AFP or licensors

Russisch coronavaccin meer dan 91 procent doeltreffend, ook bij 60-plussers

Spoetnik V, het coronavaccin dat Rusland heeft ontwikkeld, biedt 91,6 procent bescherming tegen COVID-19. Dat blijkt uit de eerste tussentijdse resultaten bij 20.000 proefpersonen. Het vaccin zou ook volledig beschermen tegen de ernstige vorm van COVID-19 en goed werken bij 60-plussers. Ons land heeft (nog) geen bestellingen geplaatst voor het vaccin.

Het Russische coronavaccin Spoetnik V (spreek uit als de letter V van vaccinatie, niet het getal vijf, red.)een verwijzing naar de satelliet die in 1957 als eerste ooit in een baan om de aarde werd gebracht, behaalt volgens de eerste resultaten een werkzaamheidsgraad van bijna 92 procent. Dat is vergelijkbaar met de resultaten van de coronavaccins van Pfizer/BioNTech en Moderna.

Bekijk hier de reportage van "Terzake" en lees voort onder de video:

Videospeler inladen...

Aan de laatste fase van de klinische studie, de fase 3-studie, hebben bijna 20.000 proefpersonen deelgenomen. 15.000 deelnemers kregen het Spoetnik-vaccin toegediend, 5.000 mensen kregen een placebo. Van de gevaccineerde proefpersonen kregen 16 mensen (0,1 procent) toch nog symptomen van COVID-19, de ziekte die veroorzaakt wordt door het coronavirus. 

Niemand van hen kreeg echter matige tot ernstige symptomen. Het Spoetnik V-vaccin zou dus volledige bescherming bieden tegen de ernstige vorm van COVID-19. Zo staat te lezen in de studie die vandaag gepubliceerd is in het wetenschappelijk vaktijdschrift The Lancet.

Tweede dosis met aangepast vaccin, wellicht zit daar het succes

Johan Neyts, viroloog KU Leuven

In de placebogroep werden 62 van de 5.000 proefpersonen ziek (1,3 procent).

Het vaccin is ook getest bij 1.611 60-plussers en behaalde ook daar een werkzaamheid van 91,8 procent.

Betere resultaten dan gelijkaardig vaccin van AstraZeneca en Johnson & Johnson

Het Spoetnik V-vaccin werkt volgens hetzelfde principe als het coronavaccin van AstraZeneca en dat van Johnson & Johnson. Alle drie gebruiken ze een ander virus dat onschuldig is voor mensen.

In dat virus wordt dan de genetische code geplakt van het zogenoemde spike-eiwit, het eiwit dat het coronavirus gebruikt als sleutel om onze cellen binnen te komen. Op die manier leert ons immuunsysteem dat spike-eiwit herkennen en er zich tegen wapenen.

Toch ligt de beschermingsgraad bij Spoetnik V momenteel een pak hoger dan de 60 procent die AstraZeneca en Johnson & Johnson behalen.

"Gamaleya, het onderzoeksinstituut dat dit vaccin heeft ontwikkeld, gebruikt voor de tweede dosis een virus dat lichtjes verschillend is van het virus dat in de eerste dosis zit. Wellicht zit daar het succes", zegt viroloog Johan Neyts van de KU Leuven.

"Maar de kans bestaat dat de effectiviteitsgraad van de vaccins van AstraZeneca en Johnson & Johnson ook nog verder zullen omhoog gaan", zegt Neyts. 

"AstraZeneca heeft een grotere studie lopen om te bekijken wat het effect is als ze eerst maar een halve dosis toedienen. Uit een eerdere studie bij een beperkt aantal proefpersonen bleek al dat het vaccin dan 90 procent effectief wordt. En misschien is dat ook het geval als Johnson & Johnson niet één dosis, zoals nu het geval is, maar twee dosissen gaat gebruiken."

Er is ook een samenwerking gestart tussen AstraZeneca en Gamaleya. "Men gaat een kleine studie opstarten bij 100 proefpersonen waarbij een eerste dosis van het vaccin van AstraZeneca wordt gegeven, en drie of vier weken later een tweede dosis van het Spoetnik V-vaccin. Misschien dat de werkzaamheid op die manier ook kan worden opgedreven", zegt professor Neyts in Terzake.

Bekijk hier het gesprek in "Terzake" met Ruslandkenner en VRT NWS-journalist Jan Balliauw en viroloog Johan Neyts in "Terzake" (lees voort onder de video:

Videospeler inladen...

Kritiek op transparantie

Het Spoetnik V-vaccin is van bij het begin al omstreden. Rusland vroeg als eerste land ter wereld in augustus vorig jaar al een registratie aan om het vaccin op de markt te kunnen brengen. Op dat moment was het vaccin nog maar bij een kleine groep proefpersonen getest. 

Toch liet president Vladimir Poetin toen al weten dat het vaccin veilig en werkzaam is, en dat het voldoende getest was. Maar bij heel wat wetenschappers klonk scepsis. Ze hadden vooral kritiek op het gebrek aan transparantie en hadden veel vragen bij het niet volgen van de wetenschappelijke procedures.

Zo maakte Poetin bekend dat één van zijn twee dochters als proefpersoon diende.

Volgens viroloog Johan Neyts zijn deze eerste tussentijdse resultaten betrouwbaar. "Het onderzoeksinstituut dat het vaccin heeft ontwikkeld heeft een heel goede reputatie. En dat de studie gepubliceerd is in The Lancet betekent ook dat het een kwalitatieve studie is."

In Rusland zouden al zeker anderhalf miljoen mensen het Spoetnik V-vaccin intussen hebben gekregen. Ook heel wat andere landen willen het vaccin inzetten om hun bevolking te vaccineren. Spoetnik V heeft al een goedkeuring in onder meer Argentinië, Bolivia, Servië, de Verenigde Arabische Emiraten, Tunesië, en iets dichter bij huis, ook in Hongarije.

Rusland wil het vaccin binnenkort ook laten goedkeuren door het Europees Geneesmiddelenagentschap.

Meest gelezen