De VRT publiceert het onderzoek achter de Foto van Vlaanderen, nadat discussie is ontstaan over de resultaten, met name dan over de mogelijke conclusies over personen van buitenlandse herkomst. Je kan de studie bekijken op de website van VRT.
Na discussie over resultaten: VRT publiceert onderzoek achter 'De Foto van Vlaanderen'
Joris Truyts
Gepubliceerd:
De Foto van Vlaanderen is een onderzoek dat VRT al sinds 2009 uitvoert. Het geeft een zicht op wat de Vlaming bezighoudt, met focus op maatschappelijke thema's. Het gaat onder meer over geluksgevoel, diversiteit, koopkracht en veiligheid.
Het gaat om een onlinebevraging, waarvan het veldwerk in handen was van het onafhankelijke onderzoeksbureau Profacts. Er werd gewerkt met een representatieve steekproef (geslacht, leeftijd, opleiding, provincie) van 2.261 Vlamingen vanaf 12 jaar.
Vlaams minister van Media Cieltje Van Achter (N-VA) riep vanmorgen op om de studie vrij te geven. “Bij een onderzoek dat zo'n stevig maatschappelijk debat oproept, is maximale transparantie aangewezen. De volledige studie, inclusief de resultaten, moet dan ook worden vrijgegeven”, klonk het.
Ook andere politici riepen op tot transparantie, nadat commotie was ontstaan over de resultaten van het onderzoek.
In De Afspraak op VRT Canvas zei filosoof Maarten Boudry gisteravond dat de VRT conclusies over personen van buitenlandse herkomst uit het onderzoek zou verbergen. Hij haalde daarbij een papier uit zijn zak met een interne mail waaruit zou blijken dat VRT de bevindingen zou "wegmoffelen".
Maarten Boudry haalt document boven tijdens uitzending, Bart Schols reageert
De VRT spreekt dat tegen. Dat de opsplitsing naar herkomst niet opgenomen werd in de berichtgeving, komt omdat die cijfers statistisch niet relevant genoeg waren, luidt het.
"Wat betreft personen van buitenlandse herkomst is het belangrijk om de resultaten zorgvuldig te duiden", zegt de VRT vandaag in de uitleg bij de studie .
"Het onderzoek kan hierover indicatieve inzichten geven, maar vormt geen statistisch betrouwbaar resultaat voor deze, trouwens zeer diverse, groep in de samenleving. Ook het onafhankelijke onderzoeksbureau Profacts heeft dit inmiddels bevestigd in een publieke communicatie." (zie onderaan dit artikel)
De steekproef van mensen van buitenlandse herkomst gaat over 310 mensen, verduidelijkt de VRT. Het zijn overwegend mensen van Nederlandse afkomst (95 mensen), maar ook mensen van onder andere Marokkaanse (16), Italiaanse (11) en Franse (10) komaf. Dat maakt dat die groep niet als volledig representatief beschouwd kan worden. Ook is het op basis van kleine aantallen niet mogelijk om statistisch betrouwbare uitspraken te doen over specifieke groepen, luidt het.
Letterlijk: de duiding van VRT bij de cijfers
"Er is gesuggereerd dat we deze resultaten als publieke omroep willen wegmoffelen. Niets is minder waar. VRT NWS heeft in haar informatie- en duidingsaanbod uitgebreid aandacht besteed aan elementen uit de studie die met herkomst te maken hebben."
"Er bestaat voor de steekproef van personen van buitenlandse herkomst zoals in het onderzoek wordt gedefinieerd geen volledig conform ijkpunt om aan af te toetsen. Met andere woorden, er is geen officiële bron waaraan de socio-demografische verdeling van deze steekproef volledig betrouwbaar kan worden afgetoetst op vlak van representativiteit naar bijvoorbeeld geslacht, opleiding of leeftijd."
"Dat is niet alleen voor dit onderzoek een probleem. Ook voor de CIM Golden Standard (dit is een publieke bron) kunnen we bijvoorbeeld statistisch betrouwbare conclusies trekken op basis van algemene opleidingsverdeling in Vlaanderen, maar niet binnen de subgroep Vlamingen van buitenlandse herkomst."
