Over dik 2 maanden komt Russische olie Europa niet meer binnen. Ook de import van gas gaat op 1 januari 2027 definitief op de schop. Dat hebben de bevoegde commissies in het Europees Parlement beslist. Het zal sowieso gevolgen hebben voor het Russische gas dat nog altijd rijkelijk de LNG-terminal van Fluxys in Zeebrugge binnenstroomt. De EU-ministers van Energie bekijken komende maandag of ze meegaan met dit voorstel.
Europa verscherpt ban tegen Rusland: geen olie meer vanaf 1 januari, geen gas vanaf 2027
Luc Pauwels
Gepubliceerd:
Het verscherpte ontwerpplan kreeg een overweldigende meerderheid in het Europees Parlement vanochtend: op 1 januari 2026 is het definitief gedaan met de import van Russische olie in de EU. Ook afgeleide producten zoals diesel en kerosine mogen Europa niet meer binnen.
Momenteel is dat nog altijd het geval: Russische olie die bijvoorbeeld in India of Turkije wordt geraffineerd tot kerosine, diesel of benzine vloeit nog altijd massaal Europa binnen.
Maar als het van het Europees Parlement afhangt, wordt dat laatste gat in de Europese regelgeving over amper 2,5 maand gedicht. Olie die via pijpleidingen over Russische bodem vloeit, wordt voortaan beschouwd als Russisch. India en Turkije zullen moeten kunnen bewijzen dat de diesel en kerosine die ze naar Europa exporteren geen Russische oorsprong heeft.
Het parlement eist voortaan garanties over de herkomst van de olie, wil kwartaalcontroles uitvoeren en wil ook de tankers die illegaal Russische olie blijven vervoeren - de zogenaamde schaduwvloot - nog harder aanpakken. Bedrijven die toch de ban zouden overtreden, riskeren zware boetes: ze dreigen 5 procent van hun wereldwijde jaaromzet te moeten betalen aan Europa.
Importverbod om Russisch LNG en pijpleidinggas
Ook het plan om op 1 januari 2027 definitief te stoppen met alle import van Russisch gas naar de EU, kreeg een overweldigende meerderheid. Daarmee wordt de oorspronkelijke ban met één jaar vervroegd.
Vanaf 1 januari mogen er geen nieuwe contracten meer afgesloten worden. Lopende kortetermijncontracten worden nog geduld tot 17 juni. En langetermijncontracten zullen moeten worden stopgezet op 1 januari 2027.
Daaronder valt ook het contract dat onze nationale gasoperator Fluxys in 2020 afsloot over de aanvoer van vloeibaar Siberisch aardgas uit het Jamal-schiereiland. Dat zogenaamde Yamal LNG-contract met het Russische gasontginningsbedrijf Novatek loopt nog tot 2040. Maar als het van het Europees Parlement afhangt, zal dat contract dus 13 jaar voor zijn einddatum worden stopgezet.
Meerdere energie-experts stipten aan dat het stopzetten van dergelijke contracten het risico inhoudt op enorme schadeclaims van Rusland. "Overmacht" inroepen als argument om de contracten te verbreken, zou juridisch erg problematisch kunnen worden.
Het parlement wil daar nu aan tegemoetkomen. Het benadrukt dat energiebedrijven wel degelijk een beroep zullen kunnen doen op overmacht. "aangezien het wettelijk bindende verbod op verdere invoer — zoals vastgelegd in deze nieuwe verordening — uitdrukkelijk wordt omschreven als een soevereine handeling buiten hun macht".
Mogelijk biedt dat Fluxys een uitweg om onder het Yamal LNG-contract onderuit te kunnen. Maar zeker is dat nog niet.
Raad moet zich nog uitspreken
Het is ook nog niet zeker of het voorstel van het parlement het haalt. Maandag komen de energieministers van de EU-lidstaten bijeen in Luxemburg om de materie te bespreken. Daar kan wel wat weerstand worden verwacht. Met name Slowakije, waar ook langetermijncontracten tot 2034 lopen, toonde zich zeer kritisch over de versnelde uitstap uit het Russisch aardgas.
Ook de Belgische overheid kijkt mee of de juridische basis die het Europees Parlement nu aanbiedt stevig genoeg is om het bestaande contract van Fluxys met Yamal LNG te beëindigen zonder extra schadeloosstellingen.
