De kosten van de 400 Franse pantservoertuigen die België aankocht, die nu zo'n 10 keer duurder blijken dan gepland, zijn op andere plaatsen binnen het defensiebudget voorzien. Dat zegt Chef Defensie generaal Frederik Vansina in een reactie op het vernietigende rapport van het Rekenhof voor de aankoopdienst van Defensie. Volgens hem moet België zich nu ook harder opstellen ten opzichte van Frankrijk om meer "economische return" te eisen.
Chef defensie reageert op vernietigend rapport over dure pantservoertuigen: "Dit slaat geen gat in begroting van defensie"
Giel Bosmans
Gepubliceerd:
Volgens een voorlopig rapport van het Rekenhof bleek dat de kosten voor de aankoop en het gebruik van zowat 400 nieuwe Franse pantservoertuigen zouden oplopen tot 14,4 miljard euro, in plaats van 1,5 miljard euro. Kosten voor de nieuwe garages, onderhoud of munitie zijn slordig berekend of waren niet voorzien.
"Er is natuurlijk rekening gehouden met de kosten voor munitie, onderhoud, personeel, infrastructuur", reageert Frederik Vansina, Chef Defensie bij het Belgische leger. "Maar het Rekenhof stipt terecht aan dat er nooit een formele 'life cycle cost' bepaald is voor deze gemotoriseerde capaciteit in zijn geheel."
"Nochtans is dat in 2018 (wanneer de regering-Michel om de gepantserde voertuigen in Frankrijk te kopen) wel gebeurd bij de vervanging van de F-16's. Daar is de kost van heel de luchtgevechtscapaciteit over een aantal jaren bepaald. Voor de gemotoriseerde capaciteit is dat toen blijkbaar niet gevraagd of was dat niet aan orde. Dat stel ik samen met u vast."
Deze kosten zijn op andere plaatsen binnen het defensiebudget gebudgetteerd, dus het is helemaal niet zo dat dit een groot gat in de begroting van defensie slaat
Frederik Vansina, Chef Defensie bij het Belgische leger
"Dat betekent niet dat er geen rekening is gehouden met deze kosten", benadrukt Vansina. "Deze kosten zijn op andere plaatsen binnen het defensiebudget gebudgetteerd, dus het is helemaal niet zo dat dit een groot gat in de begroting van defensie slaat."
"Het Rekenhof zegt ons nu, terecht, dat het voor zulke grote programma's altijd wenselijk is om een volledige 'life cycle cost' te bepalen. Vandaag is het eigenlijk een evidentie dat we dat zouden doen en kijken we dus anders naar de zaken dan bijna 10 jaar geleden."
Generaal Frederik Vansina: "Vandaag is het een evidentie om een 'life cycle cost' te bepalen"
"Die 1,5 miljard euro is nooit de werkingskost geweest. Dat was altijd al de aankoopkost, de investeringskost, met een minimum aantal wisselstukken. Defensie heeft nooit gepretendeerd dat dat de 'life cycle cost' was", zegt ook Marc Thys, in 2018 commandant van de landmacht.
"Iedereen focust op materieel, maar de kost van een capaciteit gaat over hoe je dat gaat gebruiken, over welk soort mensen je nodig hebt, over hoe je moet je, over welke infrastructuur je nodig hebt en over hoeveel keer je gaat trainen", voegt hij toe. "Misschien is dat voor een militair te vanzelfsprekend en moeten we dat beter uitleggen aan het publiek."
België moet zich harder opstellen
Een andere opmerking van een bron dicht bij het dossier: "De Landmacht heeft zich laten rollen door de Fransen." Defensie zou voor de grote aankoop niet voldoende garanties over terugverdieneffecten voor België eisen.
"Bij deze gemotoriseerde capaciteit was er een volledig nieuwe manier van zaken doen", zegt Vansina. "Het ging over een strategisch partnerschap waarbij de voertuigen samen ontwikkeld en uitgerust zouden worden, niet zoals bij een gewone aankoop bij een leverancier."
"Dan begint het spel van de 'economische return' en daar zie je een van de zwaktes van Europese defensie: ieder land wil verkopen wat het maakt, maar geen enkel land geeft graag werk af aan andere landen, zelfs al besteden die landen miljarden", zegt hij. "Toen is er blijkbaar akkoord gegaan met een vrij beperkte 'return' voor de Belgische industrie."
Het lijkt me evident dat, als je bij een land voor miljarden aan hoogtechnologische capaciteit koopt, jouw industrie er ook beter van wordt
Frederik Vansina, Chef Defensie bij het Belgische leger
"Ik denk dat België er nu alle belang bij heeft om zich een stuk harder op te stellen ten opzichte van Frankrijk, om veel meer 'economische return' te eisen bij deze kolossale investeringen. Dat zal nu onderhandeld moeten worden. Dat is een gevecht dat je voert bij elk groot contract."
"Het lijkt me evident dat, als je bij een land voor miljarden aan hoogtechnologische capaciteit koopt, jouw industrie er ook beter van wordt. Het moet jouw land, jouw bevolking, jouw technologische kennis en jouw 'research en development' ten goede komen, zoals dat gebeurt bij de mijnenbestrijders, de fregatten en de F-35's."
Voor Vansina blijft Frankrijk wel een 'goede buur'. "Het is een van onze strategische partners, zoals we er een aantal hebben. Zo hebben we Nederland voor alles wat met de schepen te maken en de VS voor jachtvliegtuigen en drones. Voor het landmateriaal kijken we voornamelijk naar Frankrijk."
Volgens Thys is het normaal dat er op dit moment nog geen grote economische 'return' voor België is. "Ook toen de eerste F-16's geleverd werden konden we geen lijn trekken rond compensaties", zegt hij. "Je moet de rekening pas na 20 jaar maken, maar tijdens die 20 jaar heb je wel heel veel werk om aan je partner duidelijk te maken dat er een 'return' moet zijn. Dat is een permanent aandachtspunt dat je moet hebben."
