Belastingen niet betaald? Dan gijzelen we je familie: brief uit 1795 brengt straf dreigement van stad Gent aan het licht

De tekst van de "contributie van alle ryke inwoonders en eygenaers binnen de stad en audenburg van Gend" spreekt klare taal: wie zijn belasting niet op de vervaldag betaalde, mocht een gigantische boete verwachten. Bovendien dreigde het toenmalige stadsbestuur ermee om per dag vertraging tien familieleden te gijzelen.

"Die praktijk verwondert mij niet", zegt emeritus professor geschiedenis Marc Boone van de Universiteit Gent. "Een gijzeling lijkt vandaag heel brutaal, maar in het verleden kwamen zulke praktijken wel eens voor. Al van in de middeleeuwen gold het principe: wanneer een stad haar verplichtingen niet kon nakomen, kon men de inwoners ervan ergens anders gevangen zetten tot de schuld vereffend werd. Een gijzeling was nu eenmaal een ultiem dwangmiddel."

In 1795 waren de Franse revolutionairen aan de macht in Gent. "Enkele jaren eerder hadden ze onze gebieden ingepalmd, maar de Fransen werden zelf ook voortdurend van buitenaf bedreigd", zegt Boone. "Het regime had veel geld nodig om zichzelf te verdedigen. Daarom zette het de bevolking onder druk, tot ze haar geldbuidel opentrok."

Het stadsbestuur viseerde daarbij vooral de groepen die het onder de Franse revolutie hard te verduren hadden. "In de eerste plaats de Kerk: de Gentse kloosters en abdijen moesten gigantische sommen betalen. Maar ook adellijke families kregen een grote belasting opgelegd", zegt Boone. "Je kunt het vergelijken met het huidige politieke discours ‘laat de rijken de crisis betalen’."

Het is nog maar de vraag of de bedreiging van het stadsbestuur effect had. "Er werd ook in die tijd al flink gemarchandeerd", zegt Boone. "De Sint-Pietersabdij moest bijvoorbeeld aanvankelijk een miljoen toenmalige ponden ophoesten, maar betaalde er uiteindelijk maar 44.463."