Wat betekent een "tactische gevechtspauze" en kan dit de humanitaire hongercrisis in Gaza oplossen?

Een uurtje geleden zou de tactische gevechtspauze die het Israëlische leger heeft aangekondigd van start zijn gegaan. Momenteel is het nog even afwachten hoe vreedzaam het allemaal verloopt, maar voorlopig is er nog geen sprake van grote incidenten. De eerste trucks met noodhulp rijden Gaza binnen.

Op de berichtenapp Telegram spreekt het Israëlische leger (IDF) over een "tactische pauze van de militaire activiteit, van 10.00 tot 20.00 uur, voor humanitaire doeleinden". Het gaat niet om de volledige Gazastrook, maar 3 delen waarvan het IDF zegt dat ze daar niet actief zijn: Deir al-Balah, Muwasi en Gaza-Stad.

Het IDF deelt een kaart met daarop de gebieden in het wit - die zijn als 'veilig' bestempeld - en de gebieden in het rood, met een niet mis te verstane boodschap: "Gevaarlijke gevechtszone. Naar daar terugkeren is levensgevaarlijk".

De verklaring van het IDF komt er in coördinatie met de Verenigde Naties. Er komen naast de gevechtpauzes ook humanitaire corridors. Die zullen beschikbaar zijn voor de VN "van 6.00 tot 23 uur om een veilige doorgang van humanitaire hulp te garanderen".

Het leger voegt eraan toe dat ze "humanitaire inspanningen zullen blijven steunen naast de voortdurende manoeuvres en offensieve operaties tegen terroristische organisaties om het Israëlische volk te beschermen". 

Uiteraard zullen we pas op het einde van de dag een rapport kunnen opmaken van de echte gevolgen van deze aankondiging, maar verschillende nieuwsmedia - onder wie BBC - verwacht dat er vandaag iets meer dan 200 trucks met noodhulp Gaza zullen kunnen binnenrijden. De meeste komen uit Egypte.

Dat is niet voldoende. Volgens de VN waren er voor de oorlog in Gaza minstens 500 trucks per dag nodig om aan alle noden van de Palestijnse bevolking in Gaza te voldoen. Die noden zijn vandaag uiteraard veel hoger.

De voorbije dagen is er ook gesproken over het droppen van noodhulp via de lucht. Israël heeft vannacht 7 pakketten met hulp gedropt, maar ook dat is een druppel op een hete plaat. Bovendien hebben zulke operaties al geleid tot chaos en burgerdoden.

Jordanië en de Verenigde Arabische Emiraten zouden ook luchtdroppings uitvoeren. Ondanks de risico's hebben de VAE vanmiddag gezegd dat zij vandaag al zeker 2 luchtdroppings zullen uitvoeren.

De nood voor aan humanitaire hulp is dus bijzonder groot. Volgens het Wereldvoedselprogramma (een VN-organisatie) "neemt de ondervoeding toe en hebben 90.000 kinderen en vrouwen dringend medische hulp nodig".

Ook het aantal doden door ondervoeding stijgt dagelijks: voorlopig gaat het om 127 Palestijnen, voornamelijk kinderen.

Israël heeft altijd volgehouden dat de dramatische humanitaire situatie niet hun fout is, maar wel die van Hamas. Dat ze nu met dit plan naar buiten komen, heeft volgens correspondent Ralph Dekkers in Israël voornamelijk te maken met de internationale druk.

"Ze houden nog steeds voet bij stuk dat er geen hongercrisis is en dat Hamas goederen steelt. Maar na een brief van 28 landen en de oproep van honderden organisaties die einde eisen van de oorlog, en waarschijnlijk druk van de Verenigde Staten, hebben ze dit besluit genomen", vertelt Dekkers. "Het lijkt erop dat Israël beseft dat het iets moet doen", zegt VRT NWS-journalist Jens Franssen.

De Verenigde Naties krijgen zo dus opnieuw voet op de grond in Gaza. Eerder werden ze nog verbannen door Israël en werd de hulp gecoördineerd en verdeeld door de Gaza Humanitarian Foundation, een organisatie opgericht door de Verenigde Staten en Israël.

Die GHF is bijzonder controversieel omdat er ze de hulp maar op 4 verdelingspunten uitdeelden, wat vaak leidt tot chaos. Tot gevolg daarvan wordt vaak traangas ingezet en op de burgerbevolking geschoten, met tientallen doden.

Wie nu de verdeling op zich zal nemen is nog niet helemaal duidelijk. GHF zal mogelijk nog een rol spelen, maar andere hulporganisaties lijken nu toch de mogelijkheid te krijgen om verdeling van de goederen op zich te nemen.

Wat vooral ook opvalt en waar veel vragen worden bij gesteld is: wat met de mensen in Jabalia en Rafah? Op de kaart van het IDF zijn dat rode - "levensgevaarlijke" - zones, waar dus geen tactische gevechtpauzes gelden.

"De beelden die we de afgelopen dagen hebben gezien van uitgehongerde mensen komen niet per se van daar. De situatie lijkt er dus iets minder precair", zegt Franssen. "Het lijkt er dus op dat ze zich willen focussen op de gebieden waar de nood het hoogst is."

Ook daar is het afwachten of mensen bereid zijn om - vaak voor de zoveelste keer - zich te verplaatsen naar een witte - 'veiligere' - zone. In het verleden heeft het IDF al vaker de Gazastrook op die manier opgedeeld en dat leidde tot grote volksverhuizingen. Maar zelfs in die 'veiligere' zones werden Palestijnen gedood.

Het IDF zegt dat de pauzes iedere dag zullen gelden, "tot nader order". Dat gaat zowel om de gevechtpauzes als om de humanitaire corridors. Het is trouwens niet de eerste keer dat er zulke gevechtpauzes worden ingelast, al hebben die nooit zo lang geduurd.

In november 2024 waren er verschillende gevechtpauzes, telkens in een ander gebied, voor een gigantische vaccinatiecampagne tegen polio. Enkele maanden ervoor, in juni, waren er ook tactische gevechtpauzes voor het verdelen van humanitaire hulp.

Dit plan lijkt voorlopig geen houdbaarheidsdatum te hebben, al zal het afwachten zijn hoelang deze gevechtpauzes en humanitaire corridors zullen standhouden.