Hoe kon incident op Brussels Airport gebeuren? En wat zijn de gevolgen? "Piloten zullen slapeloze nachten hebben"

Het opmerkelijke incident op Brussels Airport, waarbij piloten wilden opstijgen op de taxibaan in plaats van op de startbaan, roept veel vragen op. Hoe kon dit incident gebeuren? Wie is er verantwoordelijk voor? En hoe uitzonderlijk is zo'n vergissing? Piloot Tom Mertens beantwoordt enkele vragen in onze podcast Het Kwartier.

Om te snappen hoe de piloten zich van baan hebben vergist, legt Mertens uit hoe het proces van de piloten verloopt die met een vliegtuig van de gate naar de startbaan rijden.

"Wanneer je met het vliegtuig wil vertrekken aan de gate, sta je in contact met 'Brussels Ground'. Dat is de controleur die verantwoordelijk is voor bewegingen op de grond en die je over de taxibanen leidt. Je rijdt dan met het vliegtuig op de grond, terwijl je met de controleur in contact staat."

'Brussels Ground' leidt de piloot naar de startbaan, waar het vliegtuig kan opstijgen. "Als je klaar bent, zeg je 'ready for departure'. Dan word je in contact gebracht met de 'tower controller', die verantwoordelijk is voor het opstijgen. Uit de toren krijg je instructies om te wachten of te vertrekken met het vliegtuig."

In die communicatie moet iets fout zijn gelopen. "Waarschijnlijk hebben ze de toelating gekregen om op te stijgen, maar zijn ze een afrit te vroeg naar links afgedraaid. Ze zullen niet beseft hebben dat ze nog verder moesten rijden. Ze dachten dat ze op de juiste baan zaten en hebben dan gas gegeven."

"Het kan ook zijn dat de piloten instructies hebben gekregen dat ze zich moesten haasten, omdat ander luchtverkeer in de buurt was. Misschien zijn ze dus te snel geweest en hebben ze tijdens de rush van het moment niet gezien dat ze te vroeg naar links zijn afgedraaid."

Gelukkig werd de fout net op tijd ontdekt en kon het vliegtuig stoppen. "Ik vermoed dat de piloten zelf hebben gezien dat de baan te kort was om in de lucht te geraken. Of iemand vanuit de toren heeft ingegrepen, dat weten we voorlopig niet."

Voor een leek lijkt de plattegrond van een luchthaven ingewikkeld, maar voor piloten is het dagelijkse business. "Landingsbanen worden aangeduid met witte lampen langs de zijkant. Taxibanen hebben blauwe lampen langs de zijkant met meestal groene strepen in het midden."

"Tijdens de nacht is het zelfs makkelijker om het verschil tussen de lichten te zien. Al is het natuurlijk ook donker, dus zie je in het algemeen minder goed. Maar dit proces gebeurt duizenden keren per dag, dus dat zou normaal probleemloos moeten verlopen."

Toch moet je als piloot je hoofd erbij houden tijdens het taxiën. "Zeker als je niet 100 procent vertrouwd bent met de luchthaven waar je bent. 1 piloot is fulltime met het taxiën bezig en de andere piloot houdt een elektronische kaart in de gaten waar het vliegtuig op staat." 

De piloten krijgen ook hulp van de 'tower controller', die het vliegtuig via een radar op de luchthaven volgt. De verantwoordelijkheid van zo'n vergissing ligt dus niet bij 1 persoon.

Al begrijpt Mertens wel dat een vergissing snel gebeurd is. "In het verleden zijn er soortgelijke incidenten gebeurd. In september zijn 2 airbussen nog bijna op elkaar gebotst, toen een landend vliegtuig zich van baan had vergist. Jaren geleden is een vliegtuig van Sabena op een taxibaan geland. Gelukkig is het uitzonderlijk, maar het gaat over mensen. Een vergissing is dan wel mogelijk."

Ook hij maakte zo'n incident bijna zelf mee. "In Stockholm had ik niet door dat er tussen de taxibaan en startbaan nog een extra taxibaan lag. Ik maakte aanstalten om af te draaien op die middelste taxibaan, toen mijn copiloot ingreep. Het kan dus snel gebeuren."

Hoewel zo'n vergissing dus menselijk is, had deze wel grote gevolgen kunnen hebben. Onderzoek zal moeten uitwijzen wie verantwoordelijk is, maar experten wijzen vooral in de richting van de piloten.

Mertens wil daar zelf geen uitspraken over doen, maar weet wel 1 ding. "De piloten zullen er nachten niet van slapen, dat kan ik u garanderen."

"De gevolgen hadden dan ook ongezien kunnen zijn. Het was ook niet dat ze even gas hadden gegeven. Ze zaten al aan 200 kilometer per uur. Ze waren dus zeer snel aan het rijden."

Uit het verleden weet Mertens wel dat zulke incidenten grote gevolgen kunnen hebben voor piloten. Hij haalt nog eens het incident uit de tijd van Sabena aan, waarbij een vliegtuig landde op de taxibaan.

"De 2 piloten hebben toen beide 1 stap naar rechts gezet. De kapitein werd copiloot en de copiloot lag buiten. Dat is gelukkig wel al jaren geleden."