AI, kroonjuwelen en burgerprotest: Trump landt straks in het Verenigd Koninkrijk voor historisch tweede staatsbezoek

Toen de Britse premier de Amerikaanse president Donald Trump bezocht in februari, had hij een brief bij zich van de Britse koning Charles zelf. Zijne Majesteit wilde Trump uitnodigen voor een tweede staatsbezoek aan het Verenigd Koninkrijk. "Dit is echt speciaal, dit is nooit eerder gebeurd. Dit is ongezien", zei Trump toen zelf. 

En dat is inderdaad zo: nooit eerder werd een Amerikaanse president tweemaal uitgenodigd voor een staatsbezoek aan het Verenigd Koninkrijk, ook niet als die president verkozen werd voor een tweede termijn. 

Dat staatsbezoek begint vanavond. Rond 21.30 uur zullen Trump en Melania landen in het Verenigd Koninkrijk. Het koppel zal namens de koning worden verwelkomd door de ambassadeur van de VS. Daarna gaan ze naar Windsor Castle, waar ze zullen overnachten. 

Woensdag ontmoeten de president en de first lady eerst prins William en prinses Kate, voordat ze formeel ontvangen worden door koning Charles en koningin Camilla. Trump zal daarna met koning Charles een bezoek brengen aan de erewacht in Windsor zelf. 

In de namiddag bezoekt Trump een speciale expositie van kroonjuwelen en andere waardevolle voorwerpen van de koninklijke familie. Ook het graf van de overleden koningin Elisabeth zal bezocht worden. "De Britse royals zullen alles wat ze hebben uit de kast halen: tiara's, diamanten, koetsen... Want Trump kickt daarop", legt correspondent Lia Van Bekhoven uit in De Afspraak. 

"De Britten vinden de brief aan Trump ongelofelijk gênant, maar Trump heeft een zwak voor alles wat Groot-Brittannië is, omdat zijn moeder een Schotse was. En zijn zwak voor de Britse koninklijke familie is nog groter. Daarom kreeg hij ook die uitnodiging van koning Charles. De Britse premier Starmer wil de VS aan zijn zijde houden."

's Avonds volgt het staatsbanket. Zowel Trump als Charles zullen er waarschijnlijk speechen voor de 150 genodigden, allemaal vertegenwoordigers van de Amerikaanse en Britse politiek en cultuur.  

Een opvallend afwezige activiteit op de planning is een toespraak in de Eerste en Tweede Kamer in Londen. Normaliter is dat het hoogtepunt van een staatsbezoek, maar de Britse politici zijn in reces, legt Van Bekhoven uit. "Dat is geen toeval. Nergens in Europa is Trump zo onpopulair als in het Verenigd Koninkrijk."

Donderdag zal Trump wel samenzitten met premier Keir Starmer. Daarvoor zakt de president af naar Chequers, het buitenverblijf van Starmer. En daar staan wel wat belangrijke zaken op de agenda. 

Er wordt verwacht dat de 2 een samenwerking tussen het VK en de VS zullen aankondigen op het vlak van technologie, waarin ook nieuwe regelgeving rond artificiële intelligentie vervat zit. Daardoor zou auteursrechtelijk beschermd materiaal voortaan gebruikt kunnen worden om AI te trainen. Zangers Elton John, Kate Bush en Paul McCartney hopen nog wat uit de brand te slepen in een open brief gericht aan Starmer, omdat de deal "de deur zou openzetten naar diefstal van het levenswerk van een artiest".

Ook een nucleaire deal zou komende dagen ondertekend worden. Starmer kondigde eerder deze week aan dat "het VK aan de vooravond van een gouden nucleaire eeuw staat". Het land zou minstens 15 kleine kerncentrales gaan bouwen, en dat met hulp van de VS. 

Of de premier en de president ook de invoertarieven zullen bespreken, is voorlopig onduidelijk. In mei zei Starmer nog dat er een deal was die de tarieven zou herleiden naar 0, maar dat nultarief is nog steeds niet ingevoerd. 

Het vorige staatsbezoek in 2019 verliep niet zo vlot. Er werd geprotesteerd tegen Trump, en dan liep Trump wijlen koningin Elizabeth nog voor de voeten ook. Dat heeft veel Britten geschoffeerd. 

Er zal nu opnieuw geprotesteerd worden, weet Van Bekhoven. "Er zal meer en groter protest zijn, georganiseerd door de Stop Trump Coalition. Ze willen in hun protest tonen waar het VK voor staat, en dat is alles waar Trump tegen is: diversiteit, een multiculturele samenleving en integratie. Daarom trekken ze de straten op." 

Vraag is ook of Trump zal profiteren van de sociale onrust in het land. Afgelopen weekend protesteerden meer dan 100.000 Britten onder leiding van de extreemrechtse activist Tommy Robinson tegen asielzoekers, tegen de islam en voor vrije meningsuiting. 

"Het land dat we kennen van de 'keep calm and carry on'-gedachte, is niet meer. Het Verenigd Koninkrijk zit al jarenlang op haar tandvlees met economische stagnering en een uitgeholde verzorgingsstaat. De Britten zijn boos en willen verandering. De MAGA-aanhangers van Trump geloven dat er een burgeroorlog op til is in het land waar ordehandhavers volgens hen geen grip op krijgen."

"Ze zijn bang in Londen, dat kan ik je op een briefje geven. Ze vrezen dat Trump ergere dingen zal doen dan de koning voor de voeten lopen, dat hij tijdens het staatsbanket bijvoorbeeld gaat praten over de censuur van de Britse regering. Of dat Epstein ter sprake komt tijdens de persconferentie donderdag. Daar zouden zowel Trump als Starmer niet blij mee zijn", besluit Van Bekhoven.