12 tot 18 juni 1944: Geallieerden rukken moeizaam op in Normandië

In deze reeks geven we een overzicht van de belangrijkste gebeurtenissen in het laatste jaar van de Tweede Wereldoorlog, deze week van 12 tot 18 juni 1944.

Twaalf dagen na D-day hebben de Amerikaanse troepen in Normandië een belangrijk succes geboekt. Ze zijn erin geslaagd door te steken tot de westkust van het schiereiland Cotentin. 

Op 6 juni waren ze in het zuidoosten van het schiereiland geland. Na hevige gevechten in de drassige weiden en tussen de heuvels en moerassen van dit gebied met zijn ontelbare heggen hebben ze nu de hele zuidelijke kant van Cotentin onder hun controle.

Daarmee is Cherbourg, in het uiterste noorden van het schiereiland, helemaal van het vasteland afgesneden.

De Amerikanen staan op een twintigtal kilometer van deze belangrijke haven. Maar Hitler heeft het gevaar ingezien: hij heeft opdracht gegeven Cherbourg tot het uiterste te verdedigen. Alle Kanaalhavens zijn door de Duitsers uitgebouwd tot zware vestingen.

Amerikaanse militairen zoeken dekking terwijl hun kameraden zich klaarmaken om 57mm anti-tank kanon af te vuren, tussen de hagen op het Cotentin-schiereiland. Beginfoto: overal op de Normandische stranden zorgen "beachmasters" er nu voor de aanvoer van troepen en materiaal vlot verloopt (bron: NARA).  Life Photo Collection chez Google Arts & Culture

Elders boeken de geallieerden minder succes. Zo is de belangrijke stad Caen nog altijd in Duitse handen. Caen ligt op een tiental kilometer in het binnenland en had volgens de geallieerde plannen al de eerste dag veroverd moeten zijn! 

In een Engelse haven komen in Normandië krijgsgevangen Duitse soldaten aan land (bron: NARA).

Wel zijn alle landingsstranden nu continu met elkaar verbonden. Het Duitse radarstation in het kustdorpje Douvres-la-Délivrande, ten noorden van Caen, tussen de stranden Gold  en Sword, heeft zich aan de Britse mariniers overgegeven. . 

Amerikaanse soldaten en Fransen bij de waterbron in Sainte-Marie-du-Mont, dicht bij Utah, op 12 juni 1944.

Hoog bezoek in Normandië

Nu de geallieerden een stevige voet aan wal hebben is voor de hoge oorlogsleiders de gelegenheid aangebroken om de stranden van de invasie te bezoeken.

Generaal Eisenhower heeft op 12 juni zelf de stafchefs van de Amerikaanse strijd­krachten rondgeleid.  

Generaal Eisenhower (tweede van rechts) op Omaha op 12 juni 1944. In het midden van de foto generaal George C. Marshall, de stafchef van het Amerikaanse leger. Life Photo Collection chez Google Arts & Culture

Later op die dag heeft ook de Britse eerste minister Winston Churchill een bezoek aan de stranden gebracht. Hij werd vergezeld van zijn Zuid-Afrikaanse collega, veldmaarschalk Jan Smuts.

Churchill (69) had graag de gebeurte­nissen op D Day vanop een oorlogsschip willen volgen. Maar daar wilde Eisen­hower niets van weten.

Premier Winston Churchill, met de eeuwige sigaar tussen de lippen, op weg naar de Normandische stranden op 12 juni 1944 .(bron: NARA)

Twee dagen later heeft de Franse generaal Charles de Gaulle een bezoek gebracht aan de bevrijde stad Bayeux. Bayeux werd op 7 juni zonder veel vechten door de Britten veroverd. De weinige Duitse troepen gaven zich snel over. 

De Gaulle vluchtte vier jaar geleden naar Londen en was al die tijd de incarnatie van het verzet van de "Vrije Fransen" tegen de Duitse bezetting.  Een paar weken geleden vormde hij  een Voorlopige Regering van de Franse Republiek. Hij heeft nu in Bayeux formeel het gezag van die regering gevestigd. 

De Franse generaal Charles de Gaulle, omring door de menigte in Isigny, waar hij na zijn bezoek aan Bayeux naar toe ging. Life Photo Collection chez Google Arts & Culture

De inwoners van Bayeux hebben de Gaulle hartelijk toegejuicht. Hij was vergezeld van generaal Pierre Koenig, bekend als aanvoerder van de Vrije Franse troepen in de Woestijnoorlog tegen Rommel, en vice-admiraal Georges Thierry d'Argenlieu, de bevelhebber van de Vrije Franse Zeemacht.     

Opmerkelijk detail: de Franse generaal werd naar zijn vaderland teruggebracht door een landingsvaartuig van de Belgische korvetkapitein Georges Timmermans. Diezelfde Timmermans had op D-day de Britse Royal Marines naar Juno gebracht.

