De Foto van Vlaanderen: relevant en correct onderzoek

Het onderzoek vond plaats in november en december 2025 en werd uitgevoerd als een online bevraging. De dataverzameling gebeurde door het onafhankelijke onderzoeksbureau Profacts. 

Er werd gewerkt met een representatieve steekproef van 2.261 Vlamingen van 12 jaar en ouder, op basis van geslacht, leeftijd, opleidingsniveau en provincie. Daardoor kunnen we betrouwbare inzichten bieden voor de Vlaamse bevolking in haar geheel, én voor doelgroepen die voor VRT extra relevant zijn in een veranderend medialandschap, zoals jongeren en kortgeschoolden. 

Alle respondenten kregen dezelfde vragen en stellingen voorgelegd. Het onderzoek focuste op vijf domeinen: 

• zich thuis voelen in de samenleving 

• de diverse samenleving 

• koopkracht en armoede 

• misdaad en straf 

• overheid en democratie 

Wat betreft personen van buitenlandse herkomst is het belangrijk om de resultaten zorgvuldig te duiden. Het onderzoek kan hierover indicatieve inzichten geven, maar vormt geen statistisch betrouwbaar resultaat voor deze, trouwens zeer diverse, groep in de samenleving. Ook het onafhankelijke onderzoeksbureau Profacts heeft dit inmiddels bevestigd in een publieke communicatie: 

“Profacts voerde voor de derde keer het onderzoek Foto van Vlaanderen uit in opdracht van de VRT Studiedienst. Dit onderzoek peilt naar de opinies van Vlamingen over diverse maatschappelijke thema’s, zonder dat gevoelige vragen worden gesteld over geloofsovertuiging of politieke voorkeur van de respondenten. 

Meer specifiek werd een representatieve steekproef van de Vlaamse bevolking vanaf 12 jaar bevraagd via een online panel (n=2.261). De steekproef werd samengesteld op basis van de kenmerken leeftijd x geslacht, provincie, opleidingsniveau en het aandeel personen met een niet-Belgische herkomst (PBH). Dit betekent echter niet dat de subgroep Vlamingen met een niet-Belgische herkomst representatief is wat betreft de interne samenstelling. Resultaten voor deze subgroep afzonderlijk dienen daarom met de nodige voorzichtigheid geïnterpreteerd te worden en kunnen niet als volledig representatief voor deze populatie beschouwd worden. 

Profacts is een onafhankelijk marktonderzoeksbureau dat onderzoek uitvoert volgens de wetenschappelijke principes van validiteit en betrouwbaarheid, en in overeenstemming met ESOMAR’s Code Of Conduct.” 

We verduidelijken dit graag omdat hierover wat ophef is ontstaan. Er is gesuggereerd dat we deze resultaten als publieke omroep willen wegmoffelen. Niets is minder waar. VRT NWS heeft in haar informatie- en duidingsaanbod uitgebreid aandacht besteed aan elementen uit de studie die met herkomst te maken hebben.  

Er bestaat voor de steekproef van personen van buitenlandse herkomst zoals in het onderzoek wordt gedefinieerd geen volledig conform ijkpunt om aan af te toetsen. Met andere woorden er is geen officiële bron waaraan de socio-demografische verdeling van deze steekproef volledig betrouwbaar kan worden afgetoetst op vlak van representativiteit naar bijvoorbeeld geslacht, opleiding of leeftijd. Dat is niet alleen voor dit onderzoek een probleem. Ook voor de CIM Golden Standard (dit is een publieke bron) kunnen we bijvoorbeeld statistisch betrouwbare conclusies trekken op basis van algemene opleidingsverdeling in Vlaanderen, maar niet binnen de subgroep Vlamingen van buitenlandse herkomst.  

We maken het nog wat concreter. In onze steekproef gaat het over een totaal van 310 mensen die bevraagd werden en van buitenlandse herkomst zijn. Dat betekent dat zijzelf of minstens één van de ouders van een ander land is. Het gaat in de steekproef over mensen met overwegend Nederlandse (n= 95), maar ook Italiaanse (n=11), Marokkaanse (n=16), Turkse (n=5), Franse (n=10), Oekraïense (n= 6), Poolse (n=9), Roemeense (n=4), Bulgaarse (n=2), Spaanse (n=6), ... nationaliteit. Stel dat je uitspraken zou willen doen over Vlamingen met een Italiaanse herkomst (n=11) of mensen met Marokkaanse of Turkse origine, dan gaat het hier concreet over 21 mensen op een steekproef van 2261 personen. Als je het op die manier bekijkt, is het evident dat dat nooit sluitend statistisch betrouwbaar kan zijn. Het is die feedback die de studiedienst van VRT aan de nieuwsdienst heeft gegeven om de juiste redenen.  

Kort samengevat: het onderzoek Foto van Vlaanderen biedt waardevolle en brede inzichten over de Vlaamse samenleving, maar resultaten over personen van buitenlandse herkomst kunnen enkel indicatief worden gebruikt en vereisen steeds een zorgvuldige interpretatie. 

We nodigen iedereen uit het onderzoek zeker eens te bekijken!

Wetenschappers uit de academische wereld, die beslagen zijn in de statistiek, mogen ons zeker contacteren om te kijken naar de ruwe dataset. Alle inzichten zijn heel welkom. Mail daarvoor naar studiedienst@vrt.be.