Hulpverlener Caroline Willemen in Gaza: "Sterven op zoek naar eten of sterven van honger"

Een maand geleden vertrok Caroline Willemen naar Gaza. Daar coördineert ze een gezondheidscentrum, een veldhospitaal en waterbedeling in Gaza-Stad. Toen ze vertrok, waren er al wekenlang berichten over het schrijnende gebrek aan voedsel. Intussen luiden de alarmbellen over een dreigende hongersnood steeds luider.

"In die 4 weken heb ik dingen op het terrein zien veranderen, maar in negatieve zin", zegt Willemen. "Ik had mij 4 weken geleden niet kunnen voorstellen dat het nog erger kon dan het al was. Maar effectief, vooral op het vlak van toegang tot voedsel, is de situatie absoluut desastreus."

Israël laat amper humanitaire hulp van buiten Gaza toe. Sinds eind mei zijn de verdeelcentra van de omstreden Israëlisch-Amerikaanse organisatie Gaza Humanitarian Foundation actief. Maar de voedselbedelingen verlopen chaotisch en er worden ook mensen beschoten die staan aan te schuiven voor eten. Volgens de Verenigde Naties zijn zo al meer dan 1.000 Palestijnen gedood.

"Wij zijn hier niet in de regio waar die Gaza Humanitarian Foundation actief is", zegt Willemen. "Maar we zien hier effectief, als hier heel af en toe een vrachtwagen met zakken meel van het Wereldvoedselprogramma (WFP) aankomt, dat er mensen worden verwond en doodgeschoten door het Israëlische leger."

"Dat zijn mensen die hier in de buurt van de grens komen, wanhopig op zoek naar eten. Mijn collega's waren zondag op de spoeddienst van het ziekenhuis dat wij ondersteunen. We hebben daar mee geholpen met de doden en gewonden die die dag zijn binnengebracht. Er zijn toen 79 mensen gedood. Dat is nu iets wat we bijna dagelijks zien gebeuren."

Sterven op zoek naar eten of sterven van de honger, dat is de afschuwelijke keuze waarvoor mensen in Gaza geplaatst worden. "Iedereen hier weet heel goed dat mensen het risico nemen om niet levend terug te komen van die voedselbedeling. De schoonbroer van een collega is gedood. De zoon van een andere collega is met lege handen teruggekomen en moet dan al bij wijze van spreken dankbaar zijn dat hij er levend is uitgekomen."

Ook de toegang tot water is erg beperkt. "Het is niet dat er geen water is, maar er is veel te weinig. Het is 35 graden, dus de nood aan water stijgt. Door het gebrek aan brandstof kunnen ook de waterzuiveringsstations niet draaien op de capaciteit die ze zouden kunnen hebben."

"Virtueel iedereen hier in Gaza overleeft op de watertrucks die door verschillende organisaties geleverd worden, ook door Artsen Zonder Grenzen. Wij verdelen 270 kubieke meter water per dag. Wij zijn absoluut niet de enige, maar dan nog is het niet genoeg. Stel je voor dat je in een tent leeft onder deze temperaturen, om dan maar gewoon voldoende te kunnen drinken."

Gisteren publiceerden meer dan 100 internationale hulp- en mensenrechtenorganisaties een open brief , gericht aan regeringen wereldwijd. Daarin zeggen ze dat Israël de bevolking van Gaza uithongert, "en dat is een oorlogsmisdaad." Ze willen dat er een staakt-het-vuren komt en dat Israël weer humanitaire hulp toelaat.

Artsen Zonder Grenzen, waarvoor Caroline Willemen werkt, is een van de ondertekenaars van de open brief. De gezondheidssituatie is desastreus, bevestigt ook zij. "In ons basisgezondheidscentrum zien wij 550 patiënten per dag. Wij moeten elke dag 200 mensen wegsturen omdat we de capaciteit niet hebben."

