De Amerikaanse president Donald Trump heeft een overheidsbesluit geschrapt dat het gevaar van bepaalde broeikasgassen voor de gezondheid en de welvaart van de Amerikanen erkent. Een verregaand besluit met grote gevolgen, maar niet de eerste keer dat Donald Trump de wapens opneemt tegen het klimaatbeleid van zijn voorgangers.
Hoe Donald Trump strijd aangaat met elke vorm van klimaatbeleid en "de groene leugen"
Jarno Treuttens
Gepubliceerd:
Even herhalen wat er gisteren is beslist door Trump. Hij heeft de 'Endangerment Finding' geschrapt, een wetenschappelijke vaststelling dat bepaalde broeikasgassen gevaarlijk zijn voor de gezondheid en welvaart van de Amerikaanse bevolking.
Het is een nieuwe (maar niet zo verrassende) stap van de Amerikaanse president om elke vorm van klimaatwetenschap en -beleid te ondermijnen en te schrappen. Hij is ook niet aan zijn proefstuk toe. Sinds het begin van zijn tweede ambtstermijn, en eigenlijk ook al tijdens zijn eerste tussen 2016 en 2020, was Trump scherp op het klimaatbeleid van zijn voorgangers. Veel initiatieven en afspraken moesten op de schop.
We maken een overzicht.
Schrappen van 'Endangerement Finding'
We hebben het hierboven al kort even gemeld, maar de nieuwste aanval op het klimaatbeleid is dus het schrappen van de 'Endangerment Finding', wat ook wel de basis wordt genoemd van het Amerikaanse klimaatbeleid. Die is in het leven geroepen door president Barack Obama in 2009.
Na een besluit van het krijgt het federale klimaatagentschap EPA de taak om te bepalen welke stoffen schadelijk zijn. Het EPA identificeert 6 broeikasgassen, zoals koolstofdioxide en methaan. Het agentschap krijgt bovendien de macht om de uitstoot ervan te reguleren.
Trump spreekt echter over een "radicaal beleid" dat de basis vormt van de "groene leugen", zijn bewoording voor de wetenschappelijk bewezen klimaatverandering. Nu die basis weg is, staat de deur open voor Trump en zijn regering om meer uit te stoten. Volgens de actiegroep Environmental Defense Fund kan de uitstoot zo oplopen tot 18 miljard ton meer. Dat is een verdriedubbeling.
Terugtrekking uit verschillende VN-klimaatinstellingen
In de categorie 'dit kost te veel en brengt te weinig op' staan pal vanboven de VN-klimaatinstellingen. Trump besliste eerder dit jaar om zich terug te trekken uit 66 internationale organisaties, waaronder de VN-klimaatinstellingen IPCC en UNFCCC.
Volgens het Witte Huis bevorderen die "radicaal klimaatbeleid en ideologische programma's die in strijd zijn met de Amerikaanse en economische kracht".
Het IPCC is een belangrijk internationaal orgaan dat alle klimaatwetenschap bundelt. Om de 5 à 7 jaar brengen ze uitgebreide rapporten uit die vaak als basis dienen voor het klimaatbeleid in verschillende landen.
Voor het IPCC zelf is de terugtrekking van de VS een streep door de rekening, letterlijk. De Amerikanen waren de grootste geldschieter. Al zou die financiële krater wel gedicht kunnen worden door Europese landen en andere filantropische organisaties, zei klimatoloog Jean-Pascal van Ypersele aan onze redactie.
Ontmanteling van "moederschip van klimaatwetenschap"
We blijven in dezelfde categorie, want eind december heeft Trump besloten om de stekker te trekken uit het toonaangevende instituut NCAR. Dat instituut, van het kaliber van of de NOAA, brengt klimaatwetenschap van over de hele wereld samen.
Het maakte ook klimaatmodellen die onderzoekers van over de hele wereld gebruiken. Het Witte Huis noemt het een centrum van "klimaatalarmisme" en "linkse waanzin".
"Deze faciliteit is een van de grootste bronnen van klimaatalarmisme in het land." Onderzoeksprogramma's die het Witte Huis "vitaal" acht, zoals weersvoorspellingen, "zullen verhuisd worden naar een andere entiteit of locatie."
Deze faciliteit is een van de grootste bronnen van klimaatalarmisme in het land
Witte Huis
De federale overheid gaf jaarlijks 123 miljoen dollar uit aan NCAR, ongeveer de helft van het totale werkingsbudget.
Een klimaattop zonder de VS
Niet meteen een maatregel, maar wel een toonaangevende afwezigheid: geen Amerikaanse president op de klimaattop in Brazilië, voor de eerste keer in 30 jaar tijd. Eind oktober maakte het Witte Huis dat nieuws bekend. President Trump zal "de economische en nationale veiligheid van het land niet op het spel zetten in naam van vage klimaatdoelen die andere landen vernietigen".
