Voedselhulp alleen niet genoeg voor ernstig ondervoede Gazanen: "Zonder medische hulp hangt doodvonnis boven je hoofd"

De laatste dagen komt de voedselhulp richting de Gazastrook traag maar gestaag opnieuw op gang. Voor het eerst in lange tijd laat de Israëlische premier Benjamin Netanyahu opnieuw meer hulp toe, maar volgens hulporganisaties is die hulp niet genoeg en komt die veel te laat. Israël controleert ook alle hulp die de grens over gaat en dat vertraagt de leveringen enorm.

Ondertussen lijdt de Gazaanse bevolking honger. De afgelopen 24 uur zouden er opnieuw 14 Palestijnen gestorven zijn aan ondervoeding, wat het totale aantal hongerdoden op 147 brengt, onder wie 81 kinderen. Dat blijkt uit cijfers van het Gazaanse ministerie van Volksgezondheid. 

"Wat echt nodig is, is een volledige opening van de grensovergangen en een permanent staakt-het-vuren", zegt Bushra Khalidi, die verantwoordelijk is voor het ontwikkelen, coördineren en uitdragen van het beleid van Oxfam met betrekking tot de bezette Palestijnse gebieden.

Maar volgens professor Patrick Kolsteren kan zelfs een toevloed van eten en hulpgoederen voor sommige hongerlijdende Palestijnse kinderen geen oplossing meer bieden. Dat zegt hij in De Wereld Vandaag op Radio 1.

Bij ernstige ondervoeding, een situatie waar veel Palestijnse kinderen zich volgens de professor nu in bevinden, reageert het lichaam immers op een andere manier op eten. Zodra de tekorten ernstig worden, begint het lichaam functies af te bouwen.

"Je hartfunctie vermindert, je darmen functioneren niet meer goed, je kan voedsel niet meer opnemen. Je krijgt wat we noemen een malabsorptiesyndroom." Ook het immuunsysteem verzwakt, de nieren haperen, en uiteindelijk "probeert het lichaam te overleven op een minimumcapaciteit".

Volgens Kolsteren kan het lichaam dan geen enkele stress meer aan. "Als je zo iemand eten geeft, krijgt die diarree. Als je vraagt om op te staan, lukt dat niet meer. Zelfs een infuus kan leiden tot hartfalen."

Zelfs bij behandeling blijft het risico groot. "De sterfte tijdens behandeling blijft behoorlijk. We krijgen dat niet op nul."

Eten kan in dat geval geen levens meer redden, enkel gespecialiseerde hulp kan dat. Volgens professor Patrick Kolsteren is het een misvatting te denken dat voedselhulp op zichzelf een hongersnood kan keren. "Als je een ernstige graad van ondervoeding hebt, dan hangt er eigenlijk al een soort doodvonnis boven je hoofd."

Voedsel alleen is dan onvoldoende. "Bij zulke mensen zijn bijna alle organen al aan het falen. Zelfs met behandeling blijven ze extreem kwetsbaar voor infecties, ritmestoornissen en andere complicaties."

Daarom benadrukt Kolsteren het belang van vroege tussenkomst: "Je moet zorgen dat het niet zover komt. Hoe vroeger je ingrijpt, hoe groter de kans dat mensen het overleven. Voor een deel van de mensen komt elke hulp nu gewoon te laat", zegt Kolsteren. "Zomaar eten geven helpt dan niet. Ze hebben gespecialiseerde medische zorg nodig, bijna zoals op een afdeling intensieve zorg."

Op de vraag of er nog hoop is voor kinderen die ernstige ondervoeding overleven, blijft professor Patrick Kolsteren genuanceerd. "Je kan recupereren", zegt hij, "maar de literatuur toont dat kinderen vaak een achterstand ontwikkelen."

Volgens Kolsteren speelt de omgeving een cruciale rol. "Kinderen die hier opgroeien, in onze context, kunnen hun groeiachterstand vaak inhalen. Maar in de omstandigheden waarin de Gazanen nu leven, gebeurt die recuperatie meestal niet."

De gevolgen kunnen levenslang zijn. "Kinderen blijven kleiner, hebben soms een leerachterstand, gaan naar school maar kunnen moeilijk mee." De hoop op herstel is dus sterk afhankelijk van de kansen die een kind na de ondervoeding nog krijgt.

"Als je ziet waar de mensen nu in leven", besluit Kolsteren, "dan moet je daar geen tekening bij maken."