Beneluxtrein rijdt nog onbeveiligd op drukste spoorlijn

De NMBS heeft nog altijd negen niet-beveiligde treinen rondrijden tussen Antwerpen en Brussel, de belangrijkste spoorlijn van het land. Dat schrijft De Morgen en is bevestigd aan onze redactie. Daardoor kon een trein vorig jaar nog met 90 kilometer per uur door twee rode seinen rijden in Antwerpen. De FOD Mobiliteit is een onderzoek gestart naar dat incident.

Na de treinbotsing van afgelopen weekend in Saint-Georges-sur-Meuse ligt de veiligheid op het Belgische spoor weer onder een vergrootglas. En wat blijkt? Alle buitenlandse treinen die op het Belgische sporen rijden zijn nog niet uitgerust met het veiligheidssysteem TBL1+.  

TBL1+ laat treinen automatisch stoppen als de bestuurder een rood sein negeert. Maar het is een Belgisch systeem dat nog niet geïnstalleerd is op buitenlandse treinen die door België rijden. Ook op de drukste lijnen van het land: de Beneluxtreinen met een hoge snelheid die tussen Brussel en Antwerpen rijden, maar ook de Eurostar- en Thalystreinen. Tussen Antwerpen en Brussel kunnen de treinen snelheden tot 160 km/u halen.

Incident

Door het ontbreken van TBL1+ op buitenlandse treinen, gebeurde er vorig jaar een incident bij Antwerpen. Op 1 november negeerde een treinbestuurder twee keer een rood sein in de buurt van het station Luchtbal. Pas 2 kilometer verder kwam de trein tot stilstand toen de bestuurder zelf aan de noodrem trok nadat hij vanuit het seinhuis een noodtelefoon had gekregen.

De 250 reizigers die in de trein zaten, kwamen volgens De Morgen met de schrik vrij. Nadat de trein tot stilstand was gekomen, werden ze met een andere trein naar Antwerpen-Centraal gebracht. De machinist werd meteen van de trein gehaald en er loopt nog altijd een intern onderzoek naar hem.

Het incident kon gebeuren doordat de NMBS nog altijd met een aantal onbeveiligde locomotieven rondrijdt op het Belgische spoor. "Al onze binnenlandse treinen zijn voorzien van TBL1+. Voor de internationale treinen is dat niet zo. Dat is ook niet verplicht", aldus NMBS-woordvoerder Bart Crols. "In Antwerpen ging het om een incident met de Beneluxtrein, een internationale trein."

Concreet gaat het om negen buitenlandse locomotieven die na het fiasco van de Fyra zijn ingehuurd door de NMBS. Die zijn alleen uitgerust met een veiligheidssysteem uit de jaren 30 dat al lang achterhaald is.

Treinspecialist Herman Welter kan er niet bij dat nog niet alle treinen TBL1+ aan boord hebben. "Als men alle andere treinen met het systeem uitrust, is het onbegrijpelijk dat men die negen locomotieven er niet mee uitrust." 

Geen geheim

Dat de treinen onbeveiligd over het Belgische spoor rijden, is geen geheim, want dat is beslist door de vorige minister van Mobiliteit, Jacqueline Galant (MR). Dat zegt haar opvolger en partijgenoot François Bellot. 

"De vorige minister heeft de beslissing genomen om de Beneluxtrein een uitzondering toe te kennen op de veiligheidsvoorschriften. Die beslissing is door de regering in alle transparantie vastgelegd in een Koninklijk Besluit", merkt Bellot op. Die wet werd eind vorig jaar gepubliceerd in het Staatsblad

De uitzondering werd ook besproken in de Kamercommissie Spoorveiligheid, dat blijkt uit een verslag van 20 april 2015 (pdf), waar spoorbaas Jo Cornu de kwestie aanhaalde.

Fyra-debacle

De regering heeft de uitzondering voor de buitenlandse treinen toegestaan toen er dringend een vervanger moest komen voor de Fyra. Die nagelnieuwe hogesnelheidstrein werd eind 2012 ingezet op de lijn tussen België en Nederland, ter vervanging van de oude Beneluxtrein. Maar de Fyra, een trein van Italiaanse makelij, bleek een gevaarlijke rammelbak te zijn die al snel van de sporen werd gehaald.

Om toch nog treinen te kunnen laten rijden tussen België en Nederland, huren de NMBS en de Nederlandse NS sindsdien negen TRAXX-locomotieven van treinenbouwer Bombardier, die nog niet uitgerust zijn met TBL1+. Omdat de vervangtreinen snel ingezet moest worden, maakte de regering daar een tijdelijke uitzondering voor.

Minister Bellot wil de Beneluxtrein zo snel mogelijk uitrusten met het automatische remsysteem TBL1+. Dat moet ten laatste tegen 12 december gebeuren, want dan is het verplicht op alle treinen die in België rijden.

Letterlijk: Wettekst over uitzondering TBL1+ voor Beneluxtrein

Teneinde een immobilisatie van deze voertuigen, die zeer schadelijk zou zijn voor de sector van het spoorvervoer en een risico inhoudt op een modale verschuiving van het goederenvervoer per spoor naar de weg, te vermijden, is het noodzakelijk om gevolg te geven aan de vraag van de spoorwegsector en zijn leveranciers om de voorgenoemde limietdatum uit te stellen.

Er wordt verwacht dat de spoorondernemingen en hun leveranciers alles in het werk zullen stellen om de nieuwe datum, vastgelegd op 12 december 2016, te respecteren.

Daarenboven zal de installatie van de controle-commando-systemen ETCS of TBL1+ progressief gerealiseerd worden tot 12 december 2016, en zal zo een constante vooruitgang van het veiligheidsniveau op het Belgische spoorwegnetwerk toelaten.