Syriza, Podemos en de Spaanse kiesstrijd - Sven Tuytens

Met nog enkele maanden te gaan voor de algemene verkiezingen, maken Spaanse politici gretig gebruik van de Griekse crisis om met scherp op hun politieke tegenstanders te vuren. Premier Mariano Rajoy van de conservatieve Volkspartij is blij dat het Griekse Syriza er in Brussel goed van langs kreeg. Maar tegelijk krijgt hij thuis kritiek omdat hij niet genoeg deed om de kandidatuur van zijn eigen minister van Financiën, Luis de Guindos, als voorzitter van de eurogroep te verdedigen. Voor Spanje betekent dit een diplomatieke klap.
opinie
Opinie
Aansturen van de 'opinie' teaser o.a. op de home pagina en 'opinie' weergave op een detail artikel. Deze tag zorgt er ook voor het automatisch aanvullen van de 'opinie' overzichtspagina

Trekken aan hetzelfde zeel

Rajoy denkt aan de verkiezingen van december. Hij wil dat de Spanjaarden geloven dat hij de beste kandidaat is voor economische stabiliteit. Pedro Sánchez, de leider van de socialisten, krijgt dus als eerste een veeg uit de pan. Rajoy noemt hem een ‘marionet van de radicalen’ en een ‘loopjongen van de populisten’. ‘Ik schaam mij voor een premier die politieke munt probeert te slaan uit de ellende van de Grieken’, repliceerde Pedro Sánchez in het parlement.

Wat Griekenland betreft, trekken beide kandidaten van de twee traditionele partijen, in Europa aan hetzelfde zeel. Sánchez hoopt dat de Griekse crisis en de nederlaag van Syriza de populariteit van Podemos, haar Spaanse geestesgenoot, keldert. Podemos is op iets meer dan een jaar tijd de derde grootste partij in Spanje geworden. De PSOE is een deel van haar aanhangers kwijt en doet er nu alles aan om de verloren macht terug te winnen.

"Een veilig alternatief"

De Spaanse socialisten werpen zich op als het redelijke alternatief: een veiligere linkse keuze, liever dan een onbekend avontuur met Podemos. Sinds het begin van de laatste spanningen tussen de Europese Unie en Griekenland positioneert de PSOE zich tussen de Partido Popular en Syriza, de partij van Tsipras. De Spaanse socialisten geven toe dat dit een bijzonder moeilijke positie is, tussen twee ‘vastgeroeste posities’. Maar ze denken dat er een weg is tussen de ‘falende besparingspolitiek’ van de Partido Popular en de ‘irrealiteit’ waarin zowel het Griekse Syriza als het Spaanse Podemos leven.

Relatieve economische groei

'Griekenland is Spanje niet', is een uitdrukking die de Spaanse conservatieve regering de voorbije maanden tot vervelens toe herhaalt. De Spaanse economie groeit opnieuw en veel Spanjaarden hopen dat de drastische besparingsmaatregelen eindelijk eens voor werkgelegenheid gaan zorgen. De Spaanse volkspartij zwaait dit jaar heel fier met een economische groei van 3,3 procent en wil tegen volgend jaar het begrotingstekort onder de drempel van drie procent brengen. Wat Rajoy er niet bij vertelt, is dat die economische groei voor een groot deel te danken is aan externe factoren, zoals lage olieprijzen en een zwakke euro. Veel van de nieuwe banen die er de laatste jaren bijkwamen zijn deeltijdse en tijdelijke betrekkingen.

Voorzichtig taalgebruik van Podemos

Opvallend is dat Podemos nu ook dezelfde uitdrukking gebruikt: ‘Griekenland is Spanje niet’. Dinsdag verzekerde een woordvoerder van Podemos, Nacho Álvarez, dat Spanje niet hetzelfde lot te wachten staat als Griekenland, indien Podemos eind dit jaar de verkiezingen zou winnen. Hij voegde er wel aan toe dat het akkoord tussen Griekenland en de andere eurolanden 'geen goed akkoord' is. Het akkoord druist regelrecht in tegen de wil van de Grieken. De schuldenlast dwong Athene ertoe de voorwaarden van de schuldeisers te slikken, vertelde hij.

Daar waar Podemos het enkele maanden geleden nog over een mogelijke herschikking van de Spaanse overheidsschuld had, is de partij nu veel voorzichtiger geworden. Nu klinkt het dat zo’n herschikking niet langer ‘prioritair’ is. Volgens rechts zou een verkiezingsoverwinning van Podemos in Spanje tot een economische neergang leiden. Maar volgens Nacho Álvarez hebben 'Spanje en Griekenland zeer verschillende economieën' en heeft 'Spanje wel voldoende manoeuvreerruimte'. Ook hebben Syriza en Podemos volgens hem 'uiteenlopende economische oriëntaties'.

Podemos staat volgens Álvarez voor een stopzetting van de besparingen in de gezondheidszorg en het onderwijs en voor een meer gestage afbouw van het begrotingstekort. Podemos wil een herschikking van de schuldenlast bij gezinnen. Over de staatsschuld spreekt de partij veel minder. Die zal tegen eind dit jaar bijna 100 procent van het bbp bedragen.

Ahora en Común

Al blijven de leiders van Podemos erop hameren dat ze de verkiezingen van december gaan winnen, het wordt duidelijk dat ze op hun eentje niet genoeg stemmen halen om door te breken en een regering te vormen. De burgerlijsten van Ahora en Común, die de gemeenteraadsverkiezingen in Madrid en Barcelona wonnen, willen nu hun succes op nationaal niveau uitproberen. Ahora en Común bestaat uit een breed front met aanhangers van Podemos, IU, Equo en onafhankelijke kandidaten.

Wat de leiders van Podemos eerst als ‘chantage’ bestempelden, erkennen ze nu ook als burgerbeweging. Podemos zal dus rekening moeten houden met een andere burgerbeweging. Gaat de Griekse crisis het stembedrag van de Spanjaarden in december beïnvloeden? Want als het om echt grote onderwerpen gaat, zoals bij algemene verkiezingen, stemmen de Spanjaarden veel conservatiever dan wat de peilingen tonen.

(Sven Tuytens is correspondent in Spanje voor VRT Nieuws.)

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst. Wilt u graag zelf een opiniestuk publiceren, contacteer dan VRT NWS via moderator@vrt.be.