De mens achter het uniform: hoe ‘F*ck you, flik’ ruimte wil maken voor begrip en debat

Agenten die een betoging begeleiden. Een interventie waarvan enkele seconden op sociale media belanden. Het zijn herkenbare beelden, maar ze vertellen zelden het volledige verhaal van de mensen die erin voorkomen. Waarom kozen zij voor dit werk? Wat maken ze mee? En wat blijft daarvan hangen wanneer ze hun uniform uittrekken? 

Waarom VRT deze verhalen breed wil brengen 

Voor VRT is de maatschappelijke relevantie doorslaggevend. De keuze voor VRT 1 geeft F*ck you, flik de kans om een breed publiek te bereiken. Sterke televisie kan een moeilijk onderwerp toegankelijk maken en mensen uitnodigen om verder te kijken en te luisteren. 

Liesbet Vrieleman, directeur Content & Curatie bij VRT: “Als publieke omroep willen we ook moeilijke onderwerpen bespreekbaar maken. Met F*ck you, flik brengen we sterke getuigenissen naar een breed publiek. Die verhalen maken een maatschappelijk probleem tastbaar en creëren ruimte voor duiding, analyse en debat. Hoe zijn we hier als samenleving beland, waar loopt het vast en wat kunnen we daar samen tegenover zetten? VRT kiest geen partij, maar wil mensen helpen om die vragen beter te begrijpen en het gesprek erover te voeren.” 

De mens achter het uniform 

Voor maker Jan Verheyen begon de reeks met het gelijknamige boek, dat hij in zijn brievenbus vond. De getuigenissen raakten hem. “Ik vond die verhalen aangrijpend. Ik was ook verbaasd en verontwaardigd: hoe komt het dat ik dit niet weet?” 

De reeks telt vier afleveringen. De eerste kijkt naar geweld tijdens betogingen en de dynamiek van groepen. De tweede behandelt schietincidenten en de gevolgen van beslissingen onder grote druk. Daarna volgen de moeilijkheden om daders van geweld ter verantwoording te roepen en de administratieve, medische en juridische trajecten waarin slachtoffers terechtkomen. 

Verheyen wilde de getuigen ook laten vertellen over hun leven en hun oorspronkelijke motivatie. Waarom gingen ze bij de politie? Wat hoopten ze met hun werk te betekenen? De antwoorden waren soms verrassend, soms heel herkenbaar. 

“Ik geloof dat je de empathie van de kijker helpt door die mensen niet alleen als slachtoffer te tonen. Daarom vragen we ook waarom ze bij de politie zijn gegaan. Zo worden het mensen van vlees en bloed. Mensen zoals jij en ik, die elke morgen naar hun werk gaan.” 

Wat je mee naar huis neemt 

Tijdens het maken ontdekte Verheyen hoe verschillend mensen ingrijpende ervaringen verwerken. Een incident kan iemand fysiek tekenen. Bij anderen komt de psychologische belasting pas later op de voorgrond. Soms is er één duidelijk breekpunt, soms is het een opeenstapeling. 

“Dat trauma valt niet altijd te koppelen aan één dramatisch incident. Soms zijn het allemaal druppels. Vernederd worden, uitgelachen worden, geprovoceerd worden: dat neem je allemaal mee in je rugzak.” 

Een getuige uit de reeks had een levensbedreigend schietincident meegemaakt. Toch was dat volgens Verheyen niet de gebeurtenis die hem uiteindelijk deed vastlopen. Maanden later volgden verschillende bijzonder zware interventies elkaar op. Die opeenstapeling werd hem te veel. 

Ook na het incident blijft de impact voelbaar 

Een terugkerend thema is wat er gebeurt nadat iemand slachtoffer is geworden. Medische onderzoeken, verzekeringen, beoordelingen van schade en juridische procedures kunnen lange trajecten vormen. Voor sommige getuigen betekent dat ook dat ze hun ervaringen telkens opnieuw moeten vertellen of de gevolgen ervan moeten aantonen. 