Zes meisjes met ruikers wachten om generaal de Gaulle in Isigny te verwelkomen. Life Photo Collection chez Google Arts & Culture

Eerste 'vliegende bom' op Engeland

Op 12 juni zijn er voor het eerst vliegende bommen in de streek van Londen gevallen.

De allereerste viel neer nabij Swanscombe aan de Theems, zo'n 30 km ten oosten van het centrum van Londen. De explosie sloeg een krater in een weg. Er vielen 13 doden en tientallen gewonden. 

Het gaat om een nieuw Duits wapen aangeduid als Vl (V voor "vergeldingswapen"). Een onbemand vliegtuigje voorzien van een straalmotor en geladen met een ton springstof.

Brandweerlui halen gewonden uit het puin na een V1 aanval. © IWM (MH 24293)

De nazi-propaganda heeft het al een tijd over "wonderwapens" waarmee Engeland zal worden verwoest. Maar door allerlei technische problemen heeft het een hele tijd geduurd voor ze in gebruik kwamen. Hitler zelf eiste dat ze zo snel mogelijk werden ingezet.

In totaal zijn die dag 9 vliegende bommen afgevuurd waarvan er vier meteen neerstortten. Een teleurstellend resultaat. Maar drie dagen later zijn er liefst 244 V1's afgevuurd. Dat heeft Hitler meteen in een optimistische sfeer gebracht.

Een eerste Britse schets van het nieuwe Duitse wapen, verspreid op 16 juni 1944. © IWM (C 4431)

Hitler even in Frankrijk

Adolf Hitler is even zelf naar Frankrijk gekomen om zich op de hoogte te stellen van de toestand in Normandië. 

Hitler, die de laatste maanden heeft doorgebracht in zijn buitenverblijf bij Berchtesgaden in de Beierse Alpen, vloog op 16 juni naar Metz, vanwaar hij met een gepantserde auto reed tot Margival, niet ver van Soissons. Daar had hij eerder een bunkercomplex laten aanleggen, bedoeld als zijn hoofdkwartier voor een invasie van Groot-Brittannië, maar dat hij nooit eerder gebruikt heeft. 

Het bunkercomplex " Wolfsschlucht 2" in Margival bij Soissons.

De dag daarop overlegde hij in de bunkers met veldmaarschalk von Rundstedt, de opperbevelhebber in het westen, en veldmaarschalk Rommel, de bevelhebber van Legergoep B, die tegen de geallieerde invasie vecht.

Beide ervaren veldmaarschalken hebben hem uitgelegd dat de invasie niet meer kan worden ongedaan gemaakt. De Führer meende echter dat de inzet van zijn nieuwe 'wonderwapens' de loop van de oorlog nog zou kunnen veranderen. 

Een toen nog zeer tevreden veldmaarschalk Rommel, in juni 1940, naast krijgsgevangen genomen Franse en Britse hoge officieren in Saint-Valéry-en-Caux. © IWM (RML 342)

In een apart gesprek vroeg Rommel hem zonder meer een einde aan de oorlog te maken. Hitler zei hem bits dat hij zich met het invasiefront moest bemoeien, niet met de voortzetting van de oorlog. 

Hitler keerde nog diezelfde dag naar Berchtesgaden terug. Hij verborg nadien zijn ongenoegen niet over het pessimisme van Rommel. 

Naschrift: dit was het enige bezoek van Hitler aan Frankrijk sinds 1940. En meteen ook zijn laatste buitenlandse reis. 

Hitler voor de Eiffeltoren bij zijn bezoek aan Parijs in 1940. © IWM (HU 3266)

D-day op de Marianen

Terwijl de landing in Normandië steeds meer een succes wordt, zijn aan het andere eind van de wereld Amerikaanse mariniers geland op het eiland Saipan.

Met de grootste vloot die ooit op de Stille Oceaan te zien was (535 schepen met bijna 128.000 man aan boord) is de US Navy voor de Marianen verschenen. Die eilandengroep wordt sinds de Eerste Wereldoorlog door Japan bestuurd. 

Amerikaanse landingsvaartuigen voor de kust van Saipan, in de achtergrond door voorbereidende bombardementen in brand gevlogen gebouwen.

Als die eilanden in handen van de Amerikanen vallen, hebben ze een basis voor zware bombardementen op Japan.

In de grotten van Saipan zitten zo'n 30.000 Japanse soldaten verborgen. Ze zijn bereid om fanatiek strijd te leveren.

De inboorlingen van het eiland zijn doodsbang. De Japanners hebben allerlei gruwelverhalen over de Amerikanen verspreid.

Amerikaanse militairen in een haven op Saipan, in de achtergrond een brandende fabriek of opslagplaats.