Met de militaire operatie 'Baltic Sentry' wil de NAVO zijn kritische infrastructuur in de Baltische zee beter beschermen tegen sabotage en spionage. Dat heeft de secretaris-generaal van de NAVO Mark Rutte gezegd tijdens een NAVO-top in het Finse Helsinki, waar alle NAVO-landen die aan de Oostzee grenzen samen zitten. De laatste maanden vonden meerdere incidenten plaats met beschadigde onderzeese stroom- en datakabels tot gevolg.
NAVO-baas Mark Rutte wil militaire aanwezigheid in Baltische zee vergroten om sabotage en spionage te bestrijden
De secretaris-generaal van de NAVO Mark Rutte heeft een nieuwe militaire operatie aangekondigd in de Baltische zee, genaamd 'Baltic Sentry'. Daar zullen fregatten en maritieme patrouillevliegtuigen van verschillende lidstaten aan deelnemen. De secretaris-generaal kondigde ook de inzet van nieuwe technologieën aan, waaronder een kleine vloot drones.
Met de nieuwe maatregelen wil Rutte de vastberadenheid van de NAVO tonen om zijn kritieke infrastructuur in het noorden en het oosten te beschermen. "Door samen te werken met alle bondgenotenzullen we doen wat nodig is om de veiligheid en beveiliging te garanderen. Niet alleen de veiligheid van onze kritieke infrastructuur, maar van alles wat ons dierbaar is."
De aankondiging kwam tijdens de NAVO-top die momenteel in de Finse hoofdstad Helsinki plaatsvindt. Daar zit Mark Rutte samen met de leiders van de lidstaten die grenzen aan de Oostzee, waaronder Polen, Denemarken, Duitsland, Finland, Litouwen en Zweden. In de Oostzee zijn het afgelopen jaar verschillende kabels op mysterieuze wijze beschadigd.
Dat de top plaatsvindt in Finland lijkt geen toeval. Het land voert momenteel een onderzoek naar een incident op kerstavond 2024, toen verschillende onderzeese stroom- en datakabels werden vernield. Hoewel het onderzoek nog niet is afgerond, wijst alles in de richting van een olietanker die zijn anker met opzet over de zeebodem zou hebben laten slepen. Het schip maakt vermoedelijk deel uit van de Russische schaduwvloot.
Een maand eerder - in november 2024 - liet een 1.200 kilometer lange datakabel tussen Finland en Duitsland het plots afweten. Ook toen bleek dat er iets of iemand doelbewust de kabels zou hebben beschadigd. "Niemand gelooft dat de kabels per ongeluk zijn beschadigd", zei de Duitse minister van Defensie Boris Pistorius toen.
Wat is de Russische schaduwvloot?
De Russische schaduwvloot bestaat uit vaak oude, versleten schepen die olie van en naar gesanctioneerde landen transporteren. Met die schepen zonder duidelijke registraties en vlaggen probeert Rusland de westerse sancties op de export van grondstoffen te omzeilen. De schepen schakelen ook vaak hun locatiezender uit. Volgens een Oekraïense denktank slaagt Rusland erin om 70 procent van hun olie te verschepen met zulke olietankers.
Zweden - dat in maart vorig jaar toetrad tot de NAVO - heeft als reactie op de incidenten al beslist om versterking te sturen naar de Oostzee om er de Russische schaduwvloot in de gaten te houden. Ook de EU wil de onderzeese kabels extra beschermen en heeft een nieuwe reeks sancties tegen Rusland, en onder meer ook tegen de schaduwvloot van olietankers, aangekondigd.
Extra middelen
Bedoeling van de top in Helsinki is dat ook de NAVO middelen vrijmaakt om de kritieke infrastructuur in de Oostzee beter te beschermen tegen sabotage en spionage. Eind december hadden NAVO-baas Rutte en de Finse president Alexander Stubb - die de NAVO-top in Helsinki voorzit - al aangegeven dat er versterking op komst is.
Al is dat geen sinecure, zegt correspondent in Zweden Jeroen Visser. "De NAVO gaat onder meer schepen sturen om te patrouilleren op de Oostzee. Dat doen Finland en Zweden op dit moment ook al."
"De bedoeling daarvan is om verdachte schepen in een vroeg stadium op de radar te krijgen. Maar er zijn natuurlijk zo veel kabels in de Oostzee en ze zijn ook erg lang, waardoor het erg moeilijk is om die te beschermen."
