Nederlandse inlichtingendienst signaleerde als eerste "Oekraïense plannen om Nord Stream op te blazen"

In september vorig jaar werden op vier verschillende plaatsen lekken ontdekt in de gaspijpleidingen Nord Stream 1 en 2. Die lopen vanuit Rusland via de Baltische Zee naar Duitsland. Onderzoek in verschillende Noord-Europese landen wees uit dat het om sabotage ging en de pijpleidingen door explosieven waren opgeblazen.

Wie achter die sabotage zit, is tot op vandaag nog altijd niet duidelijk. Een aantal onthullingen - de ene al betrouwbaarder dan de andere - wezen onder meer al in de richting van Rusland, de Verenigde Staten en Oekraïne.

De laatste weken lijkt de focus vooral op Oekraïne te liggen. Zo bracht de Amerikaanse krant The Washington Post vorige week naar buiten  dat de CIA en president Joe Biden maanden voor de aanslag zelf gedetailleerde informatie zouden hebben gekregen over Oekraïense plannen om Nord Stream op te blazen. Ze zouden die informatie hebben gekregen van een Europese inlichtingendienst.

Uit een onderzoek van het Nederlandse nieuwsprogramma Nieuwsuur , de NOS en enkele Duitse media zou nu blijken dat die Europese inlichtingendienst de Nederlandse inlichtingendienst MIVD was. Volgens de Nederlandse en Duitse media hoorde de MIVD al drie maanden voor de sabotage van Nord Stream van Oekraïense plannen om de leidingen op te blazen.

De MIVD zou de plannen ontdekt hebben via een bron in Oekraïne. Volgens de Nederlandse en Duitse media zou Valeri Zaloezjny, de bevelhebber van het Oekraïense leger, de leiding over de operatie hebben gehad. President Volodimir Zelenski zou niet op de hoogte zijn geweest. 

Na de ontdekking van het plan zou de MIVD de CIA met spoed ingelicht hebben, in de hoop om de aanslag nog te verijdelen, waarop de Verenigde Staten Oekraïne gewaarschuwd zouden hebben om de plannen niet uit te voeren. De aanslag zou al in juni uitgevoerd worden, vlak voor een NAVO-oefening in de Oostzee, maar ging uiteindelijk niet door. Drie maanden later, in september, werd Nord Stream alsnog gesaboteerd.

Betekent dit nu dat Oekraïne achter de ontploffingen in september zit? Niet meteen. Als we de onthullingen in de Amerikaanse, Nederlandse en Duitse media mogen geloven, (sommige analisten stellen zich vragen over de betrouwbaarheid ervan) zijn er sterke aanwijzingen dat Oekraïne (los van wie op de hoogte was) inderdaad plannen zou hebben gehad om Nord Stream op te blazen. Maar duidelijke bewijzen dat Oekraïne ook verantwoordelijk is voor wat in september is gebeurd, zijn er tot op vandaag niet.

Dat geldt trouwens ook voor Rusland. De sabotage van Nord Stream 1 en 2 blijft nog altijd omgeven door een heleboel vragen. Sommige analisten wijzen erop dat als Rusland verantwoordelijk zou zijn geweest, er al veel sneller bewijzen naar boven zouden zijn gekomen, omdat de Baltische Zee een van de best gemonitorde zeeën ter wereld is en er dus bewijzen zouden moeten zijn. Wat zou kunnen betekenen dat het Westen die bewijzen achterhoudt om Oekraïne te sparen.

Anderen stellen dan weer dat de onthullingen van de voorbije weken niet op voldoende betrouwbare bronnen zijn gebaseerd en weleens deel zouden kunnen uitmaken van een Russische desinformatiecampagne om twijfel te zaaien. Hoe betrouwbaar is die ene Oekraïense bron bijvoorbeeld waarop de MIVD zich baseerde? De MIVD wilde niet reageren op het onderzoek van de Nederlandse en Duitse media. Los daarvan is het ook de vraag of Oekraïne in staat is om zo'n complexe aanslag uit te voeren. Niet iedereen is daarvan overtuigd.