De afwezigheid heeft een schaduw geworpen op de onderhandelingen. Een eventueel akkoord zou sowieso mager zijn zonder de medewerking van de VS, vandaag nog altijd de tweede grootste uitstoter van broeikasgassen ter wereld (na China).
"Als zo'n dominant land zegt: 'Ik laat het aan jullie over om de boel op te lossen', dan berokkent dat natuurlijk schade", zei EU-klimaatcommissaris Wopke Hoekstra.
Trump blokkeert akkoord over internationale scheepvaart
Wie economische groei zegt, zegt handel. Wie handel zegt, zegt scheepvaart. Wie scheepvaart zegt, zegt uitstoot. Daarom wilde de Internationale Maritieme Organisatie (IMO), de maritieme tak van de Verenigde Naties, een akkoord opstellen dat een graduele decarbonisering van de scheepvaart voorziet vanaf 2028.
Tegen 2050 moet dan een nuluitstoot bereikt worden. Schepen die de opgelegde normen niet halen, moeten een taks betalen op hun uitstoot. Dat geld zou dan geïnvesteerd worden om de scheepvaart te vergroenen.
Een historisch akkoord, waar vorig jaar in april al eensgezindheid over was, maar dat in oktober nog formeel groen licht moest krijgen. Trump heeft daar een stokje voor gestoken. Hij dreigde bovendien met maatregelen tegen landen die het akkoord wél zouden goedkeuren, zoals visabeperkingen, hogere handelstarieven en extra havenkosten.
Klimaatrapport "herbekijken en updaten"
Dat Trump zich vragen stelt bij de echtheid van het wetenschappelijk onderzoek over klimaatverandering, is geen geheim. In augustus vorig jaar gaat hij een stap verder. Zijn minister van Energie, Chris Wright, kondigt aan dat de regering Amerikaanse klimaatrapporten uit het verleden zal "herbekijken en updaten".
Het gaat om onafhankelijke rapporten van wetenschappers, die peer-reviewed zijn (nagekeken door andere wetenschappers, red.), zogenoemde NCA's of climate assessment reports die de toestand van de klimaatverandering schetsen.
Sinds 2000 zijn er 5 van die rapporten verschenen. Ze gelden als de gouden standaard als het gaat over klimaatwetenschap en de invloed daarvan op de landbouw, watervoorziening, luchtvervuiling en de menselijke gezondheid. Beleidsmakers in de verschillende departementen gebruiken ze om er hun beleidsbeslissingen op af te stemmen.
Een ingrijpende beslissing dus, die door gerenommeerd klimaatwetenschapper Michael Mann zwaar werd veroordeeld: "Dit is precies wat Jozef Stalin deed." Als tegenreactie hebben verschillende klimaatwetenschappers een eigen website opgestart.
Het klimaatakkoord van Parijs
De bekendste aanval van Trump op het klimaatbeleid is zonder twijfel de tweemalige terugtrekking van Donald Trump uit het Klimaatakkoord van Parijs, opgesteld in 2015. Het was een historisch akkoord, dat de uitstoot van broeikasgassen aan banden legt om zo de opwarming van de aarde te beperken tot 1,5 graad Celsius. Een akkoord dat werd gesteund door Trumps voorganger Barack Obama.
Al tijdens zijn eerste termijn had Trump besloten om de Verenigde Staten terug te trekken uit het akkoord. President Joe Biden besloot in zijn termijn om zich weer te voegen bij het akkoord, maar vorig jaar besloot Trump opnieuw om eruit te stappen. Die beslissing is officieel van kracht sinds 27 januari.
Een aversie voor windmolens
Terwijl landen als België voor het eerst meer energie halen uit hernieuwbare bronnen zoals windenergie, heeft Trump vooral duidelijk gemaakt dat hij niet moet weten van windmolens. Die zijn volgens hem lelijk en zijn de doodsoorzaak van miljoenen vogels.
"Stop de windmolens, ze verpesten jullie mooie land", zei Trump tijdens bezoek aan Schotland
Die open oorlog met windmolens leidt ook tot concrete gevolgen. Zo heeft hij besloten om de bouw van een groot windmolenpark voor de kust van de staat Rhode Island stop te zetten.
Het project 'Revolution Wind' kreeg in 2023 alle nodige vergunningen van toenmalig president Joe Biden en is al voor zo'n 80 procent afgewerkt. Dit jaar zou het afgemaakt worden. Het moet energie voorzien voor 350.000 gezinnen. De beslissing werd uiteindelijk teruggefloten door een federale rechter.
Maar Trump gaat verder. In december vorig jaar besloot hij om alle offshore windprojecten op te schorten vanwege "risico's voor de nationale veiligheid". Het is niet duidelijk over welke "veiligheidsrisico's" hij het heeft.
