Tussen 2013 en 2023 zijn niet minder dan 742 nieuwe planten- en diersoorten ontdekt in het Congobekken. Dat blijkt uit een nieuw rapport van het Wereldnatuurfonds WWF. Naast een resem planten en insecten zit er zelfs een apensoort bij die nog niet officieel was gerapporteerd, en een kleine watercobra. "Hier word je blij van. Het zijn allemaal van die waanzinnige creaties", zegt Jaap van der Waarde, directeur Conservatie van het Congobekken.
Klauwkikkers, een watercobra en een onbekende aap: onderzoekers spotten 742 nieuwe soorten in Congobekken
Michaël Torfs
Gepubliceerd:
De nieuw beschreven soorten betreffen een hele waaier aan planten en dieren. De lijst is het werk van honderden wetenschappers verbonden aan universiteiten, onderzoeksinstituten en organisaties voor natuurbehoud over de hele wereld.
Het gaat om:
430 planten
140 ongewervelde dieren
96 vissen
22 amfibieën
42 reptielen
2 vogels
10 zoogdieren
"Hier word je blij van"
Concreet ontdekten onderzoekers unieke orchideeën, nieuwe soorten klauwkikkers, slangen, krokodillen, elektrische vissen, uilen, spinnen, schildpadden en zelfs een apensoort die lokaal bekend staat als de ‘lesula’ (Cercopithecus lomamiensis).
Jaap van der Waarde, directeur Conservatie in het Congobekken, is aangenaam verrast door de rijkdom aan biodiversiteit: "Hier word je blij van. Het zijn ook allemaal van die waanzinnige creaties."
Dat er nog een aap bij was die niet beschreven was, is echt verrassend
Jaap van der Waarde, directeur Conservatie in het Congobekken
Ook de reikwijdte is opvallend, zegt Van der Waarde: "Van insecten kan je verwachten dat er nog wel een aantal zijn die niet beschreven zijn. Maar dat er een aap bij is die niet beschreven was, was echt verbazend, onverwacht ook. Van apen denk je dat ze allemaal toch al een keertje gezien zijn."
"Er zijn ook nieuwe uilensoorten beschreven. Ze hebben op alle niveaus nieuwe diersoorten beschreven." In totaal zouden in het Congobekken ruim 400 soorten zoogdieren leven, 1.000 soorten vogels, 700 soorten vissen en 10.000 plantensoorten.
"Wetenschappers, kom onderzoek doen"
Van der Waarde denkt dat er nog meer gevonden kan worden in het gebied, en nodigt wetenschappers uit: "Kom onderzoek doen, want we moeten het ontdekken nu het er nog is. Dan vergroot de kans dat het beschermd blijft."
Eerder bleek uit het tweejaarlijkse Living Planet Report dat de omvang van gemonitorde populaties van wilde dieren over de hele wereld gemiddeld met 73 procent is achteruitgegaan tussen 1970 en 2020.
Overal was een grote achteruitgang, ook in Afrika. Toch is onze natuur nog zo rijk, dat er blijkbaar nog altijd tientallen en zelfs honderden nieuwe soorten worden ontdekt.
Het Congobekken
Het Congobekken situeert zich in de ruime omgeving van de 4.700 kilometer lange Congorivier en haar estuarium in Centraal-Afrika. Het regenwoud verbonden aan het Congobekken strekt zich uit over 6 landen: de Democratische Republiek Congo, de Republiek Congo (ook bekend als Congo-Brazzaville), de Centraal-Afrikaanse Republiek, Kameroen, Gabon en Equatoriaal Guinea.
Het WWF zelf noemt het "een van de grootste wildernissen die nog overblijven op aarde". Het gebied is 2 miljoen vierkante kilometer groot, zowat 66 keer de oppervlakte van België.
Het tropische woud in het Congobekken is het op 1 na grootste ter wereld, na het Amazonewoud. Het zou het grootste tropische opslaggebied zijn voor koolstof, wat belangrijk is in de strijd tegen de klimaatopwarming. Er is sprake van 600 miljoen ton opslag van CO₂ per jaar (ongeveer de jaarlijkse uitstoot van heel Canada).
Ook voor lokale gemeenschappen is het gebied belangrijk. 75 miljoen mensen in de regio vinden er voedsel, onderdak en een culturele identiteit.
VN-toppen brachten weinig op
Onlangs ging het op de VN-top over natuur in Cali (en op de klimaatconferentie in Bakoe) over geld van rijke landen voor arme landen, zodat die hun natuur beter zouden kunnen beschermen, en zich beter zouden kunnen wapenen tegen de gevolgen van de klimaatverandering. Dat kan bijvoorbeeld ook het Congobekken ten goede komen.
De regeringen uit de regio willen tegen 2030 30 procent van hun land onder een vorm van bescherming plaatsen. Daarvoor hebben ze ondersteuning nodig, zegt het WWF.
Beide conferenties brachten niet het verhoopte resultaat. Daarom probeert onder meer het WWF de aandacht te blijven vestigen op het belang van gebieden als het Congobekken.
Meer koolstofopslag dan het Amazonegebied
Het Congobekken is 's werelds grootste koolstofput en absorbeert zelfs meer koolstof dan het Amazonegebied. Het zal er op aan komen dat zo te houden door verstandige keuzes te maken, zegt Van der Waarde.
"Alle wouden zijn goed in het opslaan van CO₂, maar tropische wouden in het bijzonder. In de Amazone is er zoveel ontbost dat het bos als eenheid niet meer goed functioneert. De Amazone is daardoor op een punt aanbeland dat ze evenveel CO₂ opneemt als afgeeft, het is geen netto opslagplek meer. Het Congobekken (dat voorlopig nog beter intact is gebleven, red.) is dat nog wel. Vrij sterk zelfs."
Het Congobekken staat onder grote druk door factoren zoals ontbossing, klimaatverandering, stroperij en mijnbouw
Het WWF
"Van de 3 grootste tropische regenwouden ter wereld (met dat in Zuidoost-Azië erbij, red.) heeft alleen het Congobekken nog genoeg intact bos over om netto een koolstofput te blijven. Het tropisch regenwoud van het Congobekken slaat 600 miljoen ton kooldioxide per jaar meer op dan het uitstoot, wat je kan vergelijken met de volledige jaarlijkse CO₂-uitstoot van Duitsland of Canada.
Toch is ook hier de situatie alarmerend: "Het Congobekken staat onder grote druk door ontbossing, stroperij, klimaatverandering, mijnbouw en conflicten tussen mens en dier", schrijft het WWF. "Deze bedreigingen brengen niet alleen nieuw ontdekte soorten in gevaar, maar ook emblematische soorten zoals bosolifanten en grote apen."
Phyllogomphus bongorum (Gabon)
De Naja nana (Congo)
Aphyosemion aurantiacum (Gabon)
De Cercopithecus lomamiensis
De Congolius robustus (Democratische Republiek Congo)
