Onderzoekster Anneleen Malfliet wint Eos Pipetprijs met een nieuwe therapie tegen chronische nek- en rugpijn

Anneleen Malfliet van de Vrije Universiteit Brussel heeft de Eos Pipetprijs gewonnen. Deze wetenschapsprijs wordt elk jaar uitgereikt aan onze meest beloftevolle jonge onderzoeker of onderzoekster. Malfliet ontdekte het belang van uitleg over pijn aan patiënten met chronische rug- of nekpijn.  En ook dat aangepaste bewegingsoefeningen veel meer effect hebben dan een klassieke behandeling bij de kinesist.

Anneleen Malfliet studeerde kine aan de UGent maar doctoreerde aan de VUB. Hier ontwikkelde ze de nieuwe therapie voor patiënten met chronische nek- en rugpijn. We spreken van chronische pijn als die langer dan drie maanden aanhoudt.

Malfliet behandelde 60 pijnpatiënten met een nieuwe therapie. 60 andere pijnpatiënten vormden een controlegroep die een klassieke behandeling kreeg. In de nieuwe therapie leerden de pijnpatiënten hoe pijn werkt en hoe ons brein daarmee omgaat. Daarna kregen ze 15 oefensessies om hun mobiliteit, kracht, uithouding en stabiliteit te verbeteren. Ze leerden ook om pijnlijke bewegingen niet te vermijden.

Bij de controlegroep kregen de patiënten eerst uitleg over hoe de rug en de nek in elkaar zitten en daarna ook 15 oefensessies. Als de patiënten de oefeningen te pijnlijk vonden, werden ze afgezwakt. In de nieuwe therapie was dat niet het geval. 

Inzicht in pijn helpt angst om te bewegen vermijden

Wie de nieuwe therapie kreeg, liet een sterke verbetering optekenen. De patiënten zeggen minder pijn te hebben, beter te functioneren (+57 procent in vergelijking met voordien), minder angst te hebben om te bewegen (-30 procent), aan de pijn minder aandacht te schenken (-30 procent) en zich over het algemeen zowel lichamelijk als mentaal beter te voelen dan voordien. Die verbetering hield ook een jaar na de therapie stand. Moet gezegd: ook de controlegroep boekte vooruitgang, maar veel minder.

“Het is een natuurlijke reactie om bewegingen te vermijden die pijn doen. Want pijn betekent normaal gezien schade,” zegt Malfliet. “Maar in het geval van chronische pijn helpt je dat niet. Bewegingen vermijden die pijn doen, helpt alleen als het te maken heeft met een acute situatie. Zoals na een gebroken been of een verbrande hand, zeg maar. Bij chronische pijn helpt je dat niet. Als je weet dat je hersenen zomaar pijn kunnen produceren, kan dat veel angst wegnemen.” 

Winst voor de arbeidsmarkt

Het onderzoek is belangrijk omdat een grote groep mensen ermee gebaat kan zijn. Een op de vijf Belgen heeft last van lage rugpijn, een op de tien heeft last van de nek. De nieuwe therapie kan een voordeel betekenen voor de patiënten, maar ook voor de gezondheidszorg en de arbeidsmarkt. Lage rugpijn is de meest voorkomende oorzaak van ziekteverzuim. “Het voornaamste is dat we misvattingen over pijn wegwerken”, vindt Malfliet. 

Andere genomineerden

Anneleen Malfliet haalde het in deze wedstrijd van vier andere genomineerden. De selectie gebeurde door een jury die samengesteld werd door de redactie van het Wetenschappelijk tijdschrift Eos. Dit waren de andere genomineerden:

Hannelore Bové (Universiteit Hasselt) ontwikkelde een methode om met een laser roetdeeltjes in bloed- en urinestalen op te sporen.

Steven Martens (UGent) ontwierp moleculen in poedervorm waarop je digitale informatie kan bewaren. Het poeder kan data veel compacter opslaan dan harde schijven. In theorie kan een handvol poeder meer informatie bewaren dan een volledig datacenter.

Charlotte Scott is Schotse maar onderzoekt in Gent (Vlaams Instituut voor Biotechnologie) een nieuwe techniek om cellen van het immuunsysteem aan te sturen om leververvetting te behandelen en te voorkomen.

Sander Wuyts (Universiteit Antwerpen) ontdekte dat gefermenteerd wortelsap een grote variatie aan melkzuurbacteriën bevat, en dat die gezonde bacteriën het immuunsysteem aansterken. Hij kreeg dit jaar de publieksprijs. Zowel in een online poll als tijdens het publieksevent op het wetenschapsfestival Sound of Science kreeg hij de meeste stemmen achter zijn naam.

Sander Wuyts wint de Eos Pipet-publieksprijs.