Mensen sterven van honger in Gaza, maar er is nog geen officiële hongersnood: hoe kan dat?

Het is de laatste weken al meermaals in het nieuws geweest: de voedselsituatie in de Gazastrook is schrijnend. Volgens het Wereldvoedselprogramma (WFP) zou een kwart van de bevolking in het gebied (zo'n 2 miljoen mensen) te maken krijgen met "omstandigheden die op een hongersnood lijken".

Volgens UNRWA zou 1 op de 5 kinderen in de Gazastrook ondervoed zijn. Nieuwsmedia zien ook dagelijks beelden binnenkomen van uitgemergelde volwassenen en kinderen.

Gisteren waarschuwden meer dan 100 verschillende hulporganisaties - onder meer Artsen Zonder Grenzen (AZG) en Oxfam - in een gezamenlijk statement nog voor massale honger in het gebied. Ook hulpverleners komen daarbij steeds meer in de problemen. En nieuwsmedia BBC News, AP, AFP en Reuters hebben gewaarschuwd dat journalisten in de regio "dezelfde ontberingen trotseren als de mensen over wie ze verslag uitbrengen".

De vraag dringt zich op: waarom is er nog steeds geen officiële hongersnood uitgeroepen in de Gazastrook?

Het officiële systeem om een hongersnood uit te roepen, bestaat eigenlijk nog niet zo lang. "Na enkele ernstige voedselcrisissen begin jaren 2000 wilden de hulporganisaties een objectief criterium om een hongersnood te definiëren. En vooral: om er één te zien aankomen. Zo konden ze beter reageren." Dat zegt Stijn Vercruysse, Afrikakenner en klimaatexpert bij VRT NWS.

"Uiteindelijk werd een systeem met 5 fases uitgewerkt. Fase 1 is de 'minimale' fase, waar er amper iets aan de hand is. In fase 2 heeft meer dan 1 op de 5 gezinnen moeite om eten te vinden en moeten ze maaltijden overslaan. Fase 3 is een 'crisis'. Meer dan 1 op de 5 gezinnen slaat maaltijden over en kinderen raken ernstig ondervoed."

"Vanaf fase 4 ontstaat een 'noodsituatie'. Zelfs als ze hun volledige hebben en houden verkopen, kunnen ze nog niet aan eten geraken. Mensen beginnen ook te sterven van de honger. En tot slot is er fase 5, een 'catastrofe' of 'hongersnood'. Dan heeft meer dan 1 op de 5 gezinnen een compleet gebrek aan voedsel en is meer dan 30 procent van de kinderen ernstig ondervoed."

Wanneer fase 5 van kracht is, wordt de schaal van ondervoeding en honger ook pijnlijk duidelijk. Elke dag sterven meer dan 2 op de 10.000 mensen of meer dan 4 op de 10.000 kinderen van de honger. "In een stad als Gent (een stad met 270.000 inwoners, red.) zou dat betekenen dat er elke dag meer dan 108 kinderen sterven van de honger", illustreert Vercruysse.

Het kan echter lang duren voor de internationale gemeenschap fase 5 vaststelt in een gebied. "De nodige data worden verzameld door lokale en internationale hulpverleners en lokale ambtenaren", legt Vercruysse uit. "Ze gaan het terrein op en tellen hoeveel kinderen ondervoed zijn, gaan op huisbezoek en interviewen de ouders om na te gaan hoeveel gezinnen moeite hebben om eten te vinden en hoe groot de oversterfte is."

"Dat is momenteel een probleem in Gaza. Er worden onvoldoende mensen toegelaten om die data te verzamelen en objectieve vaststellingen te maken."

"De laatste keer dat een analyse over Gaza is gepubliceerd, was in april. Toen oordeelden waarnemers dat de hele Gazastrook in fase 4 zit. 250.000 mensen zaten toen in fase 5, wat betekent dat ze in 'hongersnood-omstandigheden' zitten."

"Om over de hele Gazastrook een hongersnood af te kondigen, moet het hele gebied dus in dezelfde dramatische situatie zitten. Daarover hebben de hulporganisaties momenteel dus nog te weinig data", concludeert Vercruysse.

Het gebeurt trouwens zelden dat een officiële hongersnood wordt uitgeroepen. Momenteel is er alleen een hongersnood in Soedan. Dat land zit al jaren verwikkeld in een gewelddadige en dodelijke oorlog.