Na 5,5 jaar mag de Spaanse oud-koning Juan Carlos (88) terugkeren uit ballingschap, met de zegen van zijn familie. Toch zit er een addertje onder het gras. Er gelden 2 voorwaarden: Juan Carlos mag niet in het Zarzuelapaleis wonen én hij hoort belastingen te betalen. Daardoor lijkt een permanente terugkeer vrijwel 'mission impossible'.
Schandaalkoning Juan Carlos mag terugkeren naar Spanje, maar dat lijkt 'mission impossible'
In zijn memoires vorig jaar had Juan Carlos al een ballonnetje opgelaten: hij wil de tijd die hem rest graag doorbrengen in Spanje.
Na aanhoudende omkoop- en seksschandalen, en naar eigen zeggen onder druk van de pers en regering, trok de oud-koning vrijwillig naar Abu Dhabi (Verenigde Arabische Emiraten), in ballingschap.
"Ik dacht dat ik hooguit een paar weken zou wegblijven", zegt Juan Carlos. Die weken zijn intussen ruim 5 jaar geworden.
"Ik leef zonder vooruitzichten", klinkt het. Zijn enige gezelschap in het Midden-Oosten? Een zwijgzame papegaai.
Plots staat de deur op een kier. De Spaanse regering en de koninklijke familie sluiten een terugkeer "wanneer Juan Carlos maar wil" niet langer uit, meldt de openbare omroep RTVE.
Het is een reactie op het publieke debat dat sinds eind februari in Spanje leeft. 167 documenten over een verijdelde uit 1981 zijn openbaar gemaakt.
Daarin wordt de 'heldhaftige' rol van toenmalig koning Juan Carlos niet meer in twijfel getrokken. De documenten maken komaf met geruchten en complottheorieën dat de coup door het paleis was bedacht.
Poging tot staatgreep - tumult en geweerschoten in het Spaanse parlement:
Juan Carlos blijkt tijdens de opstand een hele nacht intens te hebben gebeld met de samenzweerders - Jaime Milans del Bosch, Alfonso Armada, Antonio Tejero - en wist de gewapende militairen zover te krijgen dat ze de bezetting van het parlement beëindigden.
De mislukte staatsgreep versterkte uiteindelijk de democratie in Spanje. Het land ging aanvankelijk 36 jaar gebukt onder de dictatuur van generaal Franco.
Het is politicus Alberto Núñez Feijóo (van de rechts-conservatieve Partido Popular) die Juan Carlos na de vrijgegeven documenten op X weer welkom heet, zodat hij "de laatste fase van zijn leven in waardigheid en eigen land" kan doorbrengen.
Een mogelijke 'verzoening' valt niet bij iedereen in goede aarde. De linkse partijen wijzen Feijóo er fijntjes op dat Juan Carlos voor belastingontduiking zijn land verliet. Moet hij eerder niet ter verantwoording worden geroepen?
Maar met de zegen van zijn familie en de regering lijkt niets de oud-koning nu nog te kunnen tegenhouden, behalve een paar uiterst gevoelige hordes.
1
Wonen in het Zarzuelapaleis
Juan Carlos wil absoluut terugkeren naar zijn eigen huis: het Zarzuelapaleis in Madrid. Het adres waar hij sinds 1962 met koningin Sofía en hun 3 kinderen woonde, en waar hij ook heel wat persoonlijke spullen achterliet toen hij halsoverkop naar Abu Dhabi vertrok.
Probleem is dat het paleis de woonplaats is van de huidige koninklijke familie. Op het domein - zo groot als 6 voetbalvelden - is er in theorie ruimte. Ook zijn vrouw Sofía woont er nog, in een apart gebouw op enkele honderden meters van de rest.
Maar er zijn spanningen met schoondochter koningin Letizia. Juan Carlos en Letizia kunnen door 1 deur, maar verder liever niet. Bovendien is het paleis de werkplek van het staatshoofd. Zoon koning Felipe heeft er zijn kantoor.
De voorbije jaren dook Juan Carlos al sporadisch op in Spanje, voor familiebijeenkomsten in de privésfeer en vooral om aan regatta's of zeilwedstrijden deel te nemen. De voormalige koning blijft een fervent sporter.
Toen al was afgesproken dat hij niet zou logeren op het paleis of in andere overheidsgebouwen, om uit de schijnwerpers te blijven en de monarchie niet meer schade toe te brengen. De schandalen lagen nog vers in het geheugen.
Juan Carlos hield zich daar strikt aan. Hij vloog vaak zelfs meteen terug naar de Emiraten.
2
Fiscaal inwoner van Spanje
Het heikelste punt is niet van sentimentele of praktische aard, maar puur financieel. Als Juan Carlos definitief terugkeert, moet hij zijn fiscale woonplaats in Spanje zetten.
Dat betekent dat hij opnieuw belastingplichtig wordt en hij transparant moet zijn over zijn inkomen en spaarcenten. Op die manier hoopt koning Felipe alle speculatie en kritiek voor te zijn. Een noodzakelijke stap om de spons over Juan Carlos' vermeend fraudeverleden te vegen.
Verschillende rechtszaken in Spanje en Zwitserland werden gesloten wegens verjaring, gebrek aan bewijs of zijn (voormalige) immuniteit. Toen hij aftrad als koning in 2014, heeft Juan Carlos wel achterstallige belastingen betaald: een keertje 800.000 euro en eens 4,4 miljoen euro aan de fiscus.
Officieel heeft de oud-koning geen inkomen meer: hij ontvangt geen pensioen als gepensioneerd militair en Felipe schrapte zijn jaarlijkse subsidie van bijna 200.000 euro in 2020.
Sinds vorig jaar heeft Juan Carlos inkomsten uit zijn uitgebrachte memoires. Andere inkomsten zijn giswerk. Vraag is dan hoe hij zijn paradijselijke avontuur heeft gefinancierd in het Midden-Oosten, waar hij een luxueuze villa heeft op het eiland Zaya Nurai.
Het verblijf telt 2 verdiepingen, 6 slaapkamers, een overloopzwembad en biedt toegang tot een privéstrand.
Aan spaargeld zal het niet ontbreken. In 2008 aanvaardde Juan Carlos van de Saudische koning Abdullah geld. Een slordige 86 miljoen euro.
Dat werd smeergeld genoemd. "Een appeltje voor de dorst", vond de oud-koning zelf.
De truc met 183 dagen
Volgens bronnen dicht bij Juan Carlos overweegt de oud-koning nu vaker naar Spanje te reizen, in plaats van zich daar permanent te vestigen.
Hij is namelijk alleen verplicht om zijn woonplaats naar Spanje te verplaatsen als hij daar meer dan 183 dagen per kalenderjaar verblijft. Juan Carlos zou maandelijks enkele dagen overkomen om te zeilen, vrienden te bezoeken en medische afspraken na te komen.
Intussen vraagt de Spaanse columnist Ignacio Camacho zich af: wat als... de bejaarde Juan Carlos sterft in de Emiraten? "Dat wordt de echte, onvermijdelijke staatszaak."
Met andere woorden: focus niet op details, zoals waar het bed van de oud-koning het best staat, maar vermijd problemen als hij sterft in het verre buitenland.
Waar het echt om draait: hem toestaan thuis te sterven
Columnist Ignacio Camacho in de Spaanse krant ABC
Voorlopig heeft Juan Carlos andere zorgen, zoals de oorlog tussen de VS en Israël tegen Iran, waarbij de Golfstaten ook bestookt worden.
Hij zit momenteel op een hotelkamer, omdat zijn villa verbouwd wordt. Maar de oud-koning is "veilig en in goede stemming", luidt het.
Juan Carlos volgt de situatie op de voet en ziet af van het plan om volgende week naar het Spaanse Sanxenxo af te zakken voor de Xacobeo Trophy, de eerste regatta van het seizoen.