"We maken het nog wat concreter. In onze steekproef gaat het over een totaal van 310 mensen die bevraagd werden en van buitenlandse herkomst zijn. Dat betekent dat zijzelf of minstens één van de ouders van een ander land is. Het gaat in de steekproef over mensen met overwegend Nederlandse (n= 95), maar ook Italiaanse (n=11), Marokkaanse (n=16), Turkse (n=5), Franse (n=10), Oekraïense (n= 6), Poolse (n=9), Roemeense (n=4), Bulgaarse (n=2), Spaanse (n=6), ... nationaliteit."
"Stel dat je uitspraken zou willen doen over Vlamingen met een Italiaanse herkomst (n=11) of mensen met Marokkaanse of Turkse origine, dan gaat het hier concreet over 21 mensen op een steekproef van 2.261 personen. Als je het op die manier bekijkt, is het evident dat dat nooit sluitend statistisch betrouwbaar kan zijn. Het is die feedback die de studiedienst van VRT aan de nieuwsdienst heeft gegeven om de juiste redenen."
"Kort samengevat: het onderzoek Foto van Vlaanderen biedt waardevolle en brede inzichten over de Vlaamse samenleving, maar resultaten over personen van buitenlandse herkomst kunnen enkel indicatief worden gebruikt en vereisen steeds een zorgvuldige interpretatie."
Conservatieve denkbeelden
Uit het onderzoek blijkt dat opvallend veel jonge mannen er een conservatief gedachtegoed op nahouden als het bijvoorbeeld gaat over LGBTQIA+-personen of de rolverdeling tussen mannen en vrouwen. De vraag of herkomst daarbij een rol speelt, werd wel benoemd in de berichtgeving, maar dus niet met cijfers uit de studie.
In de volledige studie, met alle vragen en antwoorden, staat de opsplitsing wel. Bijvoorbeeld als het gaat over traditionele rolpatronen en houding tegenover genderdiversiteit, liggen de cijfers bij personen met buitenlandse herkomst hoger dan het gemiddelde, vaak zijn ze vergelijkbaar met de algemene cijfers bij de jongeren.
Die resultaten liggen in lijn met ander onderzoek, al is dat beperkt. "Het valt te verwachten bij jongeren die meer religieus zijn opgevoed of met sterkere traditionele rolpatronen", zei socioloog Cecil Meeusen (KU Leuven), die onderzoek voert naar deze tendensen, eerder al in onze berichtgeving.
"Maar je kan het niet verengen tot religie of origine. Wanneer we rekening houden met sociaaleconomische status, opleidingsniveau van de ouders, enzovoort, vlakken die verschillen af. Het is zeker niet zo dat die groep van jonge, conservatieve mannen hoofdzakelijk bestaat uit jongens van niet-Belgische origine."
Het statement van onderzoeksbureau Profacts
"Profacts voerde voor de derde keer het onderzoek Foto van Vlaanderen uit in opdracht van de VRT Studiedienst. Dit onderzoek peilt naar de opinies van Vlamingen over diverse maatschappelijke thema’s, zonder dat gevoelige vragen worden gesteld over geloofsovertuiging of politieke voorkeur van de respondenten."
"Meer specifiek werd een representatieve steekproef van de Vlaamse bevolking vanaf 12 jaar bevraagd via een online panel (n=2.261). De steekproef werd samengesteld op basis van de kenmerken leeftijd x geslacht, provincie, opleidingsniveau en het aandeel personen met een niet-Belgische herkomst (PBH). Dit betekent echter niet dat de subgroep Vlamingen met een niet-Belgische herkomst representatief is wat betreft de interne samenstelling. Resultaten voor deze subgroep afzonderlijk dienen daarom met de nodige voorzichtigheid geïnterpreteerd te worden en kunnen niet als volledig representatief voor deze populatie beschouwd worden."
"Profacts is een onafhankelijk marktonderzoeksbureau dat onderzoek uitvoert volgens de wetenschappelijke principes van validiteit en betrouwbaarheid, en in overeenstemming met ESOMAR’s Code Of Conduct."
