Video player inladen ...

"Die dubbele ambitie van N-VA is echt wel een gamechanger"

Dat de N-VA voor de komende verkiezingen expliciet een kandidaat-minister-president én een kandidaat-premier heeft, verandert heel wat op het politieke toneel, zo vinden Wetstraatwatchers Ivan De Vadder en Marc Van de Looverbosch. "N-VA slaagt er andermaal in om het hele politiek kaartenhuis compleet dooreen te schudden."

expert
De Vadder & Van de Looverbosch
Ivan De Vadder en Marc Van de Looverbosch zijn politiek journalist en Wetstraatwatcher voor VRT NWS.

Huidig N-VA-voorzitter en Antwerps burgemeester Bart De Wever schuift zichzelf als kandidaat-minister-president van Vlaanderen naar voren, voormalig minister van Binnenlandse Zaken Jan Jambon profileert zich als kandidaat-premier. Politiek journalist Ivan De Vadder is best onder de indruk van het nieuws dat N-VA vandaag op tafel heeft gegooid.

In de eerste plaats wat de ambities van Bart De Wever betreft: "De kans is vrij reëel dat hij het ook wordt, met N-VA als grootste partij in Vlaanderen", analyseert De Vadder. "Dit is echt een nieuwe fase voor N-VA. Zij hebben al 14 jaar dezelfde voorzitter. Bart De Wever is dat al sinds 2004. Hij is bovendien ook al 6 jaar burgemeester in Antwerpen. Dat zijn twee jobs die niet te combineren zijn met de job van Vlaams minister-president." 

Lees: de N-VA moet binnenkort op zoek naar een nieuwe voorzitter én een nieuwe burgemeester van Antwerpen, "natuurlijk als alles in de juiste plooi valt". "Dat is toch een nieuwe denktrant voor N-VA, om die stap te zetten in haar ambitie."

Ook politiek journalist Marc Van de Looverbosch kijkt gefascineerd naar de zet van N-VA: "N-VA slaagt er andermaal in om het hele politiek kaartenhuis compleet dooreen te schudden en wellicht alle andere concurrenten de gordijnen in te jagen. Want daarmee zeggen ze: 'jongens en meisjes van andere partijen: let op, de reconquista van de N-VA is begonnen'."

Herbekijk hier de VRT NWS Live met Ivan De Vadder en Michaël Van Droogenbroeck:

Video player inladen ...

Gamechanger

Jan Jambon is bovendien ook kandidaat-premier. Voor het eerst schuift de partij expliciet zo'n kandidaat voor die post naar voren. "Daarmee geeft de partij ook te kennen: 'wij willen ook op het federale niveau blijven besturen'", zegt De Vadder. "Zij willen zich niet terugtrekken op Vlaanderen, maar ook federaal actief zijn. Uiteraard dan 'met een bestuur dat goed is voor Vlamingen en dat past bij ons sociaal-economisch profiel'."

Dat N-VA zich op die twee niveaus profileert noemt De Vadder nieuw, "en dat is een grote ambitie". "Dat is vergelijkbaar met wat de CD&V jaren geleden keer op keer deed. De CD&V vond dat in het verleden vanzelfsprekend: je leverde Jean-Luc Dehaene als kandidaat-premier en Luc Van den Brande als minister-president. Daar is een kentering in gekomen. Wel voor N-VA wordt het nu logisch om die twee plaatsen in te vullen."

In de Zweedse coalitie heeft de N-VA dat premierschap aan MR gelaten. Die fout willen ze niet herhalen

Politiek journalist Marc Van de Looverbosch

"Die dubbele ambitie is echt wel een gamechanger voor mij", benadrukt De Vadder. "En vooral de evidentie waarmee de partij die naar voren schuift: 'met deze N-VA moeten we die ambitie hebben'."

Volgens Van de Looverbosch heeft N-VA geleerd uit de ervaring met de Zweedse coalitie. "Er zat een constructiefout in de vorige regering. De wet in de Wetstraat is normaal: de grootste partij levert de premier. Uiteindelijk heeft de N-VA dat premierschap aan MR gelaten. Die fout willen ze niet herhalen."

Van de Looverbosch is wel benieuwd of Jambon het ook zal halen. "Want de kans is groot dat we weer naar een clash gaan, zoals in 2010, tussen de N-VA en de PS. Dan moeten we nog zien wat er zal gebeuren."

Mocht Jambon kandidaat-minister-president geweest zijn, zou je altijd een beetje de indruk hebben gehad dat Bourgeois opzij werd geduwd

Wetstraatwatcher Ivan De Vadder

En belangrijk in de marge: dat Geert Bourgeois kiest voor een Europees avontuur, is nu voor N-VA makkelijker uit te leggen, dankzij de kandidatuur van De Wever. "Mocht Jambon kandidaat-minister-president geweest zijn, zou je altijd een beetje de indruk hebben gehad dat Bourgeois opzij werd geduwd. Maar bij Bart De Wever is daar geen discussie over", aldus nog De Vadder.

Herbeluister hier de analyse van Marc Van de Looverbosch in "Nieuwe feiten" op Radio 1:

Wat dan na Bart De Wever?

De Wever heeft altijd laten uitschijnen dat hij 12 jaar burgemeester van Antwerpen wilde zijn. "Ik denk dat hij dat ook echt in zijn gedachten had", stelt De Vadder. "Hij zei op de persconferentie: 'La Flandre passe avant le rêve de BDW'. Daarmee zegt hij: ik had ervan gedroomd. Maar hij stelde dat hij met zichzelf als voorzitter in conflict was gekomen. Het bewijst nogmaals dat dit een nieuwe stap is in de ontwikkeling van de N-VA."

Liesbeth Homans  zit ook in de gemeenteraad in Antwerpen. Misschien is daar een deal? Ik sluit dat niet uit

Politiek journalist Marc Van de Looverbosch

Van de Looverbosch zegt dat hij het woord "kiezersbedrog" al hoort opkomen. "Bart De Wever heeft natuurlijk op zijn twee blote knietjes beloofd dat hij daar zes jaar zou blijven. Dat is voor de fans van Bart De Wever nu wel een domper. Tegelijk wijst dat erop dat die Bourgondische coalitie toch iets meer in petto heeft dan we dachten. Zijn coalitiepartijen hadden aan De Wever gevraagd om meer verzoenend te zijn. Wel: hij vertrekt nu."

Wie zal hem in Antwerpen opvolgen? "Koen Kennis is de man met de meeste ervaring en de zwaarste portefeuille", stelt De Vadder. "Al stond Annick De Ridder daar ook tweede op de lijst." Ook Van de Looverbosch gokt op eerste schepen Koen Kennis. "Maar niet vergeten dat Vlaams minister Liesbeth Homans de nummer 1 was in Antwerpen. Wat gaat zij nu doen? Zij zit ook in de gemeenteraad in Antwerpen. Misschien is daar een deal? Ik sluit dat niet uit."

De opvolging voor het voorzitterschap van N-VA daarentegen zal minder evident zijn. "Bart De Wever zei zelf: dat zal na de verkiezingen duidelijk worden. Voor Theo Francken zal, denk ik, het lijsttrekkerschap en een plaats in die nieuwe regering belangrijk zijn. Sander Loones wordt ook nog altijd genoemd. Of wie weet kiest men wel voor iemand jong?"