 kanonnen, die zowat driekwart miljoen granaten afvuurden. Daaronder ook granaten met mosterdgas.  Een eerdere Amerikaanse aanval op 27 september was geen succes.

Amerikaanse soldaten en Britse Mark 7-tanks rukken op bij Bellicourt op 29 september. Op de tanks zogenaamde 'kribbes', die gebruikt werden om loopgraven of grachten over te steken. © IWM (Q 9369)

De aanval begon zoals gewoonlijk rond 5.30 uur. Nauwelijks drie uur later wist een Britse divisie het kanaal over te steken bij Riqueval door een grote stenen brug in handen te krijgen. Dat was mogelijk door een bijzonder intens gebruik van rollend spervuur.

De bijna ongeschonden stenen brug over het kanaal bij Riqueval werd onmiddellijk hersteld en kon snel gebruikt worden om troepen verder te laten oprukken. © IWM (Q 9511)

Ten noorden van Riqueval voerden twee Australische en twee Amerikaanse divisies een aanval uit waarbij zo’n 150 tanks werden ingezet. Op deze plaats, bij het dorp Bellicourt, loopt het kanaal door een bijna 6 km lange ondergrondse tunnel, zodat alleen daar tanks kunnen worden ingezet. Ook hier slaagden de aanvallers erin de oostelijke kant van het kanaal te bereiken. 

De onervaren Amerikaanse troepen waren vaak gedesoriënteerd. De Australiërs, hoewel sterk vermoeid door hun inzet van de laatste weken, toonden wat ze waard waren.

Amerikanen en Australiërs aan de zuidelijke ingang van de tunnel bij Bellicourt © IWM (Q 9524)

De verovering van het kanaal van Saint-Quentin leverde een van de beroemdste foto's van de Eerste Werldoorlog op. Op 2 oktober sprak de bevelhebber van de troepen die de beslissende aanval uitvoerden hen toe vanop de spoorwegbrug van Riqueval. Op de oever van het kanaal staan de soldaten dichtgepakt op elkaar.

De fotograaf, David McLellan, werkte voor de Britse krant de Daily Mirror en werd in december 1917 aangesteld als officieel oorlogsfotograaf bij het Britse leger. Hij was een van de vijf fotografen van de propaganda-afdeling.

© IWM (Q 9535)

Geallieerde doorbraak tussen Diksmuide en Ieper

Bij de ochtendschemer hernemen de Belgen en Britten hun offensief in Vlaanderen. De geallieerden veroveren nu stellingen die vier jaar lang ononderbroken in Duitse handen zijn geweest en tot de best verdedigde aan het Westelijk front behoorden.

Duitse krijgsgevangenen worden door een Belg ondervraagd (KLM)

De Belgen veroveren het onneembaar geachte Duitse bolwerk, Houthulstbos. De volledige Vlaamse Heuvelkam wordt nu veroverd. In het zuiden van de aanval is de terreinwinst het grootst en wordt afgedaald van de heuvelrug. De Belgen veroveren Sint-Pieter en de Britten Dadizele. Deze dag wordt een terreinwinst geboekt van meer dan 7 kilometer.

Belgische mobiele keuken in het dorp Klerken (KLM) KLM-MRA, Brussel-Bruxelles, Fonds: SPhAB

In het heroverde gebied waren zowat alle burgers al lang vertrokken, meestal op bevel van het Duitse leger. Maar blijkbaar waren er toch een paar hardnekkige blijvers. De echtgenoten De Brabander zouden de allereerste Belgen zijn die door de troepen van koning Albert zouden zijn bevrijd in Oostnieuwkerke op 29 september.

KLM-MRA, Brussel-Bruxelles, Fonds: SPhAB

Wapenstilstand met Bulgarije

In het Geallieerde hoofdkwartier in Saloniki is afgelopen nacht de wapenstilstand gesloten tussen Bulgarije en de Entente.

Dat gebeurde na gesprekken met een driekoppige Bulgaarse delegatie: minister van Financiën  Andrej Ljaptsjev, de diplomaat Simeon Radev en generaal Ivan Loekov. Alle drie zetten ze hun handtekening onder de overeenkomst. Namens de Geallieerden tekende de Franse generaal Louis Franchet d’Espèrey, de opperbevelhebber van het Leger van de Oriënt.

De eerste paragrafen van het wapenstilstandsakkoord en de Bulgaarse onderhandelaars, van links naar rechts, Ivan Loekov, Andrej Ljaptsjev en Simeon Radev ..

De wapenstilstand gaat morgen op het middaguur in.

Vandaag nog is een brigade Franse cavalerie Uskub (Skopje) binnengerukt, de grootste stad van Servisch Macedonië. De brigade, die vooral uit Algerijnse en Marokkaanse ruiters bestond, was uitgeput door het dagenlang achtervolgen van de Bulgaren, maar viel de stad bij verrassing binnen. Sinds de Geallieerde doorbraak op de Balkan zijn al 16.000 Bulgaren krijgsgevangen gemaakt.

Pas op 14 oktober kan de Franse krant Excelsior foto's tonen van twee van de Bulgaarse onderhandelaars in Saloniki.

Door de overeenkomst moet Bulgarije zich meteen terugtrekken uit de gebieden die het bezet houdt in Servië en Griekenland. Het moet zijn leger demobiliseren, op enkele divisies na. De wapens van de ontbonden eenheden moeten aan de Geallieerden worden gegeven.

Alle in Bulgarije verblijvende krijgsgevangenen en gedeporteerde burgers uit de Geallieerde landen moeten worden vrijgelaten. Omgekeerd worden Bulgaarse militairen in het westen van Macedonië  krijgsgevangen gemaakt. Alle Duitse, Oostenrijks-Hongaarse en Turkse militairen en burgers moeten Bulgarije binnen de vier weken verlaten.

De tekenaars van De Amsterdammer (5-10-1918) en The New York Tribune (30-09-1918) bespelen hetzelfde thema: Bulgarije is de eerste "rat" die het Duitse schip ontvlucht.

Bij het bepalen van die voorwaarden heeft Franchet d’Espèrey vrijwel in zijn eentje gehandeld. De Franse generaal lijkt daarbij gematigd te zijn geweest. De Bulgaren stemden er vrijwel meteen mee in. Ze wilden alleen vermijden dat hun land wordt bezet door Servische of Griekse troepen. Die zouden wraaklustig kunnen zijn tegenover de bevolking.

Opmerking: enkele bepalingen blijven voorlopig geheim. Zo mogen de Geallieerden bepaalde strategische punten bezetten en alle wegen, spoorwegen en havens in Bulgarije gebruiken. Alleen Franse en Britse troepen zullen Bulgarije betreden.

Le Journal en The New York Tribune over 29 september. De kranten melden de aanwezigheid van Bulgaarse onderhandelaars in Saloniki, maar de wapenstilstand werd pas laat in de avond ondertekend, te laat voor de kranten.