Wel bomen, maar geen fonteinen: zo kunnen winkelstraten mensen lokken bij extreem heet weer

De eerste twee weken van de zomerkoopjes zijn overschaduwd door hittegolven. Uit een bevraging van ondernemingsorganisatie Unizo blijkt dat mensen niet enkel minder kochten door de hitte, maar ook dat ze goedkopere kleding kopen als het warm is. Wel T-shirts en topjes, geen zomerjassen of schoenen.

Volgens Nico Volckeryck van het Neutraal Syndicaat voor Zelfstandigen (NSZ) pleiten winkeliers door de hittedips daarom voor klimaatrobuuste winkelstraten, met waterpartijen en bomen, zodat mensen naar de winkelstraten willen blijven komen. "Als er verkoeling is, blijven mensen langer hangen in de stad."

Ook klimaatwetenschapper Hendrik Wouters van de Vlaamse Instelling voor Technologisch Onderzoek (VITO) pleit voor klimaatrobuuste steden en winkelstraten. "Met de klimaatverandering nemen hittegolven zoals die van deze zomer alleen maar toe. Dat maakt de noodzaak om aan klimaatadaptatie te doen alleen maar dringender."

Volgens hem is onze infrastructuur niet genoeg aangepast aan de veranderende klimaatomstandigheden. "Vroeger waren we vooral gefocust op verwarming in de winter, maar nu is het probleem eerder koeling."

Wouters noemt meerdere oplossingen om shoppen in de hitte aangenamer te maken. "Het belangrijkste hitte-effect is dat van zonnestraling. Die leidt ertoe dat er bovenop de hoge temperatuur ook extra hittestress is." Schaduw voorzien is dus een hoofdzaak bij hittebestendige winkelstraten.

Wouters pleit in de eerste plaats voor extra bomen om schaduw te creëren. "Die geven ook verkoeling, omdat ze verdamping veroorzaken", zegt hij.

Niet overal is plaats voor extra bomen. In dichtbebouwde winkelstraten zoals de Meir in Antwerpen en de Veldstraat in Gent is dat volgens Wouters vaak niet haalbaar. "Dan is het een kwestie van toch zoveel mogelijk schaduw te creëren. Met een luifel of een parapludak zoals je die nu al in zuidelijke steden ziet."

Zo is het effect van bomen meteen voelbaar, haalt Volckeryk aan. "In de Nationalestraat in Antwerpen, waar zo'n 120 bomen staan, voelde het tijdens de hittegolf tot wel 10 graden frisser aan dan in de stenen vlakte van de Kammenstraat", zegt hij.

Waterpartijen zoals fonteinen werken volgens Wouters niet verkoelend. "Enkel stromend water van rivieren of berggebieden heeft een verkoelend effect. Stilstaand water van vijvers en fonteinen warmt net op tijdens warme dagen en geeft die warmte 's nachts weer af aan de omgeving. Dat is dus zeer ongewenst, omdat het de nachtelijke afkoeling tegenwerkt, wat extra hittestress geeft."

Bij de heraanleg van de Veldstraat en de Meir kunnen stadsplanners dus best geen plannen lanceren voor een extra fontein. Wat dan weer wel zou kunnen helpen, is het schilderen van gevels en daken.

"De kleur van gebouwen kan ook helpen, vooral op grote hoogte. Wat je wit schildert zal de zonnestraling reflecteren, waardoor zich minder opwarming van de gebouwen en de zogenoemde 'street canyon' voordoet."

Nog beter zou zijn als de gebouwen dichter bij elkaar zouden staan. Dat is volgens Wouters nu al het geval in zuidelijke steden die al langer kampen met hitte. "Als de straten nauwer zijn, zoals in zuid-Europa, is er ook weer veel meer schaduw. Dat vergt natuurlijk wel een hele aanpassing van het patrimonium en is dus niet zomaar in bestaande winkelstraten door te voeren."

Ook minder invasieve maatregelen kunnen volgens Wouters een grote impact hebben. "Ook met goede isolatie en groene daken kan je al ver komen."