'Liberation Day' volgens Donald Trump: wat mogen we verwachten van Amerikaanse invoertarieven?

Nog voor zijn aantreden liet Donald Trump verstaan dat hij de invoertarieven voor allerlei materialen en producten van buiten de VS fors wil optrekken. Amerikaanse bedrijven die zaken invoeren, zullen aan de grens een heffing moeten betalen. Daarmee wil Trump naar eigen zeggen Amerikaanse bedrijven en consumenten beter beschermen en de handelspositie van de VS in de wereld sterker maken.

Tijdens zijn campagne had Trump het vooral over één invoertarief op alle producten, ongeacht van waar ze kwamen. Later kwam hij ook met het idee van 'wederkerige tarieven', wat wil zeggen dat de tarieven per land kunnen verschillen.

De voorbije weken waren er al meerdere aankondigingen over invoertarieven, die vervolgens dan weer on hold, ingetrokken, aangepast en/of opnieuw ingevoerd werden.

Amerikaanse invoertarieven kunnen grote gevolgen hebben voor de wereldwijde handel. Landen en bedrijven zitten in onzekerheid en hebben geen idee of er voor hen een heffing zal gelden en hoe hoog die zal zijn. Er is ook onduidelijkheid over hoe het tariefplan van Trump samenhangt met andere heffingen die al zijn aangekondigd en/of ingevoerd, zoals die op staal en aluminium en op auto's.

Straks om 16 uur (22 uur bij ons, red) houdt Trump in de Rozentuin van het Witte Huis een event waarop hij zijn grootschalige pakket van invoertarieven wil voorstellen. Zelf heeft hij het over Liberation Day, 'bevrijdingsdag'. Hij zegt de VS te willen bevrijden van "oneerlijke handelspraktijken".

Maar of er na vandaag meer duidelijkheid zal zijn, is nog maar de vraag, zegt VS-correspondent Thomas De Graeve. "Er waren naar verluidt gisterenmiddag nog gesprekken in het Witte Huis tussen president Trump, zijn medewerkers, zijn adviseurs en Congresleden. Er zouden verschillende visies zijn over wat ze nu eigenlijk willen doen met die invoerheffingen."

Het enige wat voorlopig zeker is, is dat er heffingen zullen komen. Hoe die eruit zullen zien, dat is nog een grote vraag. "Aan de ene kant heb je de misschien meest extreme vorm. Dat zou dan gaan om 20 procent invoerheffingen op alle ingevoerde producten, ongeacht het land waar ze vandaan komen. Dat zou volgens sommige adviseurs van Trump 6.000 miljard dollar kunnen opleveren voor de staatskas", zegt De Graeve.

"Anderen zijn dan weer meer voorstander van een selectieve aanpak. Wederkerige tarieven bijvoorbeeld, waarmee je reageert op tarieven van andere landen. Of beginnen met tarieven voor de 15 landen die het grootste handelsoverschot hebben met de VS, dat zijn landen die meer uitvoeren naar de VS dan dat ze uit de VS invoeren. De 'dirty 15' zoals ze die hier noemen."

Welke tarieven er gaan komen en hoe hoog ze zijn, dat blijft dus koffiedik kijken. Karoline Leavitt, de woordvoerster van het Witte Huis, zei wel al dat de tarieven meteen na de aankondiging zouden ingaan.

President Trump wil met de invoertarieven verschillende doelen bereiken. In eerste instantie wil hij Amerikaanse bedrijven en jobs beschermen. Bedrijven die buitenlandse producten invoeren, zullen de extra heffingen allicht doorrekenen aan de Amerikaanse consument. Als buitenlandse producten in de VS duurder worden, hoopt Trump dat Amerikanen meer eigen producten zullen kopen en dat bedrijven hun productie terug naar de VS zullen halen.

Daarnaast wil Trump naar eigen zeggen het speelveld met internationale handelspartners gelijk maken. Hij vindt dat de VS al jaren wordt "afgezet" door andere landen, inclusief EU-landen, omdat Amerika meer invoert uit het buitenland dan dat het uitvoert. Met hoge(re) invoertarieven wil hij dat verschil verkleinen. Bovendien leveren de invoertarieven ook extra geld op voor de schatkist.

De Amerikaanse president wil met de invoertarieven ook de illegale migratie en de impact van de drug fentanyl indammen. Daarmee viseert hij vooral zuiderbuur Mexico. Hij koppelde eerder al voorwaarden voor invoertarieven aan een aanpak van de migratie en de drugssmokkel.

"Dit is heel belangrijk voor Trump, hij praat er al jaren over", zegt correspondent Thomas De Graeve. "In interviews uit begin jaren 2000 zei hij al exact hetzelfde. Hij zegt al heel lang dat Amerika de dupe is van andere landen die vals spelen, door hun producten in de VS te dumpen en hun eigen markten af te schermen voor Amerikaanse producten."

"Hij heeft dit dus al lang aangekondigd. De grootste schok zit erin dat hij het nu effectief lijkt te doen, dat hij zijn kans grijpt om te doen waar hij al decennialang van droomt."

President Trump zegt dat hij de maakindustrie in de VS wil terugbrengen en beschermen, maar experts betwijfelen of de invoertarieven dat effect zullen hebben. "Wat Trump beoogt, vraagt enorm veel investeringen, en dus heel veel tijd. Het zal zo snel niet gaan", zegt De Graeve.

"Bedrijven zijn allicht ook niet meteen geneigd om snel fabrieken te gaan bouwen omdat ze zekerheid willen. Ze willen zeker zijn dat deze situatie zal blijven duren en dat die tarieven al niet weer snel worden ingetrokken", zegt De Graeve.

Ook voor de Amerikaanse consumenten ziet het er volgens economen niet zo rooskleurig uit. "Op korte termijn riskeer je veel economische pijn. Deze invoertarieven kunnen leiden tot een handelsoorlog, waarbij andere landen gaan reageren met eigen invoertarieven op Amerikaanse producten."

"Daardoor gaan producten duurder worden, mensen zullen minder kopen. Amerikaanse bedrijven gaan misschien minder kunnen uitvoeren naar het buitenland. Dat zorgt voor hogere kosten bij de bedrijven, en op welke manier gaan ze die milderen? Dat kan misschien wel door mensen te ontslaan."

Dit merk je ook in de consumentenindex, die het vertrouwen van de Amerikaanse consumenten in de economie weerspiegelt. "Het vertrouwen staat heel erg laag. Je ziet dat ook aan de beurzen, die zijn de afgelopen weken gekelderd. Zowel de consumenten als de markten hebben er geen goed oog in dat dit goedkomt."