Het Spaanse kind van de rekening

Ik kan mijn oren niet geloven, maar haar opmerkingen beginnen mij te interesseren. Ik vraag haar waarom ze zo’n probleem met de regerende Spaanse volkspartij heeft? Ze antwoordt: “Het moet maar eens ophouden met die PP en die Mariano (Rajoy). Ik wil geen geen arme mensen meer. Ik wens dat diegenen die denken dat ze beter zijn omdat ze meer hebben, gewoon verdwijnen. Ze moeten ook stoppen met huizen bouwen, die ze toch niet afwerken... Zeg papa, kunnen we nu ophouden met over de crisis te praten?”

Men zou kunnen argumenteren dat kinderen over zaken praten die ze thuis horen of op het nieuws zien. Als dochter van een journalist luistert zij natuurlijk mee naar de gesprekken over de actualiteit die ik met mijn Spaanse vrouw voer. Het klopt, de schokkende onthullingen over een corruptieschandaal binnen de top van de Partido Popular, laten ons de laatste dagen niet koud.

Inés leeft, zoals alle Spaanse kinderen, in turbulente tijden. Wanneer we door Madrid lopen, kruisen we mensen die staan aan te schuiven voor een bord soep, we zien stadsgenoten die in afvalcontainers scharrelen en zijn regelmatig getuige van duizenden protestacties die dagelijks in heel Spanje plaats vinden.

Inés kijkt niet langer op wanneer ze het gedreun van een overvliegende politiehelikopter hoort en weet ook dat het nutteloos is aan de agenten van de oproerpolitie te vragen waarom ze weer eens een straat in het centrum van de stad afsluiten.

In de overvolle wachtzaal van het ziekenhuis ontcijfert zij wat er op grote spandoeken geschreven staat: "Onze - gezondheid - is - niet - te - koop”. En enkele dagen later, ziet zij kwade geneesheren in hun witte schort door de straten van de stad lopen, protesterend tegen de privatisering van de Madrilleense gezondheidszorg. Inés luistert ook mee wanneer sommige van onze vrienden ons komen vertellen dat ze hun werk kwijt zijn. En dat zijn er spijtig genoeg steeds meer.

Maar Inés en haar achtjarige zus Alba hebben geluk. Zelfs al voelen we de crisis in onze portefeuille, toch horen ze niet tot de 26 procent Spaanse kinderen die in armoede leven en hun ouders staan niet dagelijks aan te schuiven aan het tewerkstellingskantoor zoals dat bij 1 op 4 van de actieve bevolking wel het geval is. Samen met mijn echtgenote, proberen we onze kinderen uit te leggen wat er aan de hand is. We maken hen duidelijk dat solidariteit en sociale gerechtigheid nu heel belangrijk zijn. Wanneer Alba voorstelt om niet langer naar de flamencoles te gaan, zodat we het geld voor iets anders kunnen gebruiken, dan schrik ik, want dat was nu ook niet de bedoeling.

De torenhoge overheidsschuld, de grootschalige ontmanteling van overheidsdiensten en de verarming van een heel land, beperkt zich natuurlijk niet tot het heden. Wat nu gebeurt, gaat ernstige gevolgen hebben voor Inés en Alba’s toekomst en de kinderen van hun generatie. Het zijn onze kinderen die later de volle prijs van deze financiële wereldcrisis zullen betalen.

Als journalist kom ik regelmatig naar huis met nieuwe verhalen en soms weet ik niet goed hoeveel ik daarvan met mijn dochters kan delen. Nu besef ik dat ze meer oppikken dan ik ooit vermoed zou hebben. Waarom het bergaf gaat met Spanje en wie daar de verantwoordelijkheid voor draagt, is moeilijk uit te leggen aan een kind. Maar we proberen het met eenvoudige woorden te doen, er op lettend dat er genoeg ruimte voor hoop is. Ondanks dat hebben die verhalen steeds veel weg van een sprookje uit één of andere feodale periode.

Voor ons, volwassenen is het ook niet zo gemakkelijk te begrijpen wat er echt gebeurt. Het volledige verhaal van het besparingsplan van de Spaanse regering wordt ons verborgen gehouden. Waarschijnlijk wil de regering haar echte intenties niet aan de bevolking kenbaar maken. Premier Mariano Rajoy geeft in interviews met buitenlandse media meer prijs dan aan de Spaanse pers. Het is niet de eerste keer dat artikels uit Duitse en Amerikaanse kranten over Spanje hier voor ophef zorgen. Opnieuw staat Spanje in de belangstelling bij de internationale pers. Vandaag gaat het over zwart geld van diegenen die regeren.

De Spaanse premier ontkent alle aantijgingen over de vermeende schaduwboekhouding van zijn conservatieve volkspartij: “Ik heb nooit zwart geld ontvangen of uitgedeeld”, “dat zeg ik in alle oprechtheid”. Mariano Rajoy reageerde daarmee op de beschuldigingen van de krant El País, die de schaduwboekhouding van voormalig PP-penningmeester Luis Bárcenas publiceerde. Rajoy zou jarenlang ruim 25.000 euro aan zwart geld hebben ontvangen. De Partido Popular zou voor 7 miljoen euro illegaal zijn gefinancierd.

“In alle oprechtheid” beloofde Rajoy vorig jaar dat hij niet aan de pensioenen zou raken. Vervolgens drukte hij de Spanjaarden op het hart dat de belastingen niet gingen stijgen, er zou geen fiscale amnestie komen en van besparingen in de gezondheidszorg en het onderwijs was geen sprake. Kortom, nu blijft er van zijn verkiezingsbeloftes niets meer over. Toch verklaarde hij ooit dat hij altijd “doet wat hij belooft” en dat hij ons steeds “de waarheid” vertelt. Hij vertrouwde blind in corrupte partijgenoten en praatte ooit over de “eerlijkheid” van voormalig penningmeester Luis Bárcenas. Zelfs een kind voelt aan dat er iets niet klopt in dit verhaal. Veel Spanjaarden geloven niemand meer en hun geduld raakt op.

Dat vandaag 52 procent van de Spaanse jongeren geen werk heeft, is de realiteit van het Spaanse sprookje. Opnieuw beginnen jonge Spanjaarden te emigreren. De taalscholen zitten overvol en de jeugd leert niet alleen Engels en Duits, maar ook Russisch, Pools en Chinees. Er wordt hevig bespaard op onderwijs en dat betekent binnenkort klassen van veertig kinderen. Volgens de regering kan je dan kiezen voor een privé-school want dat is pas investeren in de toekomst. Maar dat gaat je natuurlijk wel wat kosten.

Er worden de laatste maanden in het parlement beslissingen genomen waarvan we de gevolgen amper kunnen inschatten. Inés weet ook waar dat parlement ligt. Ze heeft gezien, hoe op 25 september duizenden mensen het parlementsgebouw omsingelden als protest tegen de nooit eerder geziene besparingsmaatregelen van de regering.

Ze huiverde toen ze zag hoe oudjes, die op haar grootmoeder leken, er met de wapenstok van langs kregen omdat ze te dicht bij dranghekkens stonden. Die dag waren er opvallend veel bejaarden die protesteerden. Oma’s en opa’s die opkomen voor het recht op gezondheid en onderwijs voor hun kinderen en kleinkinderen, zoals Inés.

(De auteur is corresppondent in Spanje voor de VRT-nieuwsdienst.)

@Allen: reageren op deze bijdrage impliceert dat u instemt met de regels voor deelname aan onze discussieforums; lees dus de regels - mod.