Geïsoleerde buizen voor een ondergronds warmtenetwerk.
Björn Appel/Wikimedia Commons/CC BY-SA 2.5

8 pioniersgemeenten pleiten voor ambitieus Vlaams warmtebeleid om los te komen van gas en olie

Vandaag ondertekenen acht steden en gemeenten een pleidooi voor een ambitieus Vlaams warmtebeleid. Het gaat om een initiatief van de milieubeweging Bond Beter Leefmilieu (BBL). Beersel, Brugge, Gent, Kortrijk, Leuven, Mechelen, Oostende en Turnhout engageren zich om de gebouwen op hun grondgebied tegen 2050 volledig te verwarmen zonder aardgas of stookolie, maar met hernieuwbare warmte via onder meer warmtenetten en warmtepompen. Ze pleiten voor extra steun en gecoördineerde actie van Vlaanderen om de klimaatdoelen te halen en de verwarming in alle Vlaamse gemeenten 100 procent hernieuwbaar te maken.  

De ondertekenende gemeenten en steden doen nu al inspanningen rond duurzame verwarming maar ze maken zich zorgen dat het niet snel genoeg gaat en dat andere gemeenten niet goed weten hoe ze aan de omschakeling moeten beginnen. 

Daarom pleiten ze ervoor dat de Vlaamse overheid 

  • de lasten verschuift van elektriciteit naar aardgas en stookolie om warmtepompen en warmtenetten aantrekkelijker te maken;
  • duidelijkheid verschaft over hoe Vlaanderen de verwarming van gebouwen zonder aardgas en stookolie tegen 2050 zal realiseren, hierover helder communiceert en het beheer van de uitvoering ervan bij de gemeenten legt;
  • gezinnen, bedrijven en lokale besturen de nodige ondersteuning en middelen geeft om aardgas en stookolie vaarwel te kunnen zeggen.  

Momenteel zijn er immers een aantal obstakels voor de omschakeling naar groene warmte, zo zegt de BBL. 

  • Elektriciteit is op dit ogenblik te duur in vergelijking met aardgas en stookolie. Dat komt niet door de werkelijke productiekosten maar door de samenstelling van de elektriciteitsfactuur, waar allerlei lasten aan de kostprijs toegevoegd worden. 
  • Warmtenetten vragen infrastructuurwerken en dus planning en coördinatie. Een duidelijke strategie van de Vlaamse overheid, met een helder uitvoeringsmandaat voor de lokale besturen, zal er volgens de BBL voor zorgen dat niet alleen pionierssteden en -gemeenten een warmtebeleid uitrollen op hun grondgebied. 
  • Het is zeker niet voor elk gezin haalbaar afscheid te nemen van stookolie en aardgas en te investeren in een warmtepomp, wat wel meer comfort kan opleveren. Daarom zijn sociaal-begeleidende maatregelen cruciaal, zegt de BBL. Ook bedrijven en lokale besturen hebben nood aan financiële steun van Vlaanderen voor de aanleg van warmtenetten. 
De afvalverbrandingsinstallatie van IVBO in Brugge, waarvan de restwarmte nu al een warmtenet voedt. Bedoeling is dat net nog uit te breiden.
Marc Ryckaert/Wikimedia Commons/CC BY-SA 4.0

40 procent van CO2-uitstoot

Op dit ogenblik wordt meer dan 90 procent van de woningen in Vlaanderen verwarmd met aardgas of stookolie en dat is goed voor 40 procent van onze uitstoot van het broeikasgas CO2. 

Een groen alternatief voor die fossiele brandstoffen zijn warmtepompen op groene elektriciteit of warmtenetten. Dat zijn ondergrondse circulatieleidingen die warm water transporteren dat gebruikt kan worden voor verwarming en sanitair. Nadat het water via een warmtewisselaar zijn warmte heeft afgegeven, gaat het via een parallel leidingenstelsel terug naar de warmtebron. Dat kan een warmtecentrale of een fabriek met veel restwarmte zijn. Of het kan gaan om geothermische boringen, waar men aardwarmte aanboort. Dan is de warmte echt groen. 

Om te voldoen aan het Klimaatakkoord van Parijs mogen we in 2050 geen CO2 meer uitstoten en daarvoor moeten jaarlijks 100.000 huishoudens op hernieuwbare warmte overschakelen. Dat is een enorme opdracht die grotendeels bij de lokale besturen ligt. Het Vlaamse beleid biedt nu al een aantal kapstokken om het warmtebeleid te vergroenen, maar de lokale besturen hebben extra coördinatie en ondersteuning nodig volgens de BBL. 

De acht gemeenten en steden die het pleidooi ondertekenen, doen nu al inspanningen rond duurzame warmte. De stad Gent bijvoorbeeld, heeft expliciet de ambitie om tegen 2050 op haar grondgebied enkel nog met hernieuwbare energie te koken en te verwarmen. 

“Dat vraagt grote inspanningen en investeringen, niet morgen maar vandaag" zegt Gents klimaatschepen Tine Heyse (Groen). "Daarom maken we gebruik van alle mogelijkheden waarover wij als lokaal bestuur beschikken.  Maar als stad alleen zijn onze mogelijkheden beperkt, bijkomende ondersteuning en gecoördineerde actie op Vlaams niveau zijn noodzakelijk om de klimaatdoelen te halen en alle Vlaamse steden en gemeenten te verwarmen met 100 procent hernieuwbare energie."

"De “Bond Beter Leefmilieu roept Vlaanderen op om het pioniersvoorbeeld van deze steden en gemeenten te volgen, en om een tand bij te steken inzake groene warmte. Vlaanderen moet ook zijn slagkracht inzetten om voldoende sociaal-flankerende maatregelen te voorzien. Enkel dan wordt afscheid nemen van stookolie en aardgas haalbaar voor iedereen”, zo zegt Benjamin Clarysse, beleids- en projectcoördinator bij de BBL.

Meest gelezen