Verheyen was getroffen door die bijkomende belasting. Mensen die al fysieke en mentale schade meedragen, komen soms terecht in een systeem waarvan de verschillende onderdelen moeilijk te overzien zijn. Het wachten op antwoorden en duidelijkheid kan jaren duren. 

De verhalen roepen daarmee ook vragen op over de ondersteuning van slachtoffers. Waar krijgen ze hulp? Wie houdt het overzicht? En hoe voorkomen we dat de zoektocht naar erkenning een extra last wordt? 

Politiewerk vraagt voortdurend afwegingen 

Professor Criminologie aan de VUB, Sofie De Kimpe, benadrukt hoe complex het beroep is. “Veel mensen denken dat politiewerk gewoon uitvoeren is. Maar de werkelijkheid op straat vraagt voortdurend afwegingen: moet ik een proces-verbaal opstellen of niet? Moet ik bemiddelen? Je moet constant heel veel sociale vaardigheden hebben en multidisciplinair kunnen denken.” De Kimpe pleit voor een opleiding met meer ruimte voor die vaardigheden en voor inzicht in maatschappelijke problemen.  

Beslissen in enkele seconden 

Hoe groot die druk op een bepaald moment kan zijn, wordt zichtbaar in de aflevering over schietincidenten. Daar gebruikt de reeks, met toestemming, bodycambeelden van een interventie die tot een schietincident leidt. 

“Je kunt die mensen opleiden zoveel je wilt, maar in de chaos van dat moment heb je soms een fractie van een seconde om een beslissing te nemen die over leven en dood kan gaan”, zegt Verheyen. 

Die context begrijpen en het optreden zorgvuldig onderzoeken, horen allebei bij het maatschappelijke gesprek. Onderzoeksprofessor Criminologie aan UGent, Christophe Vandeviver, benadrukt dat onafhankelijk toezicht op het gebruik van geweld essentieel is om het vertrouwen in instellingen te behouden. 

Aandacht voor verschillende ervaringen 

Een reeks over geweld tegen politiemensen roept onvermijdelijk ook vragen op over geweld door de politie. Vandeviver ziet daarin geen keuze waarbij aandacht voor het ene de aandacht voor het andere uitsluit. 

“Ik denk dat dat een valse tegenstelling is. Je kunt niet voor geweld tegen de politie zijn, maar tegelijkertijd kun je ook niet tolerant zijn tegenover geweld door de politie. Beide verdienen aandacht.” 

De Kimpe benadrukt dat ook burgers die geweld door de politie meemaken, aandacht en erkenning nodig hebben. Meer begrip voor politiemensen moet volgens haar samengaan met ruimte voor die ervaringen. Anders dreigen de verschillende groepen vooral vanuit hun eigen perspectief te blijven kijken. 

Voor De Kimpe staat daar een gedeeld doel tegenover. “Politie moet beschermend zijn. Het gevoel dat ik heb wanneer ik politie zie, ze zijn daar, dus het is veilig voor mij, zou iedereen moeten hebben.” 

Vertrouwen bouw je op vóór het misgaat 

Vandeviver koppelt dat vertrouwen aan procedurele rechtvaardigheid: een eerlijke en transparante omgang met burgers, waarbij mensen gehoord worden en de organisatie bereid is uit te leggen en te luisteren. 

“Het is belangrijk om in te zetten op procedurele rechtvaardigheid. Dat begint al vóór een incident: als organisatie investeren in transparantie, bereidheid om te luisteren en bereidheid om met de burger te praten. Op het moment dat het misgaat, moet er gereageerd worden. Maar het begint bij die basis.” 

Voor maker Jan Verheyen blijft meer empathie de belangrijkste ambitie. “Ik hoop dat de reeks bij kijkers empathie creëert. Wij vinden dat werk allemaal vanzelfsprekend, maar dat is het allerminst."