In de Zuid-Chinese Zee zijn een Chinees en Filipijns schip in aanvaring gekomen. De botsing deed zich voor in de buurt van de gedisputeerde Spratly-eilanden. China zegt dat de Filipijnen verantwoordelijk zijn voor de aanvaring. De Filipijnen spreken van "misleidende en bedrieglijke beweringen van de Chinese kustwacht".
"Een Filipijns schip is in de Zuid-Chinese Zee in aanvaring gekomen met een Chinese boot", meldt de Chinese kustwacht. De botsing gebeurde in de buurt van de Spratly-eilanden, ten westen van het Filipijnse eiland Palawan, tussen de Filipijnen en Vietnam. Zowel China als de Filipijnen eigenen zichzelf de eilanden toe.
Volgens de Chinese overheid is het Filipijnse schip illegaal de wateren nabij een van de betwiste Spratly-eilanden binnengevaren. "Het Filipijnse bevoorradingsschip negeerde onze talloze waarschuwingen", zegt de Chinese kustwacht. "Het benaderde het Chinees schip op een onprofessionele manier, wat een botsing veroorzaakte."
Het Filipijnse leger verwerpt de Chinese versie van de feiten. "We hechten geen geloof aan de misleidende en bedrieglijke beweringen van de Chinese kustwacht", zegt de woordvoerder. "De aanhoudende illegale aanwezigheid van Chinese schepen in de exclusieve economische zone (EEZ) van de Filipijnen, is de oorzaak van de aanvaring", voegt hij toe.
De Filipijnen noemen het een "illegale en agressieve actie" die uitgevoerd werd door de Chinese kustwacht. "Ze hebben Filipijnse bemanningsleden in gevaar gebracht door het schip te rammen en te slepen."
De Filipijnse minister van Defensie heeft ook gezegd dat ze zich zullen verzetten tegen het "gevaarlijk en roekeloos gedrag" van de Chinezen. "We zullen ons uiterste best doen om onze territoriale integriteit, onze soevereiniteit en onze rechten te beschermen", zegt de minister.
Oplopende spanningen
Er vinden geregeld incidenten plaats waarbij Chinese marineschepen Filipijnse boten proberen weg te jagen. Daarvoor gebruiken ze waterkanonnen, maar er zijn ook gevallen waarbij de Chinese schepen andere boten proberen te rammen.
De huidige spanningen vinden vooral plaats rond de BRP Sierra Madre. Dat is een oud marineschip uit de Tweede Wereldoorlog. De Filipijnen hebben dat schip opzettelijk laten stranden op de Second Thomas Shoal, een ondiep rif van de Spratly-eilanden, dat zich in de exclusieve economische zone van de Filipijnen bevindt.
De Filipijnen gebruiken dat schip nu als uitkijkpost en proberen de manschappen op het schip te bevoorraden, maar Chinese marineschepen proberen dat telkens te verhinderen. Begin deze maand haalde Manilla nog uit naar de illegale "inbeslagname" door Chinese schepen van voedsel en medicijnen die bedoeld waren voor de uitkijkpost.
Sinds het afgelopen weekend is er in China ook een nieuwe wet van kracht. Die geeft toestemming aan de Chinese kustwacht om dodelijk geweld te gebruiken tegen buitenlandse schepen die in hun opgeëiste wateren varen. Daarnaast mag de kustwacht de bemanning van die schepen tot 60 dagen lang aanhouden.
Wat is er aan de hand?
De Zuid-Chinese Zee is een strategisch belangrijk gebied. Hoewel er niet meer dan atollen en riffen te vinden zijn die nauwelijks boven de zee uitkomen en amper bewoonbaar zijn, is de zee wel rijk aan olie en grondstoffen. Er lopen ook verschillende belangrijke handelsroutes door.
China is al jarenlang bezig met de creatie van eilandjes in de regio door de atollen en riffen op te hopen en te vergroten. Het plaatst er militair materiaal en bouwt er kleine bases voor het leger. De Chinezen kunnen zo de onderzeese bodemrijkdommen opeisen en ongestoord ontginnen. Zeer tegen de zin van de omliggende landen die ook aanspraak maken op (sommige van) de eilandjes.
Sinds de jaren 1990 eist China steeds nadrukkelijker bijna de hele zee op. Het doet dat op basis van een kaart uit 1947. Andere landen in de regio, zoals Vietnam, de Filipijnen, Brunei en Maleisië, verwerpen de aanspraak die China op de regio maakt. Ook het Permanent Hof van Arbitrage in Den Haag sprak zich in 2016 al tegen de Chinese claim uit. Daar trekt Beijing zich echter weinig van aan.
Wat op het eerste gezicht een regionaal conflict lijkt te zijn, is van veel groter belang. Officieel mengen de Verenigde Staten zich niet in het conflict, maar ze zijn wel al sinds 1945 militair aanwezig in de regio en ze hebben de voorbije jaren bijkomende militaire pacten gesloten met bondgenoten in de regio. In april verklaarde de VS nog dat ze de Filipijnen zal verdedigen bij "elke aanval" in de Zuid-Chinese Zee, dus ook tegen China.
De VS wil vooral vermijden dat het hele zeegebied onder Chinese controle zou komen en zo de vrije doorvaart op deze belangrijke route mogelijk niet meer verzekerd zou zijn.