"We hebben intussen meer dan 1.100 patiënten in ons ondervoedingsprogramma, dat zijn kinderen onder de 5 jaar en zwangere vrouwen. Elke dag komen daar 25 mensen bij, dus die aantallen zijn effectief exponentieel toegenomen de afgelopen weken en maanden."

"Wij hebben nog altijd 13 patiënten in ons kleine veldhospitaal, mensen die een aantal dagen bij ons verblijven omdat ze langdurige intensieve zorg nodig hebben. We doen nog wat we kunnen, maar ook hier zien we de impact van het gebrek aan eten. Die wonden genezen ook niet als mensen onvoldoende of niet-kwalitatieve voeding binnen krijgen."

Voor hulpverleners is het onmogelijk om de mensen te helpen zoals ze dat zouden willen. "We kunnen ook nooit meer dan een week of twee op voorhand plannen, dat maken we hier al maanden mee", zegt Willemen. "Onze vrachtwagens worden heel vaak geblokkeerd aan de grens. Wij kunnen nu een week of twee, drie plannen en hopen dat er in die periode nog eens een vrachtwagen kan binnenkomen."

Vorig weekend werd dan ook nog eens een opslagplaats van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) vernield door een Israëlische aanval. "Die opslagplaats is nu compleet leeg. Het weinig dat er nog overbleef is gestolen door compleet wanhopige mensen. De WHO leverde van daaruit ook aan de ziekenhuizen hier, die al in een precaire situatie zitten. De impact is niet te overzien."

Veiligheid is ook een belangrijk aspect voor de hulpverleners. "Daar hebben we het dagelijks over", zegt Willemen. "Het is een deel van mijn werk om ervoor te zorgen dat al mijn collega's zo veilig mogelijk hun werk kunnen doen. Maar in al die jaren dat ik dit doe, had ik mij nooit kunnen voorstellen dat ik gesprekken moet hebben met collega's die elke dag met honger naar het werk komen."

Ook voor hulpverleners is de hoeveelheid voedsel beperkt. "Er is heel, heel weinig eten. We hebben een kleine emergency stock voor het internationale team dat hier is. Dat is het. Het breekt ons elke dag dat dat absoluut niet genoeg is om ook te kunnen delen met onze Palestijnse collega's."

"Zij komen naar het werk nadat ze 24 uur, 48 uur niet gegeten hebben. Er is een lokale community kitchen die hen een kleine rijstmaaltijd per dag kan aanbieden. Er zijn collega's die dat zelf niet eten en aan hun kinderen geven."

De Palestijnse hulpverleners worden betaald, "maar er is bijna niets op de markt om te kopen. En het hele weinige dat er is, is volledig onbetaalbaar. Een collega van mij zorgt voor een uitgebreide familie van 31 mensen. Deze week heeft zij 200 dollar betaald om voor elk van die mensen 1 pitabroodje te kunnen kopen."

"Stel je voor. Dat is niet iets dat zij elke dag kan betalen, niet iets dat zij elke week kan betalen. En dan nog voor 1 pitabroodje per dag, wat geen voeding is waarop iemand kan overleven."

Kunnen hulpverleners op dit moment nog wel voldoende hulp bieden? Momenteel staat Artsen Zonder Grenzen nog niet op het punt dat het niet kan blijven voortwerken in Gaza, zegt Willemen. "Er zijn landen waar het echt óp is. Dat is meestal uit veiligheidsoverwegingen, als we echt op geen enkele manier onze veiligheid nog gegarandeerd kunnen zien."

"We hebben geen overvloed, maar we hebben genoeg, en we hebben meer dan genoeg in vergelijking met onze Palestijnse collega's", zegt Willemen. Ze voegt er nog aan toe: "Als wij hier weg zijn, dan zal hier niks meer zijn. Dus wij blijven zo lang het kan, en wij zullen blijven tot het laatste verband is gelegd en de laatste pijnstiller gegeven is."