Hoe kan je fake news ontmaskeren?

Een paar jaar geleden kende bijna niemand de term “fake news”. Vandaag slaan media je ermee om de oren. Fake news lijkt overal aanwezig te zijn. In die complexe context is het niet evident om te bepalen welke informatie wél betrouwbaar is.

©Joost Joossen

De VRT werkt daarom samen met Europese partners aan project Fandango. Samen zoeken we naar een manier om fake news te bestrijden met behulp van big data, artifical intelligence (AI) en machine learning. Zo ontwikkelen we tools die journalisten kunnen gebruiken om fake news te detecteren en weerleggen.

Binnen de VRT introduceren we al prototypes, experimenten en pilootprojecten uit Fandango die we testen met onze journalisten. Bijvoorbeeld een tool waar je een uitspraak van een politicus ingeeft, die je dan helpt om de weg te vinden naar de juiste bronnen om die claim te checken. Later vloeit die knowhow terug naar de partners, en intussen creëren we waarde voor de VRT. Want het garanderen van onafhankelijke, objectieve en betrouwbare informatie is een van de kernopdrachten van de openbare omroep.

Majd Khalifeh, VRT-journalist en factchecker, geeft 5 tips om echt nieuws van fake news te onderscheiden.

1. Vertrouw je buikgevoel

 Als een verhaal te goed is om waar te zijn, dan is het dat doorgaans ook niet.

Te positieve of te negatieve nieuwsberichten moeten meteen een alarmbel laten rinkelen. Dat wil niet per se zeggen dat de verhalen niet waar kunnen zijn, maar je moet ze met verhoogde aandacht lezen. 

2. Check en dubbelcheck de bron.

Sommige websites lijken wel betrouwbaar en zijn opgebouwd zoals echte nieuwssites, maar dat wil niet zeggen dat ze het daarom ook zijn.

Als je twijfelt over de betrouwbaarheid van de bron, kijk dan zeker even naar de URL. Ook de oprichtingsdatum kan je al iets verklappen over de echtheid van een site. Is die pas drie maanden geleden opgericht, dan mag je ervan uitgaan dat je zeker verdere controle en onderzoek bij meer betrouwbare bronnen moet voeren.

Bronnen checken geldt ook voor sociale media. Probeer te achterhalen wie achter een bepaald profiel zit. Rare profielnamen, weinig vrienden of ontbrekende foto’s kunnen indicaties zijn van een vals profiel. 

3. Beperk je niet tot een nieuwssite

Als je een opvallend of krachtig bericht niet terugvindt op andere nieuwssites, dan is de kans groot dat het verhaal niet klopt.

Check dus altijd meerdere nieuwssites om de echtheid van het verhaal na te gaan. 

4. Ga na wie de originele verspreider van foto’s en/of video’s is.

Via een reverse image search (op Google bijvoorbeeld) kan je de oorsprong van beeldmateriaal achterhalen.Het gebeurt maar al te vaak dat er foto’s gebruikt worden in een compleet andere context.

Zo bestaat er een filmpje van Egyptenaren die in een grote kerstboom kruipen om kerstpakketjes te plukken. De video was opgenomen in een shoppingcenter in Egypte, waar kopten en moslims tegelijk aanwezig waren om te vieren. Een stukje van de video werd massaal gedeeld in Westerse landen, met de boodschap erbij dat moslimvluchtelingen onze katholieke tradities aanvallen. Dat is een goed voorbeeld van hoe beeldmateriaal in een totaal andere context plots een heel andere betekenis kan krijgen.  

5. Wees op je hoede bij bepaalde onderwerpen.

Vooral thema’s zoals natuurrampen, oorlogssituaties en protestbewegingen zijn gevoelig aan fake news, omdat het daarbij vaak gaat om verhalen waarin emoties een grote rol spelen.

Emotionele verhalen zijn populair bij het publiek, en dat weten verspreiders van fake news maar al te goed.

Dit kan u misschien ook interesseren?

woensdag 19 december 2018
19 december 2018