Hoe beleven Franstalige politici 11 juli, de Vlaamse feestdag? Je ziet ze zelden mee aanschuiven aan de feestdis, maar dat betekent niet dat 11 juli hen koud laat. Of toch wel? VRT NWS vroeg drie prominente Franstalige politici wat zij Vlaanderen toewensen. Na MR-voorzitter Georges-Louis Bouchez legden we ons oor te luister bij staatssecretaris voor de Relance Thomas Dermine, in de wandelgangen ook wel eens de kroonprins van de PS genoemd.
Wat wenst Thomas Dermine (PS) Vlamingen toe op 11 juli? "Vlaamse identiteit mag andere identiteiten niet uitsluiten"
Thomas Dermine wordt niet alleen beschouwd als de coming man van de Franstalige socialisten, maar is ook een graag geziene gast in Vlaamse tv-studio's. Dat is niet alleen omdat de wonder boy van de PS vlot Nederlands spreekt, maar ook omdat hij wat te vertellen heeft.
Wat wenst u de Vlamingen toe op 11 juli?
Een gelukkige feestdag en een zorgeloze zomer.
Ik ken Vlaanderen relatief goed. Mijn beste vrienden wonen in Tienen en Gent, ik heb school gelopen in Dendermonde, en de eerste jaren van mijn professionele carrière werkte ik voor Vlaamse bedrijven.
We leven in een divers en meertalig land, en dat zou een rijkdom en een kracht moeten zijn. Ik ben zelf een fiere ‘Carolo’ (inwoner van Charleroi, red), een fiere Waal en een trotse Belg die de Rode Duivels aanmoedigt en blij is dat hij al die verschillende lagen van zijn identiteit heeft. Want ze sluiten elkaar niet uit. De Vlaamse identiteit mag de andere identiteiten niet uitsluiten, vind ik. Je mag een patriot van je eigen gewest zijn, maar geen nationalist, als dat betekent dat je andere identiteiten uitsluit.
Doet Vlaanderen het economisch beter?
Dat hangt af van de kijk op de zaken, van de parameters die je gebruikt. Het is onbetwistbaar dat Brabant economisch het best presteert. Statistisch is Waals-Brabant de economisch sterkste provincie in België, vóór Vlaams-Brabant.
Vlaanderen doet het zeker economisch beter, maar eigenlijk is de economische motor wel degelijk Brussel, met zijn hinterland, en daar haakt de as Brussel-Antwerpen zich aan vast. Dat is de economische motor van ons land.
Wat kan Wallonië leren van Vlaanderen?
De Vlaamse ondernemingszin is erg belangrijk voor de ontwikkeling van Vlaanderen. Ik noem het economisch patriottisme. Bij Vlaamse ondernemers is er een zeer sterke wil om de Vlaamse regio te ontwikkelen, en die sterke ondernemingszin ontbreekt soms in Wallonië.
Ik ken Waalse ondernemers die in Brussel of zelfs in het buitenland gaan ondernemen, maar niet in de eigen regio. Van de bijna romantische band die er is tussen de Vlaamse ondernemers en hun gewest, is er in Wallonië niets terug te vinden. En die band is belangrijk voor de economische ontwikkeling.
Je mag economische ontwikkeling niet los zien van identiteit, van een collectieve psychologie. De Vlaamse fierheid is wel degelijk een sterkte, en het feit is dat Vlaamse ondernemers bereid zijn om daartoe bij te dragen. Iets wat niet genoeg bestaat in Wallonië.
Wat kan Vlaanderen van Wallonië leren?
Vlaanderen moet leren van de fouten die Wallonië in het verleden heeft gemaakt. Economische ontwikkeling is erg sterk gebonden aan verschuivingen in het gebruik van energie. Wallonië is groot geworden op het moment dat paardenkracht vervangen werd door steenkool, en heeft op die basis een hele industrie met koolmijnen en staalovens kunnen bouwen. De hele Waalse staalindustrie is op die basis gestoeld. Meer zelfs: de hele competitiviteit van de Waalse industrie was erop gebouwd.
Toen de volgende energietransitie plaatsvond - van een industrie op steenkool en stoom naar een economie op gas en olie - verloor de Waalse industrie haar aantrekkelijkheid. In de nieuwe wereld is een maritieme staalnijverheid veel handiger en voordeliger. Maar de huidige Vlaamse industrie is dus voor een deel afhankelijk van die energiebron.
Ik wil Vlaanderen waarschuwen: let op met de volgende energietransitie. Maak niet dezelfde fout als de Waalse industrie, die te laat ontdekt heeft dat haar basis verdwenen was. We staan aan de vooravond van een nieuwe energietransitie: van gas en olie naar duurzame energie. Geen enkele industrie is sterker dan de energietransitie, ook de Vlaamse niet. Een paradigmashift in de energiebevoorrading moet je voorzien, want de toekomst van je industrie hangt ervan af.
Hoe koppelt u dit aan de staatshervorming?
In Vlaanderen is er al langer een beweging naar meer onafhankelijkheid op basis van de cultuur en de taal, zelfs al kun je spreken over een geconstrueerde geschiedenis. Ik ben op dit moment een boek aan het lezen over de Guldensporenslag, en het is opmerkelijk dat aan de zijde van de Vlamingen ook inwoners van Namen, Brabanders en Luikenaars meevochten. Soms wordt de geschiedenis herschreven op basis van een constructie die later wordt ineengestoken.
Dat de economische verschillen tussen Vlaanderen en Wallonië in de verf worden gezet in Vlaanderen, is een recent gegeven. Denk maar aan de N-VA die in 2005 met bestelwagens naar de scheepslift van Strépy trok om de transfers tussen Vlaanderen en Wallonië te benadrukken. Maar dat is veel recenter dan de cultuur-en taaleisen. En eigenlijk is dat onrechtvaardig: je mag Vlaanderen en Wallonië economisch niet met elkaar vergelijken, dat is appelen met peren vergelijken.
Vlaanderen en Wallonië bevinden zich in een verschillende fase van hun ontwikkeling, en dus moet je vergelijkbare regio’s naast elkaar houden. Wallonië is een gewest waar de staalindustrie en de mijnbouw verloren zijn gegaan, net als op verschillende andere plekken in Europa. Je moet Wallonië dus met die regio's vergelijken: met Nord-Pas de Calais in Frankrijk, met het Ruhrgebied in Duitsland of met de Midlands in het Verenigd Koninkrijk.
Vlaanderen moet echt ophouden om zich met Wallonië te vergelijken. Het moet zich vergelijken met regio’s die, net als Vlaanderen een stedelijke structuur uit de Middeleeeuwen hebben, met universiteiten die van die steden intellectuele centra hebben gemaakt, en met havens die een basis leveren voor een logistieke activiteit. Zoals de regio rond Rotterdam in Nederland, Hamburg in Duitsland of nog Catalonië in Spanje.
Het Vlaamse gevoel van dominantie baseren op een economische vergelijking met Wallonië is onrechtaardig. Bovendien is het te gemakkelijk voor een economische sterke regio als Vlaanderen om neer te kijken op een economisch zwakke regio als Wallonië.
Moet er dan niets veranderen aan onze staatsstructuur?
Jawel, want onze structuur is niet efficiënt. Dat heeft de coronacrisis wel bewezen. Dat bewijst bijvoorbeeld het arbeidsmarktbeleid. Maar we moeten hervormen op basis van een efficiëntie-oefening: pragmatisch, maar niet op basis van romantische criteria.
Op korte termijn is de inzet voor onze partij: de inflatie aanpakken en de koopkracht van de mensen versterken. De institutionele besognes zijn van een secundaire orde.
Politici moeten trouwens ook stoppen met te praten over een staatshervorming, terwijl er misschien wel lessen te trekken zijn uit het beleid dat we nu voeren. Misschien moeten we dat eerst proberen op te lossen. Dus nogmaals, de koopkracht en de inflatie zijn prioritair. En vergeet ook niet dat er binnen de Franstalige instellingen ook al veel hervormingen door te voeren zijn. Zonder dat we daarover met de Vlamingen moeten onderhandelen.
