Prins versus de Staat: waarom eist Laurent naast zijn dotatie van 388.000 euro ook toegang tot sociale zekerheid?

Een lid van de koninklijke familie dat de Belgische overheid voor de rechtbank daagt. Het zal weinigen verrassen dat het prins Laurent is die voor die primeur zorgt.

Het enfant terrible van het koningshuis eist dat hij net als een gewone burger toegang krijgt tot de sociale zekerheid. Hij beklaagt zich over zijn hoge ziekenhuisfacturen en maakt zich zorgen over de financiële toekomst van zijn gezin wanneer hij zou overlijden. 

Laurent probeerde zich 2 jaar geleden officieel in te schrijven als zelfstandige. De RSVZ, de federale overheidsdienst die zich bezighoudt met het sociaal statuut van zelfstandige ondernemers, liet niet toe dat Laurent dat statuut kreeg.

Laurent vindt die weigering onterecht en wil nu voor de rechtbank zijn inschrijving afdwingen. Die wil hij per se omdat hij op die manier officieel zelfstandige is en dus net als andere Belgen met dat statuut toegang krijgt tot de sociale zekerheid.   

Laurent heeft vanwege zijn dotatie – een bedrag dat hij jaarlijks van de overheid krijgt - een apart statuut. Hij valt niet onder één van de klassieke categorieën - ambtenaar, werknemer of zelfstandige. Hij bouwt dus geen pensioenrechten op en zijn gezin valt niet onder het klassieke systeem van ziekteverzekering.

Laurent wil graag sociale bijdragen betalen als zelfstandige en zo een beroep doen op de rechten die daarbij horen. "Ik vraag daar niets verkeerd mee", aldus de prins. "Als een migrant hier aankomt, schrijft hij zich in en heeft hij recht op sociale zekerheid. Ik ben misschien ook een migrant, maar onze familie heeft het land toch mee gevormd."

De prins en zijn vrouw Claire kenden de afgelopen jaren veel gezondheidsproblemen. Ze kunnen wel degelijk een ziekteverzekering afsluiten, maar moeten dat privé doen. "Ik was in het ziekenhuis en ik moest eerder vertrekken van het personeel omdat mijn verzekering de kosten niet kon dekken. Vindt u dat niet een beetje vreemd?", beklaagt hij zich. 

Ook het opbouwen van pensioen is een belangrijke reden waarom Laurent zo graag officieel zelfstandige wil worden. Laurent krijgt zijn dotatie tot hij sterft, maar hij maakt zich zorgen over zijn gezin.

Wanneer hij overlijdt, kan Claire – die niet werkt – geen beroep doen op een overlevingspensioen zoals weduwe(naar)s van zelfstandigen. Zij krijgt zelf ook geen dotatie. Al houdt niets het gezin natuurlijk tegen om een deel van dotatie zelf opzij te zetten of te beleggen om van te leven wanneer de prins zou overlijden.

"Het is geen kwestie van middelen, maar van recht", zegt Laurent. De prins krijgt jaarlijks een dotatie van 388.000 euro. 90.000 euro daarvan is bruto loon, waar hij belastingen op betaalt, de rest kan hij gebruiken voor "werkings- en personeelsuitgaven". In ruil voor die dotatie vertegenwoordigt Laurent het koningshuis op ceremonies en feestelijkheden. 

Het bedrag van de dotatie wordt net als gewone lonen geïndexeerd en is bedoeld om in alle kosten te voorzien. Bovendien woont Laurent gratis in de voor hem gebouwde villa Clémentine in Tervuren, die eigendom is van de Koninklijke Schenking.

De voorwaarde om een dotatie te krijgen, is dat Laurent geen ander inkomen mag hebben. Laurent zou de dotatie kunnen weigeren en gaan werken. Dan krijgt hij meteen toegang tot de sociale zekerheid.

Dat zou ook het geval zijn als Claire uit werken zou gaan. Dan kan het gezin een beroep doen op de klassieke ziekteverzekering en bouwt Claire ook zelf pensioenrechten op. Ze was aan de slag als landmeter, maar stopte met werken na haar huwelijk met Laurent in 2003.  

Neen. Iedereen die een dotatie krijgt, valt onder een gelijkaardige fiscale regeling. Het gaat om koning Albert II, Laurent en zijn zus prinses Astrid.

"Ik ben de enige in België", beweert Laurent steevast over zijn situatie. De dotatieregeling die de politiek uitwerkte voor hem en zijn zus is echter identiek, zelfs de bedragen zijn zo goed als gelijk. 

Het grote verschil is dat de echtgenoot van Astrid werkt. Lorenz is al heel zijn leven aan de slag in de bankensector. Op die manier heeft het gezin toegang tot de sociale zekerheid en bouwt Lorenz zelf pensioen op. Het klopt dus dat Laurent als enige in zijn situatie zit, al is dat geen gevolg van de dotatiewet, maar van zijn eigen keuzes. 

Laurent doet voor deze zaak geen beroep op zijn vaste advocaten, maar nam met Olivier Rijckaert een specialist in arbeidsrecht onder de arm. 

Die is ervan overtuigd dat Laurent recht heeft op sociale zekerheid. "Ik vind het een raadsel waarom hem dat geweigerd wordt", zegt Rijckaert. Hij zal proberen te bewijzen dat Laurent aan alle voorwaarden voldoet om als zelfstandige erkend te worden. Een deel van zijn dotatie wordt als loon immers belast en hij werkt daar wel degelijk voor, wil Rijckaert aan de rechter duidelijk maken.

De dotatiewet is erg complex en in het verleden vaak aangepast, voor het laatst in 2013. Toen toenmalig premier Elio Di Rupo (PS) daarover in het parlement uitleg gaf, was zijn uitleg duidelijk: "Inzake de sociale zekerheid vallen de begunstigden van een dotatie noch onder het statuut van de werknemers, noch onder het statuut van de zelfstandigen en evenmin onder het statuut van de ambtenaren." De advocaten van het RSVZ gebruiken onder meer die passage om te argumenteren dat Laurent zich niet officieel als zelfstandige kan registreren. 

Toch is Rijckaert ervan overtuigd dat Laurent dat recht heeft. Het dossier kent geen precedent en het is dus moeilijk in te schatten wat de slaagkansen zijn voor Laurent. Zelfs onder experts is er verdeeldheid over wie het bij het rechte eind heeft.