PhDCup 2021: doorbraak voor onopgeloste moordzaken

12 oktober 2021 - Biomedisch wetenschapper Sofie Claerhout (KU Leuven) heeft de Vlaamse PhD Cup gewonnen. Zij onderzocht in haar doctoraat het mannelijke Y-chromosoom en hoe dat kan helpen bij DNA-onderzoek in moordzaken.  

Podium met de 6 finalisten en presentator VRT wetenschapsjournalist Koen Wauters

Jaarlijks worden in Vlaanderen ruim 2.000 doctoraten afgewerkt. Met de Vlaamse PhD Cup wil SciMingo vzw het werk van pas gedoctoreerde wetenschappers dichter bij het grote publiek brengen. Het daagt wetenschappers daarbij uit om de kern van hun jarenlange doctoraatsonderzoek helder uit de doeken te doen in een presentatie van slechts drie minuten. 

Nieuw DNA-hulpmiddel

Bij de finale in de Gentse Handelsbeurs wist Sofie Claerhout de jury met onder meer Karen Donders (Directeur publieke opdracht VRT),  Lieven Vandenhaute (Radio 1) en prof. dr. Sarah Lebeer (UAntwerpen) te overtuigen met haar werk rond DNA-onderzoek bij moordzaken. Want hoewel DNA een krachtig hulpmiddel is om moordzaken op te lossen, loopt een zaak al gauw vast als het gevonden DNA op het plaatsdelict niet voorkomt in de DNA-politiedatabank of niet matcht met dat van verdachten. In zo'n gevallen wil Claerhout de dader alsnog opsporen via diens familie. Omdat zo'n 90 procent van de daders in ons land mannen zijn, focust Claerhout daarbij op het mannelijke Y-chromosoom, het enige stukje DNA dat bijna onveranderd wordt doorgegeven van vader op zoon en dat voor generaties lang.

"Op basis van dat Y-DNA kan je relatief eenvoudig op zoek gaan dichte en verre familieleden van onbekende daders." Door vrijwilligers een DNA-staal af te laten staan, vergroot je de kans om zo'n familielid op te sporen. Eens een Y-DNA match met zo'n familielid is gevonden, gaat Claerhout vervolgens kijken naar de kleine veranderingen die dat Y-DNA toch ondergaat doorheen de generaties en vooral hoe snel die plaatsvinden. "Je kan dan inschatten of het gaat over een broer, dan wel een verre achterneef van de dader. Zo wordt het mogelijk de stamboom te reconstrueren om zo de dader gericht op te sporen." 

Videospeler inladen...

Helaas is dat enkel in theorie het geval. In Nederland werden met zo'n DNA-verwantschapsonderzoek al moordzaken opgelost. In België is dat voorlopig nog niet mogelijk, vermits de wetgeving zo'n onderzoek simpelweg niet toestaat. Daar hoopt Claerhout snel verandering in te zien. Ze kon bij de finale alvast op de steun rekenen van de ouders van Ingrid Caeckaert, wiens moord 30 jaar geleden in Knokke-Heist nog steeds één van de grootste gerechtelijke mysteries is in ons land.   

De jury loofde Claerhout naast haar heldere presentatie ook voor de passie waarmee ze haar onderzoek voorstelde: "De winnaar heeft duidelijk een missie, ze wil de wereld een beetje beter maken." Claerhout sloeg bovendien een dubbelslag: ze haalde ook de publieksprijs van de PhD Cup binnen. Ze wint zo een cheque voor de Vlerick Business School en een ticket om een college te geven bij de Universiteit van Vlaanderen.  

Zilver en brons

Jonas Vandicke ontvangt prijs uit handen van juryvoorzitter Karen Donders

Het zilver was voor bio-ingenieur Jonas Vandicke (UGent) die onderzoek voerde naar toxische schimmels in kuilmaïs. Die houden een gevaar in voor de gezondheid van melkkoeien. 

Benjamin Claessens (VUB) vervolledigde het podium met zijn studie naar het zuiveren van chemicaliën om bioplastics te maken.

Herbekijk de livestream van de finale

Videospeler inladen...

De Vlaamse PhD Cup is een initiatief van SciMingo i.s.m ondermeer Het Fonds Wetenschappelijk Onderzoek,  Radio 1, VRT Taal, De Universiteit van Vlaanderen ..

Bron: persbericht SciMingo

Dossier: Taal
dinsdag 12 oktober 2021
12 oktober 2021

Meer over Educatie

Sabena – de geschiedenis van onze nationale luchtvaartmaatschappij

Canvas focust op Vlaamse auteursdocumentaires

Slim op het internet met Ketnet

Wat houdt ons tegen? Met Jill Peeters

Canvas-reeks De onfatsoenlijken wint hoofdprijs op New York Festivals

Het hoogste bod: wat gebeurt achter de deuren van een veilinghuis?

PhDCup 2021: doorbraak voor onopgeloste moordzaken

Vierdelige docureeks 'Als je ons kan horen' blikt een kwarteeuw na de Witte Mars